Resmı derek kózderi boıynsha ońtústik shahardyń halqy 1 mıllıon 870 myń adamnan turady. Almatyǵa 280 myńǵa tarta stýdentten bólek, jylyna 30 myńdaı jas jumys izdep keledi. Onyń 80 paıyzy aýyl jastary. Qala tirshiligi qatal. Olar jumys istegisi keledi, biraq qaıdan tabaryn bilmeıdi. Olar óz quqyǵyn qorǵaǵysy keledi, biraq júzege asyrýdyń joldarynan beıhabar. Úıli bolǵysy keledi, biraq onyń júıesin bilmeıdi. Kásip ashqysy keledi, biraq onyń tetigin ustaı almaıdy. Olarǵa osy suraqtyń jaýabyn taýyp, durys baǵyt-baǵdar berip júrgen uıymdar qoǵamda joq emes, bar. Joǵarydaǵy saýaldyń jaýabyn bul joly Almatydaǵy «Jastar úni» jastar qoǵamdyq birlestiginen izdedik.
Qoǵamdyq birlestik tóraǵasy Dáýren Babamuratovtyń aıtýynsha, 2017 jyly uıym «Baǵdarsham» ortalyǵynyń jumysyn jemisti júzege asyrdy. Munda aǵylshyn tili men tigin kýrsy, dızaınerlik óner tegin oqytyldy. Ári tanymal tulǵalarmen kezdesýler ótip, sheberlik dáristeri udaıy uıymdastyryldy. Osylaısha jastardyń qoly bosaǵan sátte alatyn baǵdary «Baǵdarsham» boldy.
Bul máselemen aınalyspasaq, jastar qoǵamnan shetteı beredi. Bul adamnyń psıhıkasyn ózgertip, baǵyt-baǵdary men ustanymdaryna, ózin-ózi aıqyndaýy men ómir saltyna qatty yqpal etetin qaterli qubylys. Árqaısysymyz bolashaǵymyzdy osy qalamen baılanystyramyz. Jastar úshin eń basty qundylyq – jumys! Naqty bir kásipte ysylmaǵan jastarǵa jumys tabý ońaı emes. Sondyqtan «Baǵdarsham» ortalyǵynda 150-den astam adam aǵylshyn tilin úırenip shyqty. Kompıýterlik saýattylyq pen tigin kýrstarynda 200-den astam jan tegin bilim aldy. Memlekettik qyzmetkerlermen, qarjy jáne ekonomıka, saıasat pen áleýmet salasyndaǵy mamandarmen kezdesý uıymdastyrylyp, túrli saýalǵa jaýap alyndy. Zańgerlik keńes aıasynda 50 adam tegin keńes aldy. Munyń bárin tegin, eń bastysy shyn kóńilmen iske asyrdyq. Ortalyq aıasynda iske asqan shyǵarmashylyq saıystar, ıntellektýaldy oıyndar men festıvaldardyń ózi bir tóbe, – deıdi D. Babamuratov.
Qazir jastardyń ómirin áleýmettik jeliler men ınternetten bólip qaraýǵa bolmaıdy. Áleýmettik jelilerdiń óz juldyzdary men tanymal tulǵalary bolady. Olardyń ózindik ómir súrý daǵdysy men trendteri bar. Internette blogerlerdiń tanymaldylyǵy men ártaraptyǵy jastarǵa úlgi bolýda. Biri bilim, biri ǵylym, biri bıznes jaıly jazyp, taqyryptaryn alǵa súıreıdi. Sondaı jastardyń basyn qosý maqsatynda, Zhastar Online jobasy ótti. Uıymnyń ótken jyly júzege asyrǵan jobalarynyń ishindegi eń negizgisiniń biri osy. Joba elektrondy formatta bolǵandyqtan, myńdaǵan adamdy qamtıdy. Almatyzhastary.kz resmı saıty túbegeıli jańaryp, jastarǵa arnalǵan derbes elektrondy portalǵa aınaldy. Munda jumys usynystary, bilim jobalary, mádenı sharalar týraly ózekti aqparat turaqty jarııalanady. Bul jastarǵa jumysqa turýǵa, bilim alýǵa, bos ýaqytyn uıymdastyrýǵa paıdasyn tıgizdi. Budan bólek joba aıasynda jańa medıa salasynda mamandardy daıyndaýǵa baǵyttalǵan 15 semınar ótti. Sonymen qatar blogerler men jastar arasynda kezdesýler uıymdastyrylyp, Almatynyń tarıhyna, mádenıetine, kórikti jerlerine baılanysty beınerolıkter túsirildi.
