Senattyń jalpy otyrysynda qandaı máseleler talqylandy?

Palata otyrysynda aldymen Qazaqstan Respýblıkasy­nyń keıbir Konstıtýsııalyq zań­dary­na engiziletin túzetýler talqylandy. 

Ádilet mınıstri Marat Beketaev tanystyrǵan qujat saılaý tetikterin jetildirýge, onyń ishinde jańa ınstıtýttar engizý, quqyqtyq olqylyqtar men qaıshylyqtardy joıý arqy­ly jetildirýge arnalǵan. Zań jobasyn ázirleýdiń maq­saty negiz quraýshy saılaý qaǵı­dat­tarynyń saqtalýyn odan ári qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. 

– Zań jobasynda Májilis depý­tattaryn saılaýda qol­dany­latyn saılaý júıesin bar­lyq deńgeıdegi máslıhattar depý­­tattaryn saılaý tárti­binde qoldaný usynylady. Más­lıhattar depýtattaryn saı­laýdy ońtaılandyrýǵa baılanysty aýdandyq saılaý komıssııalaryn joıý kózdelip otyr. Olardyń fýnksııalary men ókilettilikteri aýmaqtyq saılaý komıssııalaryna beriledi. Olardyń eki múshesi ózderiniń ókilettilikterin turaqty kásibı negizde júzege asyrady. Jeke tulǵalar týraly memlekettik derekter bazasyn ıntegrasııalaý arqyly saılaýshylardyń tizimderin qurastyrý tártibin qaıta qaraýda usynylady. Bul respýblıkalyq elektrondy saı­laýshylar tizimin qalyp­tas­t­yrýǵa múmkindik beredi, – dedi Ádilet mınıstri.  Zań jobasy arqyly «Qazaq­­s­tan Respýblıkasynyń memle­­kettik rámizderi týraly» K­ons­­tıtýsııalyq zańyna Memleket­tik Eltańbadaǵy «Qazaqstan» jazýyn latyn áripterimen jazýdy kózdeıtin túzetý engiziledi. 

Talqylaý barysynda zań jobasyna ózgerister engizý qajet­tigi týyndady. Onda qol­danystaǵy laýazymǵa saılaý jáne laýazymnan bosatýdyń qoldanystaǵy tártibin saqtaý maqsatynda aýdandyq mańyzy bar qala, aýyl, kent, aýyldyq okrýg ákimderin tóte saılaý engizýge qatysty erejelerdi alyp tastaý kózdelip otyr. 

Otyrysta «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń keıbir zań­na­malyq aktilerine saılaý máse­leleri boıynsha ózgeris­ter men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy eki oqylymda qaraldy. 

Bıýdjet kodeksine engizi­letin túzetýler saılaýshylar men saılaý komıssııalarynyń múshe­lerin jergilikti bıýdjet qar­jysy esebinen oqytý múm­kindigin beredi. 

Ákimshilik quqyq buzýshy­lyq týraly kodekske engizile­tin túzetýler saılaýǵa qatysa­tyn úmitkerlerdiń, saıası par­tııalardyń úgit-nasıhat materıaldaryn jarııalaý nemese efırge shyǵarý tártibiniń buzy­lýyna, sondaı-aq saılaýǵa baı­lanysty qoǵamdyq pikir suraý sharttaryn buzǵany úshin ja­ýaptylyq belgileýge baǵyt­talǵan. 

Par­tııa­lyq tizim boıynsha saıla­natyn máslıhat depýtattaryn tepe-teńdik saılaý júıesiniń engizilýine baı­lanysty «Qazaqstan Respýb­lıka­syn­daǵy jergilikti memle­kettik basqarý jáne ózin-ózi bas­qarý týraly», «Saıası partııa­­lar týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik qyzmeti týraly» zańdarǵa túze­týler toptamasy engiziledi.

«Qazaqstan Respýblıka­sy­nyń keıbir zańnamalyq akti­lerine saılaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyq­tyrý­lar engizý týraly» zań jo­ba­sy Senat otyrysynda qara­lyp, birin­shi oqylymda maquldandy. 

Zań jobasyn talqylaý bary­­­­synda komıtettiń eskert­pelerin eskere otyryp, aý­dan­­­dyq mańyzy bar qala, aýyl, kent, aýyldyq okrýg ákimderin laýazymǵa saılaý jáne laýa­zymnan bosatýdyń qolda­nys­taǵy tártibin saqtaýdy kózdeı­tin qoldanylyp júrgen tár­tip­ti saqtaý qajettigi týyndady. Reg­lamentke sáıkes qujat sena­tor­lardyń túzetýlerimen Májiliske jiberildi. 

Zańnamaǵa saqtandyrý jáne saqtandyrý qyzmeti, baǵaly qaǵazdar naryǵy máseleleri boıynsha túzetýler de Májilis­ke jiberildi. 

