Babalardyń aqtalǵan amanaty

Egemen memleket qurýdy bizdiń hal­qy­myz ǵasyrlar boıy armandaǵan bola­tyn. Qazirgi kezde qazaqtyń san ǵasyrlyq tarıhynyń eń jarqyn paraqtary jazylýda. Halqymyzdyń eń uly maq­sat­tarynyń biri – ulttyq táýelsiz memleket qurý bol­dy. 1991 jyl­ǵy 16 jeltoqsanda «Qa­zaqstan Respýblıkasynyń memlekettik táýelsizdigi týraly» konstıtý­sııa­lyq zańy qabyl­danyp, elimiz derbes damý jo­lyna tústi. Biz óz Otanymyzdy, óz ta­rı­hy­myzdy, óz ómirimizdi shyn máninde qaıta túlettik. О́zi­mizdiń ishki jáne syrtqy saıasatymyzdy derbes júrgizip, biz úshin múldem jańa ári ashyq qoǵamnyń esigin ashtyq, derbes memleket retinde demo­kra­tııalyq, zaıyrly eldiń zańdyq negizderin qurdyq. Osydan jıyrma jyl buryn beımaza kúı keshken bulyńǵyr kúnderdiń kelbeti bári­mizdiń kóz aldymyzda. Qazaqstan alys bo­lashaqqa bastaıtyn betashar joldyń ba­syn­da turǵan bolatyn. Elbasy, Qazaq­stan Respýblı­ka­synyń Tuńǵysh Prezıdenti Nur­sultan Na­zar­baevtyń saıası erik-jigeri men batyl she­shim­deriniń arqasynda búgingi bir­ligimiz j­a­rasqan, yntymaqqa ulasqan kúnderge jetip otyrmyz. Táýelsizdiktiń jıyrma jylynda bizdiń elimiz eldikti nyǵaıtý men áleýmet ahýalyn jaqsartýda aýqymdy jetistikterge jetti. Egemendik jolyndaǵy kúreste Qazaq­stan basshylyǵynyń alǵa qoıǵan maqsaty – respýblıkadaǵy barlyq halyqtardyń meılinshe tolyq saıası, áleýmettik jáne rýhanı damýyn qamtamasyz etý, aza­mat­tardyń ómir súrýine laıyqty jaǵdaılar jasaý bol­dy. Búginde ol maqsat toly­ǵy­men oryn­dal­ǵanyn maqtanyshpen aıtýǵa tıispiz. Degenmen, biz bir orynda turyp qalýǵa tıis emespiz. «Qazaqstan-2030» damý stra­te­gııa­synda elimizdiń erteńgi kúnge jasalǵan naqty qadamdary belgilendi. Biz damý qar­qy­nyn údete túsip, álemdegi aldyńǵy qa­tar­ly el­derdiń sa­pynan kó­rinýdi maqsat etip otyrmyz. Qa­zaqstannyń álemdegi báse­kege qabiletti elý eldiń qataryna kirý jáne básekege qabiletti ult qalyptastyrý jónindegi Prezıdenttiń halyqqa jol­daýlaryndaǵy bıik mindetter bárimizge ortaq mejelerdi belgiledi. Búginde Qazaqstan kúlli álem aldynda ekonomıkalyq qýaty úlken, bolashaǵy zor memleket retinde tanyldy. Qoǵamdyq-saıası ahýaly turaqty, keleshegi senimdi elge aınalǵan Otanymyzdyń halqy eń aldymen birlikti qasterleıdi, qoǵamdyq kelisimdi qurmet tutady. Elbasy aıqyndap bergen, dál ári jan-jaqty oılastyrylǵan strategııalyq baǵyt­tyń arqasynda, tarıhı turǵydan qysqa merzimde Qazaqstan demokratııalyq saıası júıe­si, turaqty ekonomıkasy jáne damyǵan azamattyq qoǵam ınstıtýttary bar tabysty da qýatty memleketke aınaldy. Áleýmettik-ekonomıkalyq ósýdiń jáne halyqtyń ál-aýqaty deńgeıi artýynyń joǵary kórset­kishterine, ishki saıası turaqtylyqqa, son­daı-aq halyqaralyq qoǵamdastyqta elimiz­diń joǵary reıtıngine qol jetkizdik. Jıyrma jyl ishindegi Qazaqstannyń damý nátıjelerin