Atyraý oblysynda óndirýshi salanyń úlesi basym

Memleket basshysynyń Atyraýǵa sapary «Karat» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigine qarasty «Dáýlet» jeke ındýstrııalyq aımaǵynyń jumysymen tanysýdan bastaldy. Elbasyna bul jerde nan jáne makaron ónimderin shyǵaratyn sehpen qatar, daıyn ónim úlgileri kórsetildi.

Sondaı-aq Qazaqstan Prezıdentine Atyraý oblysyndaǵy ınvestısııalyq jobalar tanystyryldy. Atap aıtqanda, qýaty 52 megavatt bolatyn jel elektr stansasy, ystyq kúıinde myrysh jalatý sehy, robot arqyly dánekerleý ádisin qoldana otyryp, metall qurylǵylaryn, karbon negizindegi qýatty kabel, krekıng katalızatorlaryn óndirý jónindegi kásiporyndar, farmasevtıka zaýyty, qysymdy ólsheýge arnalǵan qurylǵylar shyǵaratyn zaýyt, qus fabrıkasy, aýmaǵy 20 gektar bolatyn jylyjaı jáne basqa da jobalar bar.

Jalpy, «Dáýlet» jeke ındýstrııalyq aımaǵy – kóp salaly zamanaýı kásiporyn. Onyń quramynda nan jáne kondıterlik ónimder óndiretin «Dáýlet nan» zaýyty, aýyz sý daıyndaıtyn seh, «Raıhan» sharýa qojalyǵy, makaron ónimderin óndiretin seh, dıirmen, et kombınaty, tigin sehy, sondaı-aq asfalt-beton zaýyty jumys isteıdi.

«Dáýlet» jeke ındýstrııalyq aı­ma­ǵynda 244 jumys orny ashylǵan. Jo­banyń quny – 1,51 mlrd teńge. Kásiporyn sońǵy tórt jylda kemeldene túsken. 

Memleket basshysy munan soń «Embimunaıgaz» aksıonerlik qoǵamyna baryp, óndiristik úderisterdi qadaǵalaý ortalyǵynyń jumysymen tanysty. Onda Elbasyna sıfrly zııatkerlik ken ornynyń júıesi kórsetildi. Bul naqty ýaqyt rejiminde ónerkásip nysandarynan túsetin aýqymdy málimetterdi óńdeýge, shuǵyl sheshim qabyldaý maqsatymen oǵan ári qaraı taldaý jasaýǵa, sondaı-aq ken oryndaryndaǵy óndirý úderisin jaqsartýǵa múmkindik beredi.

Nursultan Nazarbaev ken oryndaryna sıfrlandyrý elementterin engizýdiń arqasynda eńbek ónimdiligi artyp, qurylǵylardy jóndeý merziminiń jáne birin biri qaıtalaıtyn qurylymdardyń qysqarǵanyn aıtyp, túpki nátıjeniń paıdasy bastapqy shyǵynnan eki ese jáne odan da kóbirek bolatynyn atap ótti.

– Munaı óndirýdiń qazirgi ádisterimen ǵana shektelmeı, zamanaýı tásilderdi de qoldaný qajet. Eń aldymen, qyz­met­ker­lerdi ozyq tehnologııalarmen jumys isteı bilýge úıretý kerek, – dedi Qazaq­stan Prezıdenti.

«Samuryq-Qazyna» aksıonerlik qoǵamy basqarmasynyń tóraǵasy Ah­met­jan Esimov Memleket basshysyna «Ult­tyq ındýstrııalyq munaı hımııa­sy teh­noparki» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy qyzmetiniń negizgi nátıjeleri týraly baıandady.

Sonymen qatar Qazaqstan Pre­zı­dentine Atyraý qalasy ınjenerlik je­li­siniń elektrondy syzbalaryna, aýyl sharýashylyǵyna arnalǵan jerlerge, keń taralǵan paıdaly qazbalar oryndaryna jáne óńirdegi jerlerdi paıdalaný sharttaryna jáne memlekettik qyzmetke elektrondy formatta tapsyrys berýge nemese memlekettik organǵa ótinish joldaýǵa onlaın-monıtorıng jasaý úshin múm­kindik týǵyzatyn Atyraý oblysynyń geoaqparattyq portalynyń jumysy tanystyryldy.

Atyraý oblysy ákiminiń apparat basshysy atalǵan elektrondy resýrstyń engi­zilýi óńirdiń ınvestısııalyq tartym­dylyǵyn arttyrýǵa, bıznes-prosesti avtomattandyrýǵa, memlekettik qyzmet kórsetý sapasyn jaqsartýǵa, sondaı-aq sybaılas jemqorlyq qaterin jáne jerdi paıdalaný sharttarynyń buzylýyn azaıtýǵa múmkindik beretinin aıtty.

Jalpy, «Embimunaıgaz» aksıonerlik qoǵamyna qarasty kásiporyndar jylyna 2800 myń tonna munaı, 170 mln tekshe me­tr ilespe gaz óndiredi. О́ndirilgen ónim ne­gi­zinen Polsha, Germanııa jáne Eýro­pa­nyń ózge de memleketterine eksport­talady.

Kásiporyn basshylarynyń málim­de­­ýinshe, ken oryndaryn sıfrlandyrý jedel sheshim qabyldaý men shyǵyndardy oń­taı­landyrýǵa múmkindik bergen. Má­selen, osy úderispen qamtylǵan «ÝAZ» ken or­nynda buryn asta-tók jumsalyp kel­­gen janar-jaǵarmaı 45 prosentke deıin únemdele bastaǵan. О́ndiristi sıfr­lan­­dyrý nátıjesinde munaı-gaz uńǵy­mala­ryn­yń jaı-kúıi tolyq baqylaýǵa alynyp, avtomattandyrylǵan júıe qalypty munaı shyǵyndaryn 2 prosentke deıin qysqartýǵa, elektr energııasyn 37 prosentke deıin únemdeýge jol ashqan. 

Sońǵy jyldary kásiporynda bu­ryn­ǵy operator mamandyqtaryna suranys tó­men­­dep, kerisinshe IT salasy mamandary­na suranys artqan. Bul – óndiriske jańa teh­nologııalardyń engizilgendiginiń birden-bir dáleli. 

О́ndiristegi ıgilikti ister týraly Elba­syna baıandalyp, oń baǵasyn al­ǵan­dyǵyn da atap ótý kerek. Memleket bas­shysy osy baǵyttaǵy jumystardy jetildirý týraly tapsyrmalar berdi. 

Al óńirdegi zamanaýı tehnologııalar­dy keńinen qoldanyp otyrǵan «Jiger­mu­naıservıs» jaýapkershiligi shekteýli serik­testiginde Elbasy ónim óndirý kóle­min, eńbek ónimdiligin, metall óńdeý dál­digin arttyrýǵa, sondaı-aq adam faktoryna baılanysty qatelikterdi boldyrmaýǵa múmkindik beretin, robottyń kómegimen dánekerleý ádisi qoldanylatyn metall qurylǵylaryn óndirýdiń tehnologııalyq úderisimen tanysty.

Nursultan Nazarbaevqa zaýytta ishki naryqqa jáne eksportqa shyǵarýǵa arnalǵan daıyn ónim úlgileri kórsetildi.

Qazaqstan Prezıdenti kásiporyn eńbekkerlerimen kezdesýi barysynda óner­kásiptiń túrli salasynda zamanaýı sıfr­ly tehnologııalardy engizýdiń ma­ńyz­dylyǵyn atap ótip, «Jigermunaı­ser­vıs» kompanııasynyń óndirisin árta­rap­tandyrýdyń artyqshylyqtaryn aıtty.

«Jigermunaıservıs» JShS-nyń jo­ba­lyq qýaty – jylyna 4000 tonna. Jo­banyń quny – 2 650 mln teńge. Búginde ká­siporynda 49 adam eńbek etedi eken. Kásiporyn 2017 jyly paıdalanýǵa be­ril­gen. Qazirgi ýaqytta burǵylaý, munaı kásip­shiligi jáne qalyptan tys qural-jab­dyqtardy jalǵa berý men jón­deý, munaı jáne gaz ken oryndaryn jaıǵas­tyrý, metall buıymdary men burǵy­laý jab­dyqtaryn ázirleý qyzmetin kórse­tedi. Oǵan qosa naryqqa qorshaýlar, baspal­daqtar, tireýler, úrlikter, túrli kólem­degi konteınerler men astaýlar, burǵy­laý munaralaryn jáne basqa da metall buıymdaryn shyǵarady. 

Elbasy kásiporynnyń jas qyzmet­ker­lerimen de pikirlesip, olarǵa búginginiń tala­by boıynsha jastardyń birneshe maman­dyqty qatar meńgerý qajettigin, zamanaýı tehnologııa jáne sapaly bilimmen qarýlanǵan adamnyń aty ozatyndyǵyn mysal etti. 

Memleket basshysy Atyraý sapary­nyń aıasynda H.Dosmuhamedov atyndaǵy Atyraý gýmanıtarlyq ýnıversıtetine «Qaz­TransOıl» kompanııasy syıǵa tart­qan jańa Stýdentter úıiniń ǵı­ma­ra­ty­men tanysty. 

Bıyldan bastap stýdentter qonys­tan­dyryla bastaǵan úı zamanaýı talaptarǵa saı keledi. Jaıyqtyń jaǵasyna jaqyn or­nalasqan ǵımaratta stýdentterdiń alań­syz bilim alýyna barlyq jaǵdaı jasal­ǵan. Sáni men sáýleti kelisken, 450 adam­ǵa laıyqtalǵan ǵımarattyń birinshi qabatynda zamanaýı oqý zaly, basseın, ashana jáne ákimshilik bólmeler bolsa, ekinshi qabatynda kovorkıng alańy, sport jáne jattyǵý zaldary qonys tepken. Al joǵarǵy qabattary 17 sharshy metrlik jatyn bólmelerden turady. Oǵan qosa, árbir ǵımaratta jýynatyn jáne turmystyq bólmeler qarastyrylǵan. Stýdentter úıi zamanaýı jıhazdarmen jabdyqtalyp, qaýipsizdik sharalary da barynsha eskerilipti. 

Stýdentter úıinde Memleket basshysyna óńirde «Rýhanı jańǵyrý» baǵ­dar­lamasy men «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasynyń» oryndalý jaıy baıandaldy. Oblys ákimi Nurlan Noǵaevtyń má­lim­deýinshe, Atyraý halqy atalǵan baǵdar­lamalardy ystyq yqylaspen qabyl­dap, tolyq qoldaý kórsetýde. 

Elbasyna osyndaı jetistikterdi baıandaı kele, N.Noǵaev byltyr jáne bıyl ejelgi Saraıshyq qalasyn shaıyp kelgen Jaıyq ózeniniń 1,5 kılometrlik jaǵa­laýy shegendelgendigine, basqa da máde­nı-tarıhı muralardy saqtap qalýǵa baǵyt­talǵan jumystarǵa toqtaldy. 

Atyraý oblysynda «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» boıynsha 1792 páterlik 26 turǵyn úı salynyp,  «7 – 20 – 25» baǵdarlamasy arqyly beril­mek. Memleket basshysy, osy oraıda oblys ákimine árbir turǵyn úıdiń sapaly ári sáý­letti bolýyn muqııat qadaǵalaýdy tap­syrdy. 

О́ńirde ótken jyly «Bıznes-Bastaý» jobasy arqyly 750 adam oqytylsa, bıyl bul jobamen 1325 adam qamtylǵan. 

Sondaı-aq kiris kólemi 25 aılyq esep­tik kórsetkishten aspaıtyn 65 myń adam­nyń jalaqysy 1,1 mlrd teńgege ósken.

Al qazir munaıly óńirdegi eldi me­kenderdiń 98,3 prosenti gazdandyrylǵan, qazir turba tartylyp jatqan Azǵyr óńirine kógildir otyn jetken boıda bul kórsetkish 99 prosentke jetpekshi.

Sonymen qatar 2020 jylǵa qaraı óńirdegi jataqhana tapshylyǵy máselesi túbegeıli sheshilmek. Atap aıtqanda, osy mezgil ishinde 1960 oryndyq 13 jataqhana salynbaq. 

Jataqhanada turatyn stýdenttermen áńgimelesý barysynda Elbasy olardy úlkendi qurmetteýge, kishige qamqor bo­lýǵa shaqyryp, óz Otanyn súıýge negiz­del­gen qazaq halqynyń salt-dástúrin usta­nýdyń mańyzdylyǵyn aıtty. Ýnı­ver­sıtet stýdentteri Bes áleýmettik bas­tama aıasyndaǵy jobalardyń jú­ze­ge asy­rylǵany jáne stýdent jastar­ǵa ár­daıym qoldaý kórsetip kele jat­qa­ny úshin Nur­sultan Nazarbaevqa alǵys­taryn jetkizdi.

Memleket basshysy jumys saparynyń qorytyndysy boıynsha Atyraý ob­ly­synyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý máseleleri jóninde keńes ótkizdi. Jıynda ashqan Elbasy táýelsizdik jyldarynda Qazaqstannyń zor jetistikke jetkenine toqtalyp, oǵan Atyraý halqy da aıtarlyqtaı úles qosqanyn erekshe atap ótti.

– Biz 2025 jylǵa deıingi Strategııalyq damý josparyn qabyldadyq. «Nurly jol», «Nurly jer», «Sıfrly Qazaq­stan», ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý mem­lekettik baǵdarlamalary jáne Bes áleýmettik bastama júzege asyrylyp jatyr. Munyń bári árbir qazaqstandyqtyń ómirin jaqsartýǵa baǵyttalǵan, – dedi Nursultan Nazarbaev.

Memleket basshysy nysandardy aralap kórip, memlekettik baǵdarlamalardyń iske asyrylýy jónindegi esepti tyńdaǵan soń, jalpy aımaqtyń ekonomıkasy qar­qyn­dy damyp kele jatqanyn jáne áleý­met­tik turaqtylyq qamtamasyz etilgenin aıtty.

Atyraý oblysynyń ákimi bıylǵy bi­rinshi jartyjyldyqtaǵy óńirdiń áleý­mettik-ekonomıkalyq damý qory­tyn­dylary jóninde baıandady.

– Oblystyń óńirlik jalpy ónimi 2018 jylǵy birinshi toqsanda 1 646,2 mıl­lıard teńgege, ındeks kólemi 112,1 prosent­ke jetti. Respýblıkanyń ishki jalpy ónimin­degi óńirdiń úlesi 14 prosent boldy. О́ner­kásip óndirisiniń kólemi 3 653,1 mıllıard teńgege artty. Is júzindegi ındeks kólemi – 112,6 prosent. Elimiz boıynsha óńir­diń úlesi 27,7 prosentti quraıdy. Jyl basynan beri 333,9 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Bıyl Kásip­kerlikti qoldaý kartasy aıasynda quny 21,8 mıllıard teńge bolatyn ári 331 ju­mys ornyn ashatyn 8 jobany iske qosý jos­parlanyp otyr, – dedi Nurlan Noǵaev.

Nursultan Nazarbaev oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń bir­qatar baǵytyna qatysty oń nátı­jelerge toqtalyp, óńir ekonomıkasy ósiminiń negizgi kórsetkishteri óndirýshi sektorǵa tıesili ekenin atap ótti.

– Men baǵasy qubylmaly shıkizat resýrstaryna úmit artpaı, balamaly ón­diris qurýǵa arnalǵan ındýstrııalyq-ın­no­vasııalyq damý baǵdarlamasyn usyndym. Úlken kásiporyndar qurý mindetti emes, eksportqa jumys isteıtin ıkemdi joba­lardy júzege asyrý qajet, – dedi Memle­ket basshysy.

Elbasy memlekettik qyzmetshilerdiń jalaqysyna qatysty qanatqaqty jobany júzege asyrýdyń tıimdiligin aıtyp, jergilikti atqarýshy organdarǵa osy tájirıbeni qoldanýdy, sondaı-aq sy­baı­las jemqorlyqqa qarsy kúresti kúsheı­týdi tapsyrdy. Jıyn sońynda Qazaqstan Prezı­denti oblys ákimdigine jáne ortalyq mem­lekettik organdarǵa óńir ekonomıkasyn ártaraptandyrý, «Aqtóbe – Atyraý

– As­trahan» avtomobıl jolynyń qury­lysyn tezirek aıaqtaý, agrarlyq jáne qaıta óńdeý salasyn damytý, jańa jumys oryn­daryn ashý, Bes áleýmettik bastama aıa­syn­daǵy jobalardy sapaly iske asyrý, sondaı-aq júktelgen mindetter úshin basshylardyń derbes jaýapker­shi­ligin bekitý jóninde birqatar tapsyrma berdi.

Serik ÁBDIBEK,

«Egemen Qazaqstan» 

Atyraý oblysy