Ulttyq bank tóraǵasy Danııar Aqyshev tanystyr­ǵan qujat­taǵy túzetýler kólik quraldary ıeleriniń mindetti saq­tandyrý jónindegi aza­mat­­tyq-quqyqtyq jaýap­ker­shiligine qatysty kelisim-shart­­tar boıynsha saqtandyrý qupııasyn, onyń ishinde zańmen qorǵalatyn qupııany quraıtyn aqparatty prokýrordyń sanksııasynsyz ulttyq qaýipsizdik organdaryna alý quqyǵyn berýge; aktýarıı birlestikteriniń, saqtandyrý (qaıta saqtandyrý) uıymdarynyń, saqtandyrý ombýdsmeniniń quqyqtyq ere­jelerin naqtylaý jáne qyz­metin retteý men talaptaryn retteýge jáne t.b. másele­lerge qatysty bolyp otyr. 

Jalpy otyrysta «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keı­bir zańnamalyq aktilerine áleý­mettik qamsyzdandyrý máse­leleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy boıynsha baıandama jasaǵan Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Mádına Ábilqasymova qujat­tyń Elbasy tapsyrmalaryn júzege asyrýǵa jáne elimizdiń halyqaralyq sharttardy oryndaý maqsatynda ázirlegendigin atap ótti. Atap aıtqanda, Mem­leket basshysy Nursultan Nazarbaev Qazaqstan halqyna bıylǵy Joldaýynda bala kezden bolǵan birinshi toptaǵy múgedekterge kútim jasaıtyn adamdardy áleýmettik qoldaý­dy, sondaı-aq «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasynda» jala­­qy­sy az azamattardyń salyq júktemesin azaıtýdy tap­syr­ǵan bolatyn.

Mınıstrdiń aıtýynsha, zań jobasynda 18 jastan asqan bala kezinen birinshi toptaǵy mú­ge­dekke kútim jasaıtyn adam­darǵa arnalǵan jańa járdem­aqyny 2018 jyldyń 1-shil­desinen bas­tap engizý qaras­tyrylǵan.

– Bul járdemaqyny 14 myńǵa jýyq otbasy alady, al onyń kólemi 29 699 teńgeni quraıdy. Bul járdemaqy bala kezinen birinshi toptaǵy múge­dekke qarap otyrǵandarǵa beri­ledi jáne olardyń kútim jasaǵan kezeńderi zeınetke shy­q­­qan­da eńbek ótili bolyp esep­­te­le­di, – dedi Eńbek jáne halyq­­ty áleýmettik qorǵaý mınıstri. 

Jalpy, elimizde bala kezden birinshi toptaǵy múgedekterge beriletin memlekettik áleýmet­tik járdemaqynyń kólemi 54 306 teńgeni quraıdy. Al birin­shi toptaǵy múgedekter jeke ońaltý baǵdarlamalary sheńberin­de medısınalyq-áleýmettik kórsetkishterge sáıkes qajetti quraldarmen jáne qyzmettermen qamtamasyz etilgen. 

Son­daı-aq «Arnaýly áleý­met­tik qyzmetter týraly» zańǵa engiziletin túzetýler áleý­met­tik qyzmet kórsetýge tek qana mem­lekettiń emes, sony­men qatar azamattardyń, otbasy múshe­leriniń, jeke sektor­dyń jáne úki­mettik emes uıym­dar­dyń bir­deı qatysýyn qamta­ma­syz etý­ge múmkindikter beredi. Osy maq­satta áleý­met­tik qyzmet­kerlerge arnal­ǵan jańa biliktilik talaptary, medısınalyq jáne medı­sı­nalyq mekemelerdiń stan­dartty erejeleri talap etiledi.

Budan basqa, arnaıy áleý­­met­­tik qyzmet alýshylar jáne olarǵa kórsetiletin áleýmet­tik qyzmetter týraly derbes aqparatty qamtıtyn áleý­met­tik portal qurý josparlanyp otyr. Bul tabıǵı qozǵa­lysty, tutynýshylardyń qura­myn ózgertýdi jáne arnaıy áleý­mettik qyzmetterdi kórsetetin mamandardy eskere otyryp júıeli túrde jańar­tylady.

– Zań jobasy, sondaı-aq «Mem­lekettik ataýly áleýmet­tik kómek týraly» Qazaq­stan Res­pýblıkasynyń zańyna ju­mysqa ornalasýǵa járdem­desýdiń belsendi sharalary­nyń sharttaryn ózgertý jaǵdaıyn­da áleýmettik kelisimshart­tyń merzimin uzartýǵa qatys­ty ózgertýlerdi qarastyrady. Bul is júzinde áleýmettik keli­simshart merzimi uzartylýy múm­kin obektıvti jaǵdaılar­dy belgileýge múmkindik bere­di jáne az qamtylǵan azamat­tardyń kelisimshart boıynsha óz mindettemelerin oryndaý tıimdiligin arttyrady, – dedi M.Ábilqasymova. 

Buǵan qosa qujat 2017 jyl­ǵy 13 maýsymnan keıin áske­rı qyzmetten bosatylǵan adam­darǵa áskerı tirkeýge nemese Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda turǵylyqty jeri boıynsha tirkelgenge deıin, temir jol, avtomobıl jáne ishki sý kóligimen memleket esebinen júrý quqyǵyn berý týraly túzetýlerdi de retteıdi.

Serik ÁBDIBEK, «Egemen Qazaqstan»