Álem chempıonaty aıaqtalýyna nebári tórt match qaldy. Bir aı boıy delebeni qozdyrǵan dop dodasynyń da aıaqtalýyna az qaldy. Endi qalǵan tórt oıyn da asa mańyzdy ekeni, barsha kórermen taǵatsyzdana kútetin oıyn bolary anyq.
Shırek fınaldyń alǵashqy kúni Ýrýgvaı men Brazılııa jarystan shyǵyp qaldy. Osydan soń jarysta qalǵan 6 komandanyń 6-y da Eýropanyń komandalary edi. Muny bilgen buqaralyq aqparat quraldary «EÝRO-2018 jarysy bastaldy» dep jar saldy. Rasymen de kári qurlyq fýtboly qazir kúlli álemge ústemdik quryp tur. Latyn Amerıkasynan kelgen úsh komanda da jarystan shyǵyp qalǵan soń, kýbok Eýropada qalary anyq. Osy kezge deıin 11 ret kýbokty eýropalyqtar ıelense, 9 márte Ońtústik Amerıka qurlyǵynyń ókilderi utqan. Al bıyl 21 chempıonattyń nátıjesinde Eýropa 12-kýbokty ıelengeli tur. Sonymen jarysta qalǵandar: Fransııa, Belgııa, Horvatııa, Anglııa.
Fransııa chempıonat barysynda asa qatty qıyndyq kóre qoıǵan joq. Tek pleı-off bastala bergen tusta Argentına qarsylyq kórsetti demeseńiz. Biraq Messı bastaǵan saıypqyrandardyń qaqpasyna fransııalyqtar 4 gol soqty. 19 jastaǵy shabýylshy Kılıan Mbappeniń esimi qazir el aýzynda. Bul oıynshyǵa «Real» Madrıd komandasy qyzyǵyp otyr. Eger Krıshtıaný Ronaldýdyń «Iýventýsqa» aýysatyny rastalsa, onda «Real» Mbappe úshin qarjyny aıamaıtyny anyq. Al týrındik klýb Ronaldýdy satyp alý úshin shabýylshy Gonsalo Igýaındi «Chelsıge» 60 mıllıonǵa satyp ta úlgerdi. Endi jaqyn kúnderi bul saýaldyń da jaýabyn estıtin bolamyz.
Sonymen Fransııa – Belgııa arasyndaǵy oıynnyń favorıti – Dıde Desham shákirtteri. Alaıda Belgııa da qarap qalmasy anyq. Belgııa 5 oıynda 14 gol soqty. Al fransýzdar tek 9 gol salǵan. Esesine, Fransııa qaqpasyna 5-aq gol jiberse, «qyzyl soıqandar» 4 dop ótkizip aldy. Eýropa chempıonatynyń fınalısi qorǵanysymen maqtansa, Belgııa topyrlatyp gol soǵatyn shabýylymen daralanady. Alǵashqy jartylaı fınaldyq kezdesý 10 shilde kúni Sankt-Peterbýrg qalasynda ótedi. Oıyn Astana ýaqytymen túngi 00.00-de bastalmaq.
Ekinshi jartylaı fınalda Horvatııa men Anglııa kezdesedi. Bul komandalardyń arasyndaǵy oıynda da qyzyqty oqıǵa oryn alýy múmkin. Oǵan sebep kóp. Ekeýi de penaltı serııalaryn jaqsy paıdalana alady. Ekeýi de, qorǵanysty qymtap ustaıdy. Alaıda bul komandalardyń tarıhtaǵy eki kezdesýi qııan-keski kezdesý bolatynyna sendiredi. Buryndary bolǵan jyly qarym-qatynasty horvattar ózderi qurtqan. 2008 jylǵy EÝRO jarysynyń irikteýinde toptan shyǵyp qoıǵan Horvatııa Londonda Anglııany jeńip, brıtanııalyqtardy irikteýden ótkizbeı tastaǵan. Osy oıynda teń nátıje eki komandaǵa da jetkilikti edi. Shaqpaq jeıdelilerdiń bul isine shamdanbaǵan aǵylshyn qalmaǵan-dy.
Kek saqtaǵan aǵylshyn oıynshylary osy bir jaǵymsyz oqıǵany eske salyp, horvattardy jer qylyp utýdyń sátin kútti. 2010 jylǵy álem chempıonatynyń irikteýinde jerebe eki komandany taǵy da bir topqa túsirdi. 2008 jyly 10 qyrkúıekte Zagrebtegi «Maksımır» stadıonynda Anglııa Horvatııany 4:1 esebimen aıamaı utty. Teo Ýolkot het-trık jasap, Ýeın Rýnı ony qostaı ketti. Odan keıin jaýapty oıynda aǵylshyn aıaqdopshylary taǵy da ekilene oınady. Qonaqqa kelgen Horvatııany 5:1 qylyp, masqarasyn shyǵardy. Aǵylshyndardyń shaqpaq jeıdelilerge degen ókpesi qara qazandaı bolǵany sonshalyq, kek alý prosesi bul oıyndarmen de shektelgen joq. Ulybrıtanııalyq fýtbolshylar toptaǵy birinshi oryndy 100 paıyz alatyny belgili bolǵan soń, Horvatııaǵa tikeleı básekeles bolyp turǵan Ýkraınadan ádeıi jeńilip, Anglııaǵa gol soqqan Mandjýkıchtiń otandastaryn mýndıalǵa ótkizbeı tastady. Eki ortada paıdasyn Ýkraına kórdi. Bul oqıǵa áli de jankúıer jadynda.
Horvatııa quramasynda qazir Deıan Lovrennen basqa aǵylshyn chempıonatynda óner kórsetetin fýtbolshy joq. Eski kek umytyldy ma, joq, bul joly barlyǵy basqasha bola ma, ony tek jasyl alań ǵana kórsetedi. 11 shilde kúngi ekinshi jartylaı fınaldyń sońy tóbeleske ulasyp, jaǵa jyrtysýǵa deıin barýy múmkin. Horvattardyń da ese qaıtarǵysy keleri anyq.
Ermuhamed MÁÝLEN,
«Egemen Qazaqstan»