Konvensııaǵa qol qoıý 20 jylǵa sozylǵan kelissózderdi túıindeıdi - Q.Ábdirahmanov

− Mınıstr myrza, Aqtaý sammıtinde Kaspıı teńiziniń quqyqtyq mártebesi anyqtalady dep kútilýde. Jıyrma jyldan astam ýaqyt boıy teńizdiń qu­qyq­tyq mártebesi týraly Kon­ven­sııa jobasyn ázirlegen sarap­shylardyń eńbegin qalaı baǵalar edińiz?

− Sarapshylardyń jumysyna jaqynda Memleket basshysy Nur­sultan Nazarbaevtyń ózi baǵa bergen bolatyn. Bul asa kúrdeli jáne kópjaqty jumys. Onyń nátı­jesi Aqtaý sammıtinde qaras­tyrylady. Konvensııa jobasyn ázirleý besjaqty formatta júr­gizildi jáne onda kórsetilgen bar­lyq tujyrymdamalar men ere­jeler konsensýs negizinde qabyl­dandy. Bizdiń pikirimizshe, bul qu­jat óte teńdestirilgen jáne onda kelis­sózder prosesiniń barlyq qa­ty­sýshylarynyń múddeleri es­kerilgen.

− Qujatqa áli qol qoıylǵan joq jáne parlamentter ratı­fı­kasııalaǵansha, ony jarııa­laý­ǵa bolmaıdy. Degenmen, Konven­sııa­nyń negizgi mazmuny týraly aıtyp bere alasyz ba?

− Eń bastysy, memleketter basshylary ózderiniń saıası erik-jigeri, dıplomatııalyq kúsh-qaıraty, tıimdi sheshimderdi izdestirýge umtylýy arqyly Kaspıı teńizindegi yntymaqtastyq týraly barlyq máseleler boıynsha konsensýsqa qol jetkizdi.

Konvensııa Kaspıı teńizin, sonyń ishinde onyń sýyn, túbin, jer qoınaýyn, tabıǵı resýrstary men onyń ústindegi áýe keńistigin paıdalanýǵa qatysty Kaspıı mańy memleketteriniń quqyqtary men mindetterine qatysty barlyq máselelerdi sheshýge arnalǵan jáne bul qujat tutas Kaspıı aımaǵynyń qaýipsizdigi, turaqtylyǵy men órkendeýiniń kepili bolýy tıis.

Teńiz akvatorııasy ishki sýlar, eni 15 teńiz mıli bolatyn aýmaqtyq sýlar, 10 mıldik balyq aýlaý aımaqtary men ortaq sý aıdyny syndy ártúrli rejimdermen mejelenedi. Teńiz túbi men jer qoı­naýyn mejeleý prosesi irge­les jáne qarsy jatqan memleket­ter arasyndaǵy ýaǵdalastyq ar­qy­ly júzege asyrylady. Munda ha­lyqaralyq quqyqtyń jalpyǵa tanylǵan qaǵıdattary men normalary eskeriledi.

− Al teńiz ben onyń aınala­syn­daǵy qaýipsizdikti qamtamasyz etýde Kaspıı mańy memleketteri qalaı jumys isteıdi?

− Sammıt aıasynda terrorızmge, uıymdasqan qylmysqa, bıoresýrstardy zańsyz aýlaýǵa jáne esirtki zattarynyń zańsyz aınalymyna qarsy kúres boıynsha yntymaqtastyq máselelerin talqylaý josparlanǵan. Odan bólek, áskerı is-qımyldardy jú­ze­ge asyrý, oqıǵalardyń aldyn alý, teńizde júzý qaýipsizdigi, son­daı-aq taraptardyń quzyretti organ­darynyń, onyń ishinde shekara vedomstvolarynyń ózara áreket­testigine qatysty máseleler kóteri­letin bolady.

Kaspıı mańy memleketterine tıesili emes bóten qarýly kúshterdi teńizge qatynastyrmaý da jekelegen másele. Bul ustanym 2014 jyldyń qyrkúıeginde Astrahanda ótken Tórtinshi Kaspıı sammı­tiniń qorytyndysynda qol qo­ıylǵan Ázerbaıjan, Iran, Qazaq­stan, Reseı jáne Túrikmenstan pre­zı­dentteriniń málimdemesinde bekitilgen. Sondaı-aq bul ýaǵda­las­tyq Konvensııada da jazylǵan. Jalpy alǵanda, Konvensııaǵa qol qoıýdyń Kaspııdiń mártebesi týra­ly jıyrma jyldan astam ýaqytqa sozylǵan kelissózderdi túıindeı­tinine jáne teńiz mańy mem­le­ketteriniń ózara halyqaralyq, saıa­sı, ekonomıkalyq jáne mádenı-gýma­nıtarlyq yntymaqtastyǵyn damytý men nyǵaıtýy úshin myzǵy­mas quqyqtyq negiz bolaryna senimdimin.

− Qundy pikirińiz úshin rahmet!

Suhbat «QazAqparat» aqparat agenttiginen yqshamdalyp alyndy