Qanat Islam: Otanyn opasyzdar ǵana masqaralaıdy

Biz biletin Qanat eshkimniń aldynda bas ıetin jigit emes edi. Han Táńiriniń Qytaı memleketine qaraǵan jaǵynda týyp ósti. Qanatpen Olımpııa jáne Azııa oıyndarynda jolymyz túıisti. О́zge elde júrip óz ultyn osynshalyqty qulaı súıetin qasıetti osy jigitten kórdim. Qanat bar sanaly ómiri el taǵdyry úshin at ústinde ótken Ospan batyrdy eske túsiredi. Qysyq kóz jaýyn yqtyrý úshin Stalın Ospan batyrdy ábden paıdalanady. Qazaqtyń azattyǵy úshin arpalysyp júrgen erdiń eńbegin baǵalaǵan bolyp orden beredi. Sonda Ospan batyr «Myna jyltyraǵyńdy qatynym taqsyn. Maǵan jaýmen soǵysatyn qarý ber» degen eken. Beıbit kúnniń balasy Qanat eshkimnen myltyq suraǵan joq, biraq judyryqtaı júregi qazaq jasasyn dep soǵyp turatynyn kámil sezetin edik.

Halyqaralyq jarystarda Qytaı quramasynyń eń myqty boksshysy Qanat Islam Qazaqstan quramasy jigitterine jaqyn júredi. Bizdiń jigitter de basy bas bapker bolyp Qanatty quramanyń bir múshesindeı kóredi. 2006 jyly Dohada Azııa oıyndary ótti. Azııa degen aty bolmasa bul ózi osy qur­­lyqta mekendeıtin barlyq memleketterdiń Olımpııa oıyn­dary. Sondyqtan mundaǵy jeńistiń orny erekshe. Onyń ústine tórt jylda bir ótedi. Bokstan Qazaqstan quramasyna buıyrǵan jalǵyz altyndy Baqyt Sársekbaev áperdi. Jartylaı fınalda ol ózbektiń úkilegen úmiti Dılshod Mahmýdovty jeń­gende, qasymyzda kúnde jar­qyldap amandasyp júretin ózbek jýnalısteri kádimgideı ábirjip qaldy. Onysy túsinikti de. Baqyt Sársekbaev uzaq jyldar О́zbekstan quramasynyń 64 jáne 69 kıloǵa deıingi salmaqta birinshi orynda boldy. Azııa chempıonatynda úsh ret top jardy. Halyqaralyq jarystarda shappaı báıge alyp júrdi. Ala topyly aǵaıyndar bizdeı emes ulttyq máselege qatty qaraıdy. Afıny Olımpıadasynyń qar­sańyn­da Sársekbaevqa qatal ta­lap qoıady. Olımpke qatysýǵa úmi­tiń bolsa ultyńdy ózgertesiń. Namysty jigit, árıne bas tartady. Afınyǵa óziniń kóleńkesinde júrgen Dılshod Mahmýdov barady. Qur qaıtpaıdy. Qola medal alyp aıdarynan jel esip qaıtady.  О́zin shetke qaqqanǵa qapa­lanǵan Baqyt tarıhı Otany­na qaıtyp bárin qaıtadan bastady. Endi taǵy da Mahmýdovty jol­dan taıdyrdy. Qalyń ózbek­tiń qaıǵyryp júrgeni sol. Eki qazaq­tyń fınalda kezde­sýi­ múm­kin edi. Qytaılar asa yqy­­las tanyta qoımaǵan, qazaq qu­ra­masyn shyrǵalap shyqpaı­tyn Qanat­qa qola medal buıyr­ǵan. Bas júlde Baqytta. Qyzyǵy je­ńim­­­pazdardy marapattaý ke­­zin­­de bolǵan. Ánuran oınalǵan soń, ádette jeńimpaz fotosessııada aldymen ekinshi oryn alǵan boksshyny janyna tartady. Munda kerisinshe boldy. Baqyt ózinen kem qýanbaı, qazaq ánurany oı­nalǵanda júzi nurlanyp turǵan baýyry Qanatty janyna tartty. Qazaq baıraǵyn jamylǵan qos qazaq Azııa oıyndarynyń eń bıik tu­ǵyr­ynda kúndeı jar­qyrap turdy. Muny qarap turyp biz me­ıir­lendik, tebirendik. Bi­reýi­niń О́zbekstannan oral­ǵany ke­she ǵana. Ekinshisi Qy­taı mem­leketiniń azamaty. Biraq ekeýi de Alla taǵalanyń óz­derin qa­zaq etip jaratqanyna son­shalyqt­y baqyt­ty edi. 