Jastar uıymy usynǵan derekterge qarasaq, Almatyda resmı túrde jumys isteıtin 57 bazar bar. Onda myńdaǵan jas nápaqa izdep júrgeni aıan. Árqaısysynyń armany men áýes isteri bar. Bireýinde múmkindik bolsa da, ýaqyt joq, endi birinde kerisinshe. Sondyqtan osy máseleni rettep, bazar jastary arasynda fýtboldan, voleıboldan týrnırler uıymdastyryldy. Maqsat – bazar jastaryna salamatty ómir saltyn nasıhattaý jáne memleket tarapynan jastarǵa arnalǵan qoldaýdy sezdirý. «Dúısenbilik fýtbol» jáne «Dúısenbilik voleıbol» atty sporttyq sharalarǵa qaladaǵy barlyq bazar jastary qatysty.
«Kózqaras» pikirtalas klýby bilim qýǵan stýdent-jastardyń arman-maqsatyna sál de bolsa yqpal etedi. Túrli taqyrypta apta saıyn klýb otyrysy men dóńgelek ústel uıymdastyryp, jastardyń óz ortasyn qalyptastyrdy. Sondaı-aq sarapshy retinde memlekettik qurylym men Almaty qalasy qoǵamdyq keńes ókilderi, máslıhat depýtattary jáne belgili saıasattanýshylar men qoǵam belsendileri jastarmen oı bólisti.
Qoǵamdyq birlestik basshysy Qazaqstan ajyrasý jaǵynan TMD elderi arasynda úshtikke enip otyr degendi alǵa tartady. Shańyraq kótergen jastardyń úshten bir bóligi bes jyldyń ishinde aıyrylysady. Bul qaýipti ahýal. Sondyqtan otbasy qundylyǵyn nasıhattaý asa mańyzdy.
Osy oraıda ajyrasý máselelerin, túrli otbasylyq janjaldardy sheshýdi úıretip júrgen sarapshylardyń qatysýymen semınar-trenıngter uıymdastyryldy. Almaty qalasynyń barlyq joǵary oqý oryndarynda «Otbasy qundylyǵy» aksııasy ótti.
Jas otbasylarǵa 150 dana aqparattyq-ádistemelik jınaq taratyldy.
Joba aıasynda «Jas otbasy» baıqaýy uıymdastyryldy.
– Qaı mekemeniń esigin ashsańyz da eń aldymen jumys tájirıbesi men ótilin talap etedi. «Al eger eshkim jumysqa almasa, onda ótil de, tájirıbe de qaıdan paıda bolmaq?» degen zańdy suraq týyndaıdy. Biz jumys ótili joq, tájirıbesi az, biraq jumys isteýge qulshynyp turǵan jastarǵa múmkindik syılaý maqsatynda eńbek ótilin qajet etpeıtin jumys jármeńkelerin uıymdastyrdyq, – deıdi qoǵamdyq uıym jetekshisi.
Jármeńkege 50-den astam kompanııa qatysty. Onyń ishinde «Qazaq Eır», «Eır Astana», «Aqsaı nan», «Makdonalds», «Iаndeks Taksı», «Eko TAKSI», «Sın-Kaz», «Sýlpak» syndy iri kompanııalar da boldy.
– Jármeńkede baıqaǵanymyzdaı, jumys berýshilerge eń aldymen jumys izdeýshiniń joǵary bilimi emes, ómirlik ustanymy men kóshbasshylyq qasıetteri mańyzdy. Sondyqtan jastarǵa, JOO men kolledj túlekterine arnap arnaıy oqytý trenıngterin uıymdastyrdyq. Trenıngterde eń aldymen joǵary oqý oryndarynda oqytylmaıtyn, alaıda jumys izdeý barysynda mańyzdy bolyp tabylatyn túıindeme toltyrý, kóshbasshylyq qasıetterdi oıatý jáne damytý, jumys berýshimen til tabysý, jeke kásip ashý syndy asa mańyzdy dárister qamtylady, – deıdi D.Babamuratov.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY