Osynaý biraýyz sózdiń astaryna qanshama qasıetti maǵyna syıǵyzǵan dana halqymyz. Jaqsynyń sharapatyn kórmek túgili, zamandasyńnyń biraýyz jyly sózine zar bolǵan myna bir turlaýsyz kezeńde «jaqsylyq» atty uǵymnyń ózi de kómeskilenip bara jatqan syńaıly. Adam ózgerdi me, álde zaman basqa ma, áıteýir, búginde aınalasyna shapaǵat nuryn sebetin jaqsylar joqtyń qasy.
Onyń esesine dál qazir jaqsylyǵyn eseppen jasaıtyndar qatary kúnnen-kúnge artyp barady. «Osyǵan jaqsylyq jasasam, qaıtarymy qalaı bolar eken, onyń qolynda ne bar, ne joq eken, qaı týysy qaı dárejede, qaı kókesi qaı qyzmette júr eken», dep qasıetti uǵymdy paıda tabýdyń quralyna aınaldyrǵan qaltalylardyń zamany týyp-aq tur. Shynaıy adamgershilik sezimmen jasalǵan jaqsylyq qaıtarymmen ólshenbeıdi.
«Jurtqa jaqsylyq jasaǵan adam – jaqsy adam, jurtqa jasaǵan jaqsylyǵy úshin japa shekken – óte jaqsy adam...» degen eken fransýz moralısi Jan de Labrıýıer. Uly oıshyl aıtqan osy tujyrymnyń máni men maǵynasyna bir sát zer salaıyqshy. Osy turǵydan ózimizge baǵa berip kóreıikshi. Shyn maǵynasynda biz kimge, qandaı jaqsylyq jasadyq? Osy másele tóńireginde áńgime qozǵalǵan kezde, «qolyńnan kelse, adamǵa jaqsylyq jasaǵanǵa ne jetsin», degen sózderdi jıi estımiz. Reti kelse bul sózdi ózimiz de aıtyp qalýǵa tyrysamyz. Sonda qalaı, jaqsylyq jasaý tek qana jaqsylardyń enshisindegi qasıet pe? Jalpy, jaqsylyq, qaıyrymdylyq degen uǵymdardyń máni nede?
Sonaý bir kelmeske ketken Keńes zamanynda Baýyrjan Momyshuly keńirek páter surap, Almaty qalalyq keńesiniń atqarý komıtetine ótinish beripti. Kóp uzamaı Baýkeńniń ótinishi qanaǵattandyrylyp, oǵan qalanyń ortasynan bes bólmeli páter berý jóninde sheshim qabyldanady. Ol páterin kórmekshi bolyp, qalalyq atqarý komıteti usynǵan jańa úıge kelse, esik aldynda kóziniń jasyn oramalynyń ushymen súrtip turǵan qart anaǵa kezdesedi.
– Nege muńaıyp tursyz, shesheı? – deıdi oıynda eshteńe joq Baýkeń áıelge burylyp.
– Maǵan osy úıden eki bólmeli páter bermek bolyp ýáde bergen edi. Endi sol páterdi janyndaǵy úsh bólmeli pátermen biriktirip, bir polkovnıkke beripti. Qaıteıin, meniń de balam soǵysta qaza tapty. Biraq ol soldat edi, – deıdi qart ana kóz jasyn kóldeı qylyp.
Batyr Baýyrjan biraz ýaqyt túnerip, únsiz turypty. Sodan keıin qart anaǵa qaıyrylyp:
– Muńaımańyz, sheshe, qazir order beretin jerge baryńyz, páterińiz ózińizge tıedi, – deıdi de kóreıin dep kelgen páterine kirmesten, shuǵyl burylyp ketip qalady. Baýkeń qalalyq atqarý komıtetine kelip:
– Men maǵan bireýge berilgen páterdi ber degen joqpyn. Myna orderdi jyrtyńyz da, páterdi buryn ýáde etilgen adamǵa berińiz, – deıdi qalalyq atqarý komıtetindegi sheneýnikke buıyra sóılep.
Sóıtip qazaqtyń qaharman uly Baýyrjan Momyshuly ózine berilgen bes bólmeli páterden óz erkimen bas tartady. Al eki bólmeli jańa páter alǵan qart ananyń qýanyshynda shek bolmaǵan eken...
Bul jerde Baýyrjan Momyshuly keremet bir erlik jasamaǵan sııaqty. Biraq aqıqatyn aıtsaq, shaǵyn páterde turyp, ózine berilgen bes bólmeli páterden bireý úısiz qaldy eken dep, óz erkimen bas tartý kez kelgen adamnyń qolynan kele bermeıtindigi jáne anyq. Bul tek Baýyrjan sııaqty úlken júrekti asqaq azamattyń qarapaıym adamǵa jasaǵan shynaıy jaqsylyǵynyń kórinisi.
Jaqynda Jastar saraıynda astanalyq «Mıras-2» qaıyrymdylyq qory «Bir múmkindik» ataýymen 40 jastan asqan, biraq úlken sahnalardan óner kórsetpegen halyq talanttarynyń baıqaýyn ótkizdi. Eki kúnge sozylǵan óner saıysyna 70-ke jýyq ónerpaz qatysyp, ánsúıer qaýymdy shynaıy óner týyndylarymen tánti etti. Baıqaý qorytyndysynda jarys jeńimpazdaryna dıplomdar men baǵaly syılyqtar tabys etildi. Baıqaý sońynda jarysqa qatysqan kóp balaly ana Aıtjamal Kóbeeva «Másele jarys júldesinde de, jeńimpazdar dıplomdarynda da emes. Kıeli óner sahnasyna shyǵaryp, balalarymnyń aldynda mereıimdi ósirdi. Kóńilim kóterilip, bir jasadym», dedi aǵynan jarylyp. «Alpystyń asqaryna ilikkendi saǵyndyrǵan sahnammen qaýyshtyryp, qııalyma qanat bitirdi. Shynaıy jaqsylyq dep osyny aıt!», dedi ónerpaz Nurbolat Beketaev tebirenip. «Halyq arasynan shyqqan ónerpazdardyń sheberligi kásibı ánshilerdiń deńgeıinen bir de kem emes. Mine, osyndaı jandardy úlken sahnaǵa shyǵaryp, kópshilik kózaıymyna aınaldyrý kópten bergi armanym edi. Sol maqsatyma búgin jetip otyrmyn», deıdi baıqaýdyń uıymdastyrýshysy, «Mıras-2» qaıyrymdylyq qorynyń jetekshisi, zaǵıp jan Júzbaı Serik. «Bir múmkindik» baıqaýynan keıin ónerpazdardyń da, kórermenderdiń de, ony uıymdastyrýshylardyń da jadynda qalǵan jaqsylyq nyshany osyndaı.
Jaqsylyq – azamattyq parasattyń týy. Onyń úlken-kishisi bolmaıdy. Súringende joldasyńa qol ushyn berip, ıgiligi mol is úshin qaltqysyz qyzmet qylý da jaqsylyq.
Endeshe, qadirli aǵaıyn, mysqaldaı bolsa da jaqsylyq jasap, adamgershilik paryzymdy ótedim degen shynaıy sezimmen árbir araıly tańdy qarsy alar bolsaq, «qamshynyń sabyndaı qysqa ǵumyrdyń» tekke ótpegeni emes pe?!
Jylqybaı JAǴYPARULY, «Egemen Qazaqstan»