Qyzyljar óńiri 80-ge jýyq elmen san-salaly qarym-qatynasty turaqty túrde jalǵastyryp keledi. Onyń ishinde Reseımen syrtqy saýda aınalymynyń úlesi 80 paıyzdy quraıdy.
Byltyr «aýyly aralas, qoıy qoralas» kórshi elmen aradaǵy saýda-sattyq 357 mıllıon dollarǵa jetip, onyń aldyndaǵy jylǵa qaraǵanda úshten birge ulǵaıǵan. 200-den astam birlesken kásiporyn men jobalardyń jumys isteýi shekaralas aımaq múmkindikteriniń zor áleýetin baıqatady. Omby oblysynyń gýbernatory Aleksandr Býrkov bastap kelgen delegasııa músheleri aldymen jergilikti jerlerde atqarylyp jatqan oń istermen tanysty. Olardyń nazaryna jalpy syıymdylyǵy 120 myń tonnaǵa jeteǵabyl biregeı astyq qabyldaý elevatory usynyldy. Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda iske qosylǵan kásiporyn zamanaýı tehnologııalarmen tolyq jabdyqtalǵan. Keleshekte onyń janynan maıly daqyldar óńdeıtin zaýyt salynbaq. О́ńirde maıly daqyldar kólemi artyp, 1 mıllıon gektarǵa jýyqtady. Joǵary suranysqa ıe ónim Aspanasty eline jóneltiledi.
«TNS-Eksport» JShS aýmaǵynda aýyl sharýashylyǵy tehnıkalarynyń kórmesi uıymdastyrylyp, otandyq mashına-traktor parkiniń áleýeti tanystyryldy. Meımandar «Qaztehmash», «Avagro», «ST-Agro» seriktestikteri shyǵaratyn tehnıkalarǵa qyzyǵýshylyq tanytty. Germanııanyń «CLAAS» kompanııasy zaýyt ashyp, jyl aıaǵyna deıin 30 aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn qurastyrýdy belgilep otyr.
«Maslo-Del» JShS-nyń ujymy ombylyqtardy ejelgi tanystaryndaı qushaq jaıa qarsy aldy. Onyń syry mynada. Munda kúnine 60 tonna pasterlengen sút, 8 tonna qurǵaq sút, 4 tonna sarymaı ázirlense, ekologııalyq, tabıǵı taza ónimderdiń bir bóligi Omby, Qorǵan, Túmen oblystaryna jiberiledi. О́tken jyly 3 mıllıard teńgeniń ınvestısııasy tartylyp, «TetraPak» joǵary tehnologııalyq qondyrǵylary ornatyldy. Qyzyljar aýdanynyń Beskól kentinde ornalasqan «Radýga» kompanııasy polıetılen qaldyqtaryn qaıta óńdep, kádege jaratýmen tanymal bolsa, endi ındýstrııalyq park qurý arqyly tańǵy as, tez daıyndalatyn kespeler, un, sanıtarlyq-gıgıenalyq, taǵy basqa ótimdi ónimder shyǵarý oılastyrylǵan. Jobany júzege asyrýǵa 10 mıllıard teńge baǵyttalyp, 300 adam jumyspen qamtamasyz etilmek.
– Elbasy atap ótkendeı, Reseı qaı salada bolsyn Qazaqstan úshin basty strategııalyq ári senimdi áriptes sanalady. Birlesip jumys isteımiz degen kásipkerlerge jol ashyq. Tarıhy áriden bastalatyn «ZIKSTO» zaýytynda bıyl vagon jasaıtyn jańa seh ashylady. Oǵan 25 mıllıard teńge ınvestısııa quıý kózdelgen. Munaı-gaz salasyna mamandanǵan Petropavl aýyr mashına jasaý zaýyty men «Munaımash» kásipornynyń ónimderin jetkizip berýge múmkindikterimiz jetkilikti, – dedi qos taraptyń kezdesýinde sóılegen sózinde oblys ákimi Qumar Aqsaqalov. Ol eki oblys stýdentterin almastyra oqytyp, grant bólýdi usyndy. Týrızm men aqparattyq tehnologııalardy jetildirý baǵytynda júıeli tájirıbe almasýdyń, aýylsharýashylyq jáne ónerkásip taýar aınalymyn ulǵaıtýdyń mańyzyn atap ótti.
A. Býrkov óz sózinde Omby oblysy syrtqy saýda aınalymynyń úshten biri Qazaqstanǵa tıesili ekenin jetkize kelip, egis jáne topyraq óńdeýge arnalǵan tehnıkalar shyǵaratyn birlesken zaýyt ashý ıdeıasyn qoldady.
Jıynda shekaralyq aımaqtarda júkterdi qujattyq rásimdeýge baılanysty oryn alǵan problemalar da aıtylyp, bul rette kólik-logıstıka salasyn jetildirýdiń, jańa sıfrly júıeni keńinen engizýdiń, prosesterdi avtomattandyrýdyń, ásirese jazǵy ýaqyttarda uzyn-sonar kezekti boldyrmaýdyń tıimdi joldary qarastyryldy. Búl úrdis Reseıde elektrondy formatta júrgiziledi eken. Ázirge Qazaqstan tarapynan jergilikti ónimderdi eksporttaýda qaǵazbastylyq bógesinder az emes.
Alqaly basqosýda shekaralas aımaqtardaǵy áriptestik baılanystar men iskerlik qarym-qatynastardy odan ári jetildirý maqsatymen birneshe memorandýmǵa qol qoıyldy.
Omby gýbernatorynyń tamyz aıynda «TMD jáne EAEO elderinde jasalǵan» atty kórme-jármeńkege qatysý týraly shaqyrýy qabyl alyndy.
О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan»
Soltústik Qazaqstan oblysy