Osy jaǵdaı 2008 jyly Beı­jiń Olımpııasy oıyndarynda aına qatesiz qaıtalandy. Bul olım­pıadada Qanat Islamnyń múm­kindigi zor edi. Buǵan deıin Baqyt ekeýi úsh ret bettesip, Qa­nat eki ret jeńgen. Birinde nok­daýn tirkeldi. Onyń ústine Qanat Nurǵalı Safıýllındeı ataqty bapkerdiń qol astynda ter tókti. Qanat shırek fınalda «osy joly ma» dep shıryǵyp kelgen Dılshod Mahmýdovty kúmánsiz jeńip, aýylyna medal­siz qaıtaryp jiberdi. Eki qazaq fı­nalda jolyǵady degen pikir jeldeı esti. Qanat shyqqanda qazaq­tar árýaǵyn shaqyryp, qol­daý kórsetedi. Bir qyzyǵy, aýyz­daryna sý toltyryp alǵan­daı únsiz qalatyn qytaı jan­kúıerleri jaq tartqan joq. Qa­nat ta muny zańdylyq dep qabyl­daǵandaı. Jartylaı fınalda asa talantty kýbalyq boks­shy Karlos Banteýramen joly túıisti. Biri ólip, biri qala­tyn naǵyz jekpe-jek boldy. Ký­balyqtar óte adýyndy. Sál qorqynysh bildirseń, sál sheginip bokstassań kúshi tasyp shyǵa keledi. Qoıan-qoltyq tóbeleste ǵana azdap aıaq tartady. Qanat soıqandy saldy. Bir sekýndqa artqa shegingen joq. Gúrzi ju­dy­ryqtar dúrsilinen naızaǵaı oı­nap, kún kúrkiregendeı bolady. Baýyr, búırek jaqtan opyryp tıip jatqan soqqylarda esep joq. Qandasymyz bolǵan soń ish tartamyz ba, bizge Qanat jeń­gendeı kóringen. Referı kýba­lyqtyń qolyn kóterdi. 

Jarys arasyndaǵy bir kúnde boksshy óz-ózine kelip úlger­meıdi. Fınalda Baqytpen shyq­qan Karlos Banteýra sál shar­sha­ǵandaı sezilgen. Kúshin Qanat alyp qalypty. Taǵy da qarjysý. «Edil úshin egesken, Jaıyq úshin jandasqan» aıqas taǵy bol­dy. Atadan er bolyp týǵan Ba­qyt Sársekbaev qazaqqa óte qat bolyp turǵan altyndy berse qo­lynan, bermese jolynan alýǵa daıyn edi. Bizdiń batyrdyń qur­metine Qazaqtyń ánurany oınaldy. Sodan soń Baqyt ózinen eki saty tómen turǵan Qanatqa qol sozdy. Qazaqtyń kóldeı kók týyn jamylǵan qos qazaq dú­nıe júzi jankúıerleriniń al­dynda altyndaı jarqyrap tur­dy. Dúıim jurt tuǵyrdan qos qa­zaq ulanyn kórip súısindi. Osyn­daıda bári eske túsedi. Biri ókpesi qara qazandaı bolyp О́zbekstannan keldi. Azııanyń da, Jer atty planetanyń eń myqty sport dodasynda altynnan alqa taqty. Ekinshisi Qytaı azamaty. Bir salmaqta bokstasatyn osy ekeýiniń jeńiske jetse jamylatyny qazaq baıraǵy. Tabıǵatymyzdan kóńilshekteý edik. Eshkimnen qymsynbastan ja­nardaǵy jasty qurǵatyp al­dyq. Qýanyshtyń kóz jasy ǵoı. 

Qanatqa Qytaı qonys bolmady. Elge kelgisi keldi. Aǵasyna aqyl salǵan eken, quptamapty. «Onda seni kútip otyrǵan adam joq. Ornyǵa almaı qaıtyp kele­siń. Barma» degen. 

«Joq, aǵa, Qazaqstanǵa baramyn.  Jumys tabylmaı qalsa, eń myqty aýla sypyrýshysy bolamyn. О́ıtkeni men óz elimniń aýlasyn, ıaǵnı jerin tazalaımyn». M.Áýezov atyndaǵy OQMÝ stý­dent­terimen kezdeskende Qanat osylaısha aıtqan. Onyń jul­dyzdy sporttyq ǵumyrynda bap­keri uıǵyr juraǵatynan boldy. Qanat QHR chempıony bolyp qýanyshtan asyp-tasyp turǵanda, bapkeri «shirkin, eń úlken qýanysh jarysqa óz elińniń atynan túsip, ánuranyn oınatqanynda ǵoı. Qalǵany – bir sáttik qýanysh. Bul jóninen Qanat sen baqyttysyń. Tarıhı otanyń – Qazaqstanyń bar. Sondaı arqa súıer otanym bol­sa, sol jerdiń topyraǵyn moı­nyma tumar qylyp taǵyp júrer edim. Osy aıtqanymdy máńgi­ge esińde usta». Ustazynyń qys­tyǵyp aıtqan osy sózi bala Qanat­tyń júregine máńgilik jazy­lyp qalǵan edi. Qytaıda jaǵ­daıy jaman bolǵan joq. Álemdegi eń myqty boksshyǵa qalaǵan jaǵdaıy jasalady. Eger aıtqandarymen júrip tursa. Biraq Qazaqstanǵa degen uly saǵynysh júregin kernep, baıyz taptyrmaǵan. Qazaq eli qaıdan keldiń degen joq. Alyp-ushyp jetkende tabanyna alaqanyn tósedi. Baýyrjan Ospanovtaı ultjandy aǵalary janyna tartty. Qalǵany belgili ǵoı.  Alashtyń asyl perzenti Álı­han Bókeıhanov atasy «Ult­qa qyz­met etý – bilimnen emes, mi­nez­den» degen eken. Naǵyz ji­gitte bir ǵana Otan bolady. Sol ottan ystyq Otanyn jaman­da­ǵandar túbinde ońbaıdy. 

Álemdik dodada «Qazaq» ataýymen maıdanǵa túsip, elimizdiń mártebesin asqaqtatyp júrgen Qanat Islam Álıhan atasynyń ósıetin oryndap júrgen jam­­­poz­dar­dyń biregeıi.

Baqtııar TAIJAN, «Egemen Qazaqstan»