Astyqty aýdan ajary

«Egemen Qazaqstannyń» arnaıy jobasy: Jasampazdyq jemisteri

Jıyrma jyldyń ishinde atqarylǵan ıgi isterdiń arqasynda árbir óńirimiz ózgerip, ómirimiz jaqsaryp keledi. «Egemen Qazaqstan» gazeti osyndaı órkendi ózgeristerdi beıneleıtin materıaldardy turaqty jarııalap turady.  

Tómende Aqtóbe oblysyndaǵy Áıteke bı aýdanynan fotoreportaj berilip otyr.

Oblystyń astyqty óńiri bolyp tabylatyn Áıteke bı aýdanyndaǵy oń ózgerister táýelsiz­­dik­tiń jemisteri, egemendiktiń enshiles jeńis­­teri. Aýdan aýmaǵyn basyp ótetin «Altynsarın – Hromtaý» temirjolynyń paıdalanýǵa berilýi, respýblıkalyq mańyzy bar 391 shaqyrymdyq «Aqtóbe – Qostanaı», «Samara – Shymkent» ba­ǵytyndaǵy tas joldarynyń kúrdeli jóndelýi óńirdiń ekonomıkalyq-áleýmettik damýyna serpin berdi, ekinshi tynysyn ashty. Osy joldar­dyń boıynda kólik-kommýnıkasııalyq keshender iske qosylyp, aýdan halqynyń «eki qolǵa bir kú­rek» kásip – tabýyna alǵyshart jasady. Aýyl sharýashylyq ıgiligindegi 263,9 myń gektar jer alqaby iri qara, qoı, jylqy sharýa­shy­lyǵyn damytýǵa tolyq múmkindik beredi. Egis alqaby eń qunarly 180 myń gektar jerdi alyp jatyr. О́ndirilgen aýyl sharýashylyq ónimderi aýdan halqyn tolyq qamtamasyz etip qana qoımaıdy, eksportqa da shyǵarylady. Áıteke bı óńirinde aq mármár, granıt, nıkel-kobalttyq jez, mys, koalın sazy jáne basqa da paıdaly qazbalardyń baı qory bar. Alaıda, osy ken oryndaryn ıgerýge táýelsiz­dik­tiń arqasynda ǵana qol jetti. Biryńǵaı aýyl sharýashylyqty aýdan bolyp kelgen óńirde qazir birneshe ınvestısııalyq jobalar júzege asyry­lyp, jańa óndiris oryndary ashylýda. Aýdanda búgingi kúnge «Tekshe tas» JShS-de jylyna 700 000 tonna jol tósenishteri men qurylys mate­­­rıaldary óndiriledi. Benqala jez kenin ıgerýshi «KazCopper» JShS-de búginde aýyspaly jumys kestesimen 150 adam, onyń ishinde 50 jergilikti turǵyn eńbek etedi. Atalǵan ken orny boıynsha jerdiń betki qabaty arshylyp, jezdiń mol qo­ryna jetti, qondyrǵylardy qurastyrý ju­mys­ta­­rynyń 85 paıyzy oryndaldy. Oǵan qosa jezdi usaqtaý, syǵyndaý, elektrolızdeý men ta­symaldaý sehtaryn ornatý jáne temir jol arqyly júkterdi qabyldap-jóneltý termına­lyn salý jumystary aıaqtalyp keldi. «Vertix holdıng» kompanııasy 500 tonna temir kenin shyǵaryp, ken orny boıynsha barlaý jumys­ta­ryn júrgizýde. Oblystaǵy eń iri aýdannyń aýmaǵynda orna­lasqan 15 selolyq okrýgtegi 32 eldi mekende 25 509 adam turady. Aýdan aýmaǵyndaǵy 30 densaý­lyq saqtaý mekemesi solarǵa medısınalyq qyz­met kórsetedi. Munda 32 mektepte 4 901 oqýshy bilim alsa, 15 balabaqshada 880 búldirshin jáne 19 shaǵyn balalar ortalyqtarynda 728 búldir­shin tárbıelenýde. Sońǵy úsh jylda ǵana 6 mektep paıdalanýǵa berildi. Sonymen birge, kásiptik lıseı, saz mektebi jáne jasóspirimderge arnal­ǵan sport mektebi jumys isteıdi. Aýdan boıyn­sha 3 stadıon men 15 sport zaly bar. Mádenıet salasynda 23 kitaphana, 16 mádenıet úıi, 2 murajaı, barlyǵy 41 mekeme halyqqa mádenı qyzmet kórsetýde. Komsomol selosynda ortalyq meshittiń qurylysy bastaldy. Ústimizdegi jylǵy on aıda ǵana 637 jańa jumys orny ashyldy. 2009 jyly 23 az qam­tyl­ǵan otbasy bolsa, bıyl olardyń sany 11-ge deıin kemidi. Bıýdjettik túsim jaspary aǵymdaǵy jyldyń 10 aıynda 114,3 paıyz oryndaldy. О́nerkásip ónimderin óndirý 209,3(2010 jyly 205 mln.) mln. teńgege jetip, 2 paıyzǵa artty. Aýyl­ sharýashylyq ónimderin óndirý de artty. Osy kezeńde 570 tonna un, 150 tonna nan, 79 tonna makaron ónimderi jáne 92 tonna jarma óndirilip, barlyq kórsetkishter boıynsha 2010 jylmen salystyrǵanda 0,5-2 paıyz ósim boldy. Aýylsharýashylyǵy boıynsha jalpy ónim quny 9 643 mln. teńgeni qurap, ótken jylmen sa­lystyrǵanda 2 109,7 mln. teńgege, ıaǵnı 28 paı­yzǵa artty. Bıyl egis salynǵan 167 886 gektardan 125 332 tonna astyq alyndy Mal sharýa­shy­lyǵynda da ilgerileý bar. Osy kezeńde iri qara – 1,7, qoı-eshki – 2,1, jylqy – 1, qustyń barlyq túri 2,3 paıyzǵa ósti. 2011 jyldyń on aıynda 8 116,4 tonna et, 25 900 tonna sút, 112,6 tonna jún jáne 5 550 myń dana jumyrtqa satyldy. 812 nysanda 6 474 adam shaǵyn kásipkerlikpen aınalysady. О́ndirilgen ónim men kórsetilgen qyzmet kólemi 4 802 mln. teńgeni qurasa, 118,5 mln. teńge bıýdjetti tolyqtyrdy. On aı ishinde jumyspen qamtý ortalyǵynda 637 adam tirkelse, sonshama adam jumysqa or­na­lastyryldy, sonymen birge qoǵamdyq aqyly jumysqa 123 adam, áleýmettik salaǵa 77 adam tartyldy. Aýdanda jumyssyzdyq joq dese de bolǵandaı. Ekonomıkanyń egiz salasy – ónerkásip pen aýyl sharýashylyǵyn qarqyndy damytyp otyr­ǵan aýdan Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyna tolym­dy tartýlarmen keldi. Aýyldarda aýyz sý máse­lesin sheshýde, turǵyn úı salýda, aýyldarǵa ba­ratyn joldardy qalpyna keltirýde, áleýmet­tik-mádenı sala mekemelerin kúrdeli jóndeýde birqatar ilgerileýshilik bar. Sondyqtan da ha­lyqtyń turmysy baqýatty, eńsesi bıik. Basqa óńirlermen salys­tyr­ǵanda, ómir súrýge qolaı­ly­lyq aýdanǵa basqa jerlerden qonys aýdarýshylar qataryn kóbeıtip otyr. Birligi berik, uıym­shyl­dyǵy myqty áıte­ke­bılikterdiń táýelsizdik shýa­ǵy­men shyraılanǵan tynys-tirshiligi kisi qyzyq­qan­daı. О́ńirdegi er­teń­­gi kúnge jasalyp jatqan sátti qadamdar bul baǵyttyń baıandylyǵyna sendire túsedi. Arnaıy betti uıymdastyrǵan «Egemen Qazaqstannyń» Aqtóbe oblysyndaǵy menshikti tilshisi Satybaldy SÁÝIRBAI.