Elbasy N.Nazarbaev Qazaqstanda týrızmdi damytýǵa erekshe mańyz berip, osy baǵytta Úkimetke naqty mindetter júktegeni belgili. Bul oraıda, Qazaqstannyń týrıstik ortalyq retindegi halyqaralyq arenadaǵy tanymaldyǵyn arttyrý, ulttyq týrıstik brendti qalyptastyrý jáne basqarý, osy salaǵa ınvestısııa tartý arqyly otandyq týrızmdi damytý syndy mańyzdy mıssııany tabysty júzege asyryp kele jatqan uıym – «Kazakh Tourism» Ulttyq kompanııasy» AQ.
Jalpy, «Kazakh Tourism» atqaryp otyrǵan jumystar san-salaly. Yńǵaıly týrıstik ınfraqurylym qalyptastyrý, ınvestısııa tartý, óńirlerdiń týrıstik áleýetin tanytý, iri jobalardy júzege asyrý, salany sıfrlandyrý syndy qyrýar jumystyń bári túptep kelgende elimizdiń tutastaı týrıstik áleýetin kóterýge yqpal etetini sózsiz.
Týrızm salasy kez kelgen eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq salasyna zor yqpal etetin sala. Onyń qanshalyqty mańyzdy ekenin myna bir derekterden anyq ańǵarýǵa bolatyndaı: Týrızmniń dúnıejúzilik IJО́-degi úlesi – 10 %-ti, álemdik ınvestısııadaǵy úlesi – 7 %-ti, dúnıejúzilik qyzmet túrleri eksportyndaǵy úlesi – 30 %-ti, barlyq salyq túsimderindegi úlesi 5%-ti quraıdy. Álem boıynsha árbir 10 jumys ornynyń bireýi osy salaǵa tıesili. Olaı bolsa, Qazaqstan da osy aýqymdy salada óz áleýetin arttyrýǵa tıis.
Jyl ótken saıyn osy baǵytta atqarylǵan jumystar óz jemisin berýde. 2017 jyly Dúnıejúzilik ekonomıkalyq forýmnyń týrızmge básekege qabilettiliginiń jahandyq reıtınginde Qazaqstan 81-oryndy ıelendi. О́tken jyly elimizge kirmelik týrızm, ishki týrızm jáne kóshpeli týrızm boıynsha 7,7 mln, 5,5 mln jáne 10,2 mln adam aıaq basypty.
Búgingi tańda elimizdiń ishki jalpy ónimindegi atalǵan sektordyń úlesi 1 %-ti quraıdy, 427 myń adamdy jumyspen qamtyp otyrǵany taǵy bar. Respýblıka boıynsha 2175 týrıstik operator men agenttik jumys isteıtinin de aıta keteıik. О́tken jyly týrızm salasynda 108 mlrd teńge nemese 333 mln teńgeniń qyzmeti kórsetilgen.
