Qazaqta «Aýylyna qarap, azamatyn tany» degen naqyl sóz bar. Aýyl ajary, kósheler kelbeti, turǵyn úılerdiń tazalyǵy – eldiń eldigin, bereke-birligin aıqyndaıdy, qarapaıym halyqtyń aýyzbirshiligin kórsetedi.
Jaqynda Arqat aýyldyq okrýginde Abaı aýdanyndaǵy tazalyq jumystarynyń qorytyndysy boıynsha arnaıy semınar ótti. Semınarǵa Abaı aýdanyna qarasty barlyq eldi-mekenderdiń ákimderi qatysty. Qatysýshylardy eń aldymen Orda eldi mekeninde qarsy alyp, osyndaǵy Mamaı batyr atyndaǵy orta mekteptiń tynys-tirshiligimen tanystyrdy. Jumys barysy aryǵaraı Arqat aýylyndaǵy Baıan Baıǵojına atyndaǵy klýb úıinde jalǵasyn tapty.
- Abaı eli – qashanda kúlli qazaqtyń qadir tutar qasıetti mekeni, Alash balasynyń uly Abaı men kemeńger Shákárimniń basyna kelip, táý etip, taǵzym eter kıeli jeri,-dedi Abaı aýdanynyń ákimi Jarqynbek Baısabyrov,- Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ózi «Qazaq halqynyń kıesi, ary men namysy, aqyly men júregi – uly Abaıdyń arýaǵyna basymdy ıdim!» dep baǵalaǵan qonaqjaı aýdanymyzǵa jylma jyl Qazaqstannyń túpkir-túpkirinen, alys-jaqyn shet elderden kelýshi qonaqtar legi tolastaǵan emes. Bıyl aýdanymyz úshin tarıhı kezeń. Uly oıshyl, fılosof Shákárim Qudaıberdiulyna 160 jyl jáne Ulylar mekeni atanǵan qasıetti topyraq Abaı aýdanynyń qurylǵanyna 90 jyl tolyp otyr. Elbasynyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn iske asyrý maqsatynda aýdanymyzda «Úzdik aýyl» atalymy boıynsha aýdandyq baıqaý ótkizýge sheshim qabyldaǵan edik. Sonyń qorytyndysynda osy Arqat aýyly úzdik atandy.
Semınarda «Úzdik aýyl» atalymy boıynsha 1-shi oryndy ıelengen Arqat aýylyna 700 myń teńgeniń sertıfıkaty tabystaldy. 2-orynǵa Abaı men Muhań týǵan óńir, Qasqabulaq aýyly kóterilip, olar 500 myń teńgeniń sertıfıkatyn qanjyǵalaryna baılady. Al 3-shi oryn Keńgirbaı bı aýyldyq okrýginiń enshisine tıdi, sertıfıkaty 300 myń teńge.
-Arqatymyzǵa berilgen syılyq-sertıfıkatty biz tek qana halyq ıgiligine jumsaımyz,-dedi aýyl ákimi Ardaq О́mirtaev,-qarajattar aýyldyq okrýgterdi abattandyrýǵa oraı bıýdjetke túsip, jeńimpaz aýylymyzdy aryǵaraı kórkeıtýge, kóriktendire berýge jumsalmaq. Biz bul kórsetkishke úlken eńbek pen uıymdastyrýshylyqtyń arqasynda jettik. Aýdan basshysy Jarqynbek Baısabyrovtyń tapsyrmasyna oraı aǵash jáne gúlder otyrǵyzyldy. Mektep, emhana, mádenıet úıi, dúkender, turǵyn úılerdiń syrtqy kelbetin sáýlettendirdik. Aýylǵa aparatyn joldardy jóndep, kóshelerdiń jaǵdaıyn rettep, tazalyǵyna erekshe mán berdik.
Rasynda da 1-shi oryndy ıelengen Arqat aýyldyq okrýgi, barlyq talaptardyń oryndalǵanymen erekshelendi. Osyǵan oraı aýyldyń dál ortasynda «Týǵan jerge taǵzym» jobasyna baılanysty ulttyq úlgidegi sý burqaq pen balalardyń oıyn alańy, osy Arqatta mektepti úzdik oqyp, bitirgen jerlesimiz, aıtýly aqyn Baýyrjan Jaqyptyń bir aýyz óleńimen iske qosylyp, tusaýy kesildi:
-Bizdiń aýyl taýlardyń bókterinde,
Kókiregi kókteıdi kókteminde.
Qazaǵymnyń daryǵan keńpeıili,
Eı, jolaýshym, soǵa ket ótkenińde.
Bizdiń aýyl dastarhan jaıǵan aýyl,
Tún balasy malyna aıqara aýyl.
Ot oınatyp, oshaqta shaı qaınatyp
Meıman kelse, marqasyn soıǵan aýyl!
Balalardyń oıyn alańy men sý burqaqtyń aýlasynda Arqattyń abyz aqsaqaldary Saılaý Aıdarhanov pen Tileýǵalı Smaǵulovtar kelgen jastarǵa, jınalǵan qaýymǵa aq batalaryn berdi. Kishkentaı balaqaılardyń qýanyshynda shek bolmady. Aqjaýlyqty ájelerimiz shashý shashty. Arqat aýyly bir kórkeıip qaldy. Aıtýly sharaǵa Abaı aýdanynyń halqy túgeldeı belsene qatysty.
Raýshan NUǴMANBEKOVA,
sýretter avtordyki.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
Abaı aýdany