1917 jyldyń sońy Orynborda ótken jalpyqazaq quryltaıynda Halel Ǵabbasov baıandama jasap, halyq mılısııasyn, ıaǵnı ásker qurý týraly usynys kóterdi. Nátıjesinde quryltaı sheshim qabyldap, ásker qurý isi qolǵa alyndy.
Osy kúnderi Semeıde qazaq atty ásker polki qurylǵany týraly «Sıbırskaıa rech» gazeti «...Semeıge qyrdan qyrǵyz (qazaq) otrıadtary keldi. Maýsymnyń altysy kúni keshki saǵat altylar shamasynda olar qalaǵa kirdi. Nıkolsk shirkeýiniń qasyndaǵy alańda saltanatty sherý uıymdastyryldy. Kezdesýge Á.Bókeıhanov keldi. Onyń qurmetine áskerbasy Toqtamyshevtyń usynysymen salt attylar «Alla» dep jar saldy. Aq jalaýlarǵa «Jasasyn Otannyń adal uldary!» degen urandar jazylǵan» degen habar taratypty.
Jazbada aıtylǵandaı, Semeı qalasynda jasaqtalǵan, tarıhı qujattarda «dalalyq I Alash atty polki» degen ataýǵa ıe, jasaqtyń komandıri Hamıt Toqtamyshev. О́tken jyly «Abaı» jýrnalynyń №1 sanynda jarııalanǵan tarıhshy Muhametbek Asylbekovtiń «Hamıt Toqtamyshev» atty maqalasynda bul adamnyń 1918 jyly Ombydan Semeıge kelip, joǵarydaǵy Alash áskerin qurýǵa atsalysqany jaıly málimet berilse, 2017 jyly jaryq kórgen zertteýshi Berik Ábdiǵanıulynyń «Voısko Alash» kitabynda da aıtylady.
Bizdiń aıtpaǵymyz, Semeı qalalyq qazirgi zaman tarıhyn qujattandyrý ortalyǵynyń qorynda Alash atty áskeriniń 1-shi polk komandıri kaptıtan Hamıt Toqtamyshevtyń Alashorda úkimeti jalpyulttyq keńesine 1918 jyly 25 qyrkúıekte joldaǵan haty saqtalypty. Hatta «Polkke jańadan qabyldanǵan jigitterge er-turman, noqta-júgen, arqan-shylbyr jetispeıdi. Sonymen qatar kóp mólsherde kıiz toqym qajet. Ol úshin 2500 arshyn (metrdi aıtady) jaqsy pisirilip basylǵan kıiz kerek. Arqan-shylbyr úshin 1500 arshyn ılengen daıyn teri kerek. Osy maqsatqa polktiń qajettiligi úshin bólingen Alashorda qarjy qorynan 5000 rýbl jumsaýǵa ulyqsat etýlerińizdi suraımyz» delingen.
Sol zamannyń narqymen alǵanda 5000 rýbl az aqsha emes. Bul derek alash qaıratkerleriniń ásker jasaqtaý jolyndaǵy jankeshtiliginiń aıǵaǵy ispettes. Biraq bul áreket iske aspady. Jazýshy Qalıhan Altynbaevtyń 2002 jyly jaryq kórgen «Kókpekti» atty kitabynda 1920 jyldyń mamyr aıynda áıel bala-shaǵasyn bastap Qytaıǵa ótip bara jatqan Toqtamyshevty «Qara kezeńde» qyzyldar qolǵa túsirip, otbasymen túgeldeı atyp tastaǵany jaıly jazady.
Beken QAIRATULY,
«Egemen Qazaqstan»