Jańa sessııanyń júgi aýyr

Sapaly zań talaby

Otyrysta senatorlar «2009 jylǵy 17 qarashadaǵy Qazaqstan Respýb­lı­ka­synyń Úkimeti men Reseı Federa­sııa­synyń úki­meti arasyndaǵy «Baıqońyr» keshenin jal­ǵa alý jaǵdaıynda Baıqońyr ǵarysh aıla­ǵynyń personalyna, Baıqońyr qala­synyń, Tóretam jáne Aqaı kentteriniń tur­ǵyn­daryna medısınalyq qyzmet kórse­tý tártibi týraly kelisimge ózgeris­ter engizý týraly hattamany ratıfıka­sııalaý týraly» jáne Májilis maqulda­ǵan «1996 jylǵy 12 maýsymdaǵy Tabys pen múlikke qosar­lanǵan salyq salýdy boldyrmaý týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń Úki­me­ti men О́zbekstan Respýblıkasy Úki­me­tiniń arasyndaǵy kelisimge ózge­ris­ter men tolyqtyrýlar engizý týraly Qa­zaq­stan Respýblıkasynyń Úkimeti men О́z­bek­stan Respýblıkasy Úkimeti ara­synda­ǵy hattamany ratıfıkasııalaý týra­ly» zań jobalaryn qabyldady.

Jıyndy ashqan Senat Tóraǵasy depýtattardyń jańa sessııadaǵy negizgi min­detterine toqtaldy. 

– Elbasy Parlamenttiń jańa sessııa­syn ashyp, depýtattyq korpýstyń aldyn­da turǵan negizgi basym baǵyttar­d­y aıqyndap berdi. Bizdiń aldymyzda tur­ǵan aınymas meje aıqyn – elimizdi damyǵan memleketterdiń qatary­na qosý jolynda aıanbaı eńbek etip, ke­shen­di sha­ra­lardyń oryndalýyn zań turǵy­synan qamtamasyz etý. Prezıdent Nursultan Ábish­uly Nazarbaev jarııalaǵan bes áleý­mettik bastamany sapaly túrde júze­ge asyrýdyń mańyzy erekshe. Olar­dyń oryndalýy bizdiń únemi baqy­laýy­myzda bolýy tıis. Elbasy atap ótken túpki maqsat elimizdiń ál-aýqatyn odan ári jaqsartyp, el ekonomıkasyn damyta túsýdi kózdeıtin jumystardy oryndaý depýtattarǵa zor jaýapkershilik júk­teıdi, – dedi Senat Tóraǵasy. 

Q.Toqaev senatorlardyń óńirlerge ba­­ryp, halyqty tolǵandyryp otyrǵan má­se­lelerdi zerdelep qaıtqanyn, bul óz ke­­zeginde alda turǵan aýqymdy mindet­ter­di oryndaý úshin asa qajet ekenin atap ótti. 

– Sessııa barysynda ózin ózi ju­mys­pen qamtyǵandardy áleýmettik qamsyz­dan­dyrý júıesine tartyp, turǵyn úı qa­ty­nastaryn retteýge, otandyq tý­rızm­di jaqsartýǵa, kásipkerlikti jáne agro­ónerkásip keshenin odan ári da­my­týǵa baǵyttalǵan zań jobalary bo­­ıynsha aýqymdy jumystar júrgi­ziledi. Memleket basshysy quqyq qorǵaý júıesin reformalaýǵa aıryqsha kóńil bó­lip, bul salada oryn alyp otyrǵan kem­shi­likterdi atap ótti. Biz osy salany retteıtin zańdardy jetildirý bo­ıynsha jumys júrgizemiz. So­nymen qatar qylmystyq zańnamany eko­no­mı­kalyq qyzmet salasynda ári qaraı izgilendirýdi kózdeıtin zańnamalyq túze­týlerdiń toptamasyn qarastyratyn bolamyz, – dep sózin sabaqtady Q.Toqaev. 

Senat Tóraǵasy «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn iske asyrý aıasynda tarıhı jáne kıeli nysandardy tıimdi da­mytýǵa jáne qorǵaýǵa baǵyttalǵan zań jobasy da Senattyń kún tártibinde bo­la­tyndyǵyn atap ótti. Sondaı-aq Pre­zı­denttiń tapsyrmasyna sáıkes, taıaý ýa­qytta Parlament qaraýyna qaı­ta qu­ryl­ǵan ákimshilik aımaqtardyń ju­my­syn qam­tamasyz etýge baǵyttalǵan zań jobalary engiziletininen habardar etti. Oǵan qosa, Qasym-Jomart Toqaev depý­tat­tyq kor­pýs Elbasy aıqyndaǵan mańyz­dy min­det­terdi tabysty oryndaý jo­lynda Úki­metpen birlese otyryp, nátı­jeli ju­mys isteıtindigine senim bildirdi.

Medısınalyq táýeldilikten arylady

Kún tártibi boıynsha senatorlarǵa «2009 jylǵy 17 qarashadaǵy Qazaq­stan Res­pýblıkasynyń Úkimeti men Reseı Fe­de­rasııasynyń Úkimeti arasyndaǵy «Baı­qońyr» keshenin jalǵa alý jaǵdaı­ynda Baıqońyr ǵarysh aılaǵynyń personalyna, Baıqońyr qalasynyń, Tóretam jáne Aqaı kentteriniń turǵyndaryna medısınalyq qyzmet kórsetý tártibi tý­raly kelisimge ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn tanystyrǵan Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov baıandama jasady. 

Onyń aıtýynsha, 2017 jylǵy 9 qarashada Chelıabi qalasynda Baıqońyr ǵarysh aılaǵynyń personalyna, Baı­qońyr qalasynyń, Tóretam jáne Aqaı kentteriniń turǵyndaryna medısınalyq qyzmet kórsetý tártibi týraly hattamaǵa qol qoıylǵan. Al qoldanystaǵy keli­simniń aıasynda osy Baıqońyr qala­synda turatyn Qazaqstan azamattary­na medısınalyq kómekti tek Reseı zańnamasyna sáıkes reseılik medısına­lyq uıymdar kórsetýde. О́z kezeginde, eki memlekettiń medısınalyq qyzmet kór­setý tártibi men talaptarynda aıtar­lyqtaı ózgeshelikter bar bolǵandyqtan,  atalǵan óńirdiń turǵyndary tegin medı­sınalyq kómekti, dárilik zattar men medısınalyq maqsattaǵy buıymdardy tegin alý, profılaktıkalyq medısı­nalyq tekserýden ótý zańdy quqyǵymen qamtamasyz etilmegen. 

– Baıqońyr qalasy turǵyndarynyń qoljetimdi joǵary mamandandyrylǵan medısınalyq kómek alý múmkindikteri joq. Bul múgedek adamdardyń jaǵdaıyn aıtarlyqtaı qıyndatýda jáne jalpy ómir súrý sapasynyń tómendeý qaýpin ulǵaıtýda. Qoldanystaǵy kelisimge ózgerister engizý týraly hattama jobasy Baıqońyr qalasynyń, Tóretam jáne Aqaı kentterinde turatyn aza­mat­tarymyzǵa ulttyq zańnamaǵa sáıkes medı­sınalyq kómek alýǵa múmkindik beredi, – dedi Eljan Birtanov. 

Mınıstr, sondaı-aq 2016 jyly Baı­qońyr qalasynda Qyzylorda ob­lys­tyq medısınalyq ortalyǵynyń fı­lıaly paıdalanýǵa berilgenin atap ótti. Atalǵan mekeme óńir turǵyndaryna stasıo­narlyq, stasıonardy almastyratyn kómek kórsete bastaǵan. Ol úshin táýlik­tik 60 tósektik jáne kúndizgi 20 tó­sektik oryn uıymdastyrylǵan.  Sony­men qatar osy jyldyń basynda qalada 30 myń adamǵa qyzmet kórsetetin emhana ashyl­ǵan. Qazirgi ýaqytta bul emhanaǵa 19 myń­nan astam adam tirkelgen. 2019 jyly emhanada hırýrgııa jáne jan­saq­taý bólimshesin ashý josparlanyp otyr. 

– Alaıda Baıqońyr qalasynyń aý­maǵyndaǵy qazaqstandyq medısınalyq uıymdardyń qyzmet kórsetý quqyǵyn bekitý tek zańnamaǵa ózgerister engizý týraly hattama kúshine engennen keıin múmkin bolady. Sondaı-aq hattama erejeleriniń kúshine enýi qazaqstandyq densaýlyq saqtaý mekemelerinde jańa jumys oryndaryn ashýǵa quqyqtyq negiz jasaýǵa múmkindik beredi. Zań jobasy teris áleýmettik-ekonomıkalyq, quqyqtyq saldarǵa alyp kelmeıdi, – dedi E.Birtanov.

Al qosymsha baıandamashy senator Se­rik Bekturǵanov 1991 jyldan ber­gi ýaqytta Qazaqstan tarapynan ǵa­rysh salasyna jáne Baıqońyr kesheni­ne qatysty 116 halyqaralyq qujat qa­byl­dan­ǵandyǵyn, alaıda, óńir turǵyn­daryna medısınalyq kómek kórsetýdi je­tildiretin bul kelisim solardyń ma­ńyzdylarynyń biri ekendigin atap ótti. 

– Tek Baıqońyr qalasy tur­ǵyn­darynyń 63 prosenti – Qazaqstan azamattary. Olar qazirgi ýaqytta Ata Zańymyz kepildik beretin kómekterin ala almaı otyr. Máselen, Reseı zańnamalaryna sáı­kes tek aýrýdyń 31 túrine ǵana tegin dári berilse, Qazaqstan tarapynan 49 túrli dári tegin beriledi. Atalǵan hat­ta­ma otandyq emdeý mekemelerin jaraq­tan­dyrý, dárigerlermen qamtýǵa da múmkindik beredi, – dedi senator. 

Zań jobasyn talqylaý barysynda se­nator Murat Baqtııaruly atal­ǵan qu­jat qa­byldanǵannan keıin nazar aýda­rar­lyq má­selelerdiń birqataryna toqtalyp ótti. 

– Densaýlyq saqtaý mınıstriniń buı­ryǵy boıynsha alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek kórsetetin Qy­zyl­orda oblysynyń densaýlyq saqtaý sýbektilerine adam basyna bekitil­gen tarıf adam basyna aıyna 683 teń­geni quraıdy. Júıeli jan basyna shaq­qandaǵy normatıv boıynsha ambýla­torlyq-emhanalyq kepildik berilgen tegin medısınalyq kómek respýb­lı­ka­lyq bıýdjetten beriledi jáne onyń ishine barlyq kommýnaldyq shyǵyn­dar ki­ris­­tirilgen. Alaıda Baıqońyr qalasy­na kór­setiletin kommýnaldyq qyzmet Reseı tarapy bekitken tarıftermen tólenedi. Qazirgi ýaqytta Baıqońyrdaǵy kommýnaldyq qyzmet baǵasy Qyzylorda oblysynyń tarıf­teri­men salystyrǵanda da birneshe ese qym­bat. Mysaly gazdyń bir tekshe metri Qy­zylorda oblysynda 21 teńge bolsa, Baı­qońyrda 700 teńge – 34 ese qym­bat. Sýdyń bir tekshe metri Qyzylorda oblysynda 95 teńge bolsa, Baıqońyrda  479 teńge – 5 ese qymbat. Jylý – 

4 ese, elektr energııasy 1,7  ese qymbat. Nátıjesinde, Baıqońyr qalasyndaǵy em­hana 2017 jyldy 68 mln teńge  shy­ǵynmen aıaqtasa, osy jyldyń qańtar-aqpan aılarynda 30 mln teńge shyǵynǵa batty, – degen senator M.Baqtııaruly Baıqońyr qalasynyń erekshe mártebesin eskere otyryp adam basyna shaqqandaǵy normatıvti ulǵaıtýdy surady. 

Kórshimen baılanysty retteıtin qujat

Al «1996 jylǵy 12 maýsymdaǵy Ta­bys pen múlikke qosarlanǵan salyq salý­dy boldyrmaý týraly Qazaq­stan Res­pýb­lıkasynyń Úkimeti men О́zbekstan Res­pýblıkasy Úkimetiniń arasyndaǵy ke­lisimge ózgerister men tolyqty­rý­lar engizý týraly Qazaqstan Respýb­lıka­synyń Úkimeti men О́zbekstan Res­pýblıkasy Úkimeti arasyndaǵy hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy boıynsha baıandama jasaǵan Qarjy mı­nıstri Baqyt Sultanov qoldanystaǵy ke­lisimge engiziletin ózgerister men to­lyqtyrýlarǵa toqtaldy. Ol hattamanyń basymdyqtaryn atap ótti. 

– Hattamanyń negizgi basymdyqtary birinshiden, aldaǵy ýaqytta sa­lyq­tyń barlyq túrleri boıynsha aq­pa­rat almasýdy qalyptastyryp, sa­­lyq qyzmetteri arasyndaǵy yntymaq­tastyqty odan ári nyǵaıtý. Ekinshiden, eki eldiń ishki zańnamasynda kózdelgen salyq tóleýden jaltarýǵa qarsy sharalardy qoldaný jáne zańdy tulǵalardyń qosarlanǵan rezıdenttik problemalaryn sheshý. Úshinshiden, keıbir qyzmet túrlerin júzege asyrǵan kezde olardyń tabystaryna birinshi kúnnen bastap salyq salý, – dedi Qarjy mınıstri.

B.Sultanov sondaı-aq Qazaqstan men О́zbekstan arasyndaǵy saýda-sattyq jaıyna da toqtaldy. Onyń aıtýynsha, eki eldiń taýar aınalymy joǵary deńgeıde saqtalyp otyr. Atap aıtqanda, 2017 jyly bul kórsetkish shamamen 2 mlrd AQSh dollaryn qurap, 2016 jylmen salystyrǵanda 31 prosentke ósken. Bıylǵy jyldyń birinshi jartysynda taýar aınalymy 1,2 mlrd AQSh dollaryna jetip, byltyrǵy jyldyń osyndaı kezeńimen salystyrǵanda 35 prosentke artqan. 

Elimiz О́zbekstanǵa negizinen bıdaı, bıdaı uny, rýdalar men myrysh qosyndylaryn eksporttaýda. Al ımportta negizinen tabıǵı gaz, kókónister men jemister  basymdyqqa ıe.

Joǵaryda atalǵan zań jobalary qa­byl­daǵannan keıin senatorlar Elek­trondy júıeniń paıdalanylýyn jáne oǵan qyzmet kórsetetinderdiń ju­my­syn baqylaý jónindegi komıssııa qurdy.

Serik ÁBDIBEK,

«Egemen Qazaqstan»