Áleýmettik jańǵyrý týraly jınaq shyqty

Tusaýkeser rásimin jasaýǵa kelgen Eýrazııalyq ıntegrasııa ınstıtýty dırektorynyń orynbasary Natalıa Kalashnıkova jańa zertteý eńbeginiń ereksheligi men mańyzyn sóz ete otyryp, ınstıtýttyń ǵylymı jobalarymen de tanys­tyryp ótti. Ujymdyq irgeli eńbekte Qazaqstandaǵy áleýmettik-saıası úderister saraptalyp, azamattyq qoǵamnyń  ári  qaraıǵy damýynyń keleshegi, qoǵamdyq sanany qalyptastyrý men nyǵaıtýdaǵy saıası azamattyq ınstıtýttardyń róli tarqatylady. Monografııa Eýrazııalyq ıntegrasııa ınstıtýty júrgizgen áleýmettik zertteýlerdiń túıinin toptastyrǵan.  

Búginde Qazaqstan de­mo­kratııalyq, zaıyrly, qu­qyq­tyq jáne áleýmettik mem­leket retinde tolyqtaı qalyptasty. Buǵan ara-ji­gi bólinbesten, ózara teń­­des­­tirilgen ishki jáne syrt­­qy saıasat múmkindik tý­ǵyz­dy. Biraq sońǵy on jyl­daǵy halyqaralyq máse­lelerdiń damýy qaýipsizdik parametrlerin ózgertip ji­­ber­di. Aýqymdy saıa­sı máse­lelerdiń shıe­le­ni­sýi ke­zinde halyqaralyq qa­ýym­das­tyqtyń qatysýshylary eko­no­mıkalyq sanksııalardy belsendi qol­danyp, memleket pen qoǵamnyń barlyq ómir súrý salalaryna áser etýdiń jańa tásilderin paıdalana bas­tady. HHI ǵa­syrda álemniń ózgergeni sonsha, búginde tek qana básekege qabiletti memleket jáne ın­tellektýaldy damyǵan ult qana ýaqyt synaǵy men jahandanýǵa qar­sy tura alatyny anyq baıqalyp otyr. Osyndaı betalysty baǵamdaǵan aldyńǵy qatarly memleketter óz da­mýynyń jańa strategııa­sy men júıesin qolǵa aldy.

Memleket qurýdyń jańa kezeńindegi mundaı damý úlgisin Elbasy N.Nazarbaev «Qazaqstannyń úshinshi jań­ǵyrýy: ja­handyq bá­sekege qabilettilik» at­ty el­ halqyna joldaǵan Jol­daýy men «Bo­la­shaqqa baǵ­dar: rýhanı jań­ǵyrý» at­ty ma­qalasynda aıqyn bel­gilep berdi. Qa­zaq­stannyń áleý­mettik jań­ǵyrýy týraly ja­ńa eńbekte Prezıdenttiń reformator re­tindegi tulǵasy ol usyn­ǵan tyń ıdeıa­lardy taldaý arqyly daralana túsedi. Saıa­­sattanýshy mamandar júrgizgen keshendi áleýmettik zertteýler nátı­jesi qoǵamdyq sanany qalyp­tastyrýdyń mańyzdy bóligi ispettes. Úshin­shi jańǵyrý mindetterin júzege asyrý jo­lynda, aza­mattardyń bel­sendilik deń­geıin zertteýde mamandar qun­dylyqtar men maqsatty alǵa qoıǵan bıik qoǵamdyq qoldaýdy sezindi.

Jalpy alǵanda, Natalıa Kalashnı­kovanyń aıtýynsha, monografııada tur­ǵyn­dardyń áleýmettik kóńil kúıdi seziný, qazaqstandyq qoǵamnyń ózindik damýy men óristeýi, sondaı-aq halyqtyń ártúr­li mártebedegi toby­nyń jańǵyrý úde­risin qa­byldaý deńgeıi sııaqty qıyn ári mańyzdy qubylys bolyp tabylatyn ári birine-biri uqsamaıtyn ártúrli áleýmettik-mádenı faktorlar jan-jaqty zerttelip, keńinen saraptalǵan.

Aıgúl AHANBAIQYZY, «Egemen Qazaqstan»

ALMATY