• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Qazaqstan 30 Naýryz, 2018

Jalaıyr Shora esimi Zerendi-Kókshe óńirindegi eldiń de esinde

904 ret
kórsetildi

«Sebepsiz eshnárse bol­maı­­dy» degendeı, keıde erik­­siz qolǵa qalam alatyn jaı­lar bolady. Osydan bes jyl buryn Zerendige taıaý Aıdarly aýyly aqsaqal­da­rynyń tilegi boıynsha aýdan, oblys onomastıka komıssııalaryna eldi me­ke­nniń janynan janaı aǵa­tyn Shaǵalaly ózeniniń bir sala­synyń tarıhı ataýy – «Sho­rany» ózine qaıtarý máse­le­sin kótergende neshe túrli qujattar jınaý kerektigin alǵa tartyp, suraǵymyz aıaqasty qalǵan-tyn.

Osy máseleni aıaq­syz qaldyrmaý úshin Elbasy­myz­dyń «Bolashaqqa baǵ­dar: rýhanı jańǵyrý» maqa­la­sy shyqqannan keıin qaı­ta­dan qolǵa alýymyzǵa týra keldi.1950 jyldarǵa deıin ózen ataýy «Shora» dep ata­lyp kelip, 1955 jyldan by­laı oblystar alǵash óz kar­talaryn shyǵara bas­ta­ǵanda bul ózenniń ataýy da «Cheremýshka», odan soń «Qosh­qarbaıka» bolyp kete bardy.

Qysqasha ózenniń «Sho­ra» atalý sebebine toq­­­tala ket­sek, sol mańdy ejel­­­­den meken etken qaraý­yl rýy­nyń jaýlybaı tar­ma­­ǵ­y­nan Dúısen degen sheber qus­begi uly júzdiń dań­q­ty qusbegisi, saıatshy jalaıyr Shoramen dos bolyp, Ala­taý-Tarbaǵataı jerinen bala­pan búrkit ákelip, orasan alǵyr, erekshe turpatty qas­qyr, túlkilerdi baýdaı qyr­­ǵan qyran ustaıdy. Dúı­­sen sol qyrandy ózine ba­la­pandaı syılaǵan Sho­raǵa kórsetpek nıette ony qo­naqqa Kókshege shaqy­ra­dy. Bul oqıǵaǵa deıin kóp jyl­­dar buryn sol Sho­ra­nyń áýletterinen bir sha­ǵyn aýyl jalaıyrlar jaý­ger­shilik zamanda Dúı­sen­niń eli­ne aýyp kelip, sińi­sip ketken. Dúısenniń shaqyrýyn qup alǵan Shora bir kúnderi qolynda aq tuıǵyny bar, bir top joldastarymen ke­ledi. Jaılaýda aq úı ti­gip, Dúısen qarsy alady. Kókshe eliniń búrkitshileri búrkitterin synatady. Búkil el bolyp Shoranyń aq tuı­ǵy­nyn tamashalap, Shora aǵaıyndarynda qonaqtap, eki aıdaı sol ózen boıyn dýmandatady. Sodan halyq osy ózendi «Shora» atap ketken. Eldiń, halqymyzdyń dos­tyq, birligi solaısha qa­lyp­tasqan ǵoı.  Oblystyq onomastıka komıssııasyna tapsyrylǵan ótinishke Zerendi aýdany ákimdiginiń rızashylyǵy, Aıdarly aýyly turǵyndary jınalysynyń hattamasy, oblystyq tabıǵat qor­ǵaý, sý sharýashylyǵy d­e­pa­­r­ta­mentteriniń qup­­taý qu­jat­ta­ry, aýyl sha­rýa­shylyǵy mı­­nıs­trliginiń hat­tary tap­syrylǵan. Úsh aıdan be­­ri oblystyq onomastıka ko­­m­ıssııasy túrli kartalar­dan «Shora» degen sózdi iz­deýde. Arhıvterde 1950 jyl­darǵa deıingi kerekti qu­­jattar saqtalmaǵan. Tym ári­­degi kartalarda ondaı sha­ǵyn ózendi qoıyp, keı­bir úlken eldi mekender men kólderdiń de ataýlary joq ekenin kórip otyrmyz. Jý­yqta sol eldiń eń jasy úl­keni, Kókshetaýda tu­ra­tyn 94 jastaǵy Esqoja It­janov aqsaqalǵa sálem be­rip suraǵanymyzda: «E-e, qa­raqtarym-aı, ózenniń at­y ejelden Shora edi, adam adam­ǵa, adamnyń sózine sený degen qasıetten aıryldyq qoı» dep basyn shaıqady. Bizdiń osy sııaqty sansy­rat­qan suraǵymyzǵa durys jaýap berip, túıtkildi she­she­­tin, sóıtip aýyl jany­nan aǵatyn ózenge óziniń ta­rıhı Shora degen ataýyn qaı­tarýǵa septigin tıgizetin pa­rasat ıesi tabylsa ıgi...

 Aıdos ÁBÝTÁLIULY,  eńbek ardageri   Aqmola oblysy, Zerendi aýdany