Otanymyzdyń joǵary ta­bystary barynsha aıǵaqtap otyr. Sonymen birge, órleý jolynda, demokratııalyq, shy­naıy quqyqtyq memleketti odan ári ny­ǵaıtý barysynda aýqymdy sharalar qabyl­danyp, túbegeıli reformalar iske asyryl­dy. Osy jyldardaǵy elimizdiń qol jetken tabystary 10 jeltoqsanda Parlament qa­byl­daǵan Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy deklara­sııasynda egjeı-tegjeıli jazyldy. Bul Dek­larasııa – zamandastarymyz ben bo­lashaq urpaqqa arnalǵan saıası-quqyqtyq sal­­tanatty qujat. Qujatta Qazaqstannyń derbes damý jo­lyndaǵy qol jetken eń basty jetistikteri naqty kórsetildi. Iаǵnı, osy jyldary ne isteldi, qandaı jetistiktermen maqtana alamyz, alda qandaı mindetter tur degen saýaldarǵa jaýap berildi. Deklarasııa jıyrma jylda Elbasy Nur­sultan Ábishuly Nazarbaevtyń basshyly­ǵy­men qol jetkizgen jetistikterimizdiń zor aýqy­myn ár azamattyń sezinýine yqpal etetin bolady. Qujatta Táýelsizdik alýdaǵy jáne ony nyǵaıtýdaǵy, ekonomıkalyq, saıası damý­lar­daǵy Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Ábish­uly Nazarbaevtyń erekshe róli aıqyndalǵan. Bul Deklarasııa bizdiń táýelsizdigimizdi saqtaýǵa jáne ony nyǵaıtýǵa shaqyrady. Barsha qazaqstandyqtardy óziniń memleketin súıýge, sondaı-aq onyń ıgiligine eńbek etýge shaqyrady. Derbes damý jyldarynda bizdiń elimiz táýelsizdikti jarııalaýdan bastap naqty egemendik arasyndaǵy jasampazdyq jolynan ótti. О́tpeli kezeńniń barlyq qıyndyqtary men synaqtarynan sátti ótken elimiz búginde búkil álem qurmettegen qýatty memleketke aınaldy. Táýelsizdigimizdiń 20 jyldyǵynda Qa­zaq­stan azamattary osy tarıhı oqıǵaǵa kýá bolǵanymen ǵana emes, táýelsizdikti tikeleı ornatýshysynyń biri bolǵanyn da maqtan etýi tıis. Shyn máninde, Deklarasııa mátini Par­lamenttiń qos palatasy depýtattarynyń ujymdyq eńbeginiń nátıjesi bolyp taby­la­dy. Basynda ony Palatalardyń birlesken oty­rysynda qabyldaý josparlanǵan bo­la­tyn. Palata Tóraǵalarynyń, ıaǵnı meniń jáne Oral Muhamedjanovtyń tapsyrmasy boı­yn­sha Senat jáne Májilis depýtattarynan, qos apparat qyzmetkerlerinen Ju­mys toby quryldy. Onda negizgi máseleler qam­ty­lyp, qujattyń qurylymdyq jáne maz­­mun­dyq bóligi ázirlendi. Jumys ba­rysynda memlekettik organdardan kóptegen usy­nystar tústi, onyń eń qundylaryn biz eskerdik. Men Deklarasııada kórsetilgen birneshe máselelerge toqtalǵym keledi. Bul, birinshi kezekte, kópultty Qazaqstan halqynyń birliginiń kórinisi. Bizdegi ultara­lyq jáne konfessııaaralyq beıbitshilik pen kelisimniń úlgisin halyqaralyq qoǵamdastyq moıyndap otyr. Bizdiń elimizde turatyn ulttardyń beıbitshiligi men kelisimi – qoǵamnyń mádenı turǵyda baıýy men órkendeýiniń kórinisi. Odan ári aıtar bolsaq, Qazaqstannyń ulttyq qaýipsizdigi qamtamasyz etildi, ony qorǵaý jáne nyǵaıtý júıesi jasaldy. Táýelsizdiktiń bastaýynda Memleket bas­shysy Nursultan Ábishuly Nazarbaev «Qa­zaq­stannyń táýelsizdigi men tutastyǵyn saqtaýdan mańyzdy mindet joq», dep árqashan qaıtalap aıtyp otyrdy. Qazaqstan memlekettik shekarany shegendeý jáne ony zańdy túrde rásimdeý máselelerin tolyq sheshti. Jalpy uzyn­dyǵy 14 myń shaqyrym bolatyn sheka­ra­myzda tatý kórshilestik beldeýi jasaldy. Naryqtyq ekonomıkaǵa kóshý baǵdar­la­ma­sy iske asyryldy, ekonomıkalyq táýelsizdik­tiń negizderi nyǵaıtyldy. Máselen, tek bir ǵana mysaldy alaıyq. Osy jyldary ishki jalpy ónim halyqtyń jan basyna shaqqanda 12 eseden astam ósti. Tarıhta táýelsiz damýdyń birinshi 20 jylynda birde-bir el mundaı kórsetkish­terge qol jetkizbegen. Kelesi atap ótýge bolatyn jetistik – Qa­zaqstan álemdik qoǵamdastyqtyń bedeldi múshesine aınaldy. Bizdiń elimizdiń halyq­ara­lyq bastamalary álemdik qoǵam­das­tyqta joǵary baǵa alýda. Elimizdiń 2010 jyly Eýropadaǵy Qaýip­siz­dik jáne Yntymaqtastyq Uıymyna ta­bysty tóraǵalyq etkeni, osy uıym Sam­mıtiniń Astanada ótýi – Qazaqstannyń jańa tarıhyndaǵy dáýirlik oqıǵalar bolyp tabylady. Endi álemdik saıasatta Eýrazııa qaýip­sizdigi jáne Astana rýhy degen jańa uǵymdar paıda boldy. Deklarasııada taǵy bir atap kórsetilgen tabysymyz – Táýelsizdik jyldary qysqa merzimde Nursultan Ábishuly Nazarbaev­tyń sheshimimen jáne tikeleı basshyly­ǵy­men jańa Elorda – Astana qalasy salyndy. Astana – bizdiń Prezıdentimizdiń júzege asqan armany, tól perzenti deýge bolady. Qazaqstannyń bolashaǵy – Astananyń keleshegimen tyǵyz baılanysty, óıtkeni ol – barsha qazaqstandyqtardyń maqtanyshy men el birliginiń aıqyn belgisi. Memleket basshysynyń Jarlyǵymen 2011 jyl Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵy dep jarııalandy. Asa mańyzdy bul sharanyń Jalpyulttyq jospary bekitilip, memlekettik komıssııa quryldy. Jalpyhalyqtyq jaýapty is barshanyń birige qımyldaýymen iske asady. Elbasy ony júzege asyrýda Úkimetke ınvestorlardyń, bıznes-qaýym­das­tyqtarynyń, qazaqstandyqtardyń kú­shin biriktirýdi tapsyrdy. Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna bıylǵy «Bolashaqtyń irgesin birge qalaımyz» Joldaýynda osy erekshe jyldaǵy basymdyqtar belgilendi. Qazaqstan Respýblıkasynyń jıyrma jyldyq mereıtoıy «BEIBITShILIK PEN JASAMPAZDYQTYŃ 20 JYLY» ura­nymen ótip jatyr. Táýelsizdik jyldarynda Qazaqstan jo­lynyń – BOSTANDYQ, BIRLIK, TURAQ­TY­LYQ, О́RKENDEÝ sekildi negizgi qun­dylyqtar berik qalyptasty. Qazaqstan degen ulan-baıtaq ólkeni mekendep jatqan bar­sha ult pen ulysqa eń qymbatty osy qa­rapaıym da qasterli qaǵıdalardy búgingi adamdar da, keler urpaq ta qurmettep qarap, qadirleýi tıis. Bul – barsha qazaq­standyqtardyń erteńgi kúnge degen senimin nyǵaıtyp, jańa jeńisterge, joǵary ta­bys­tarǵa, bıik mejelerge shaqyrady. Qaırat MÁMI, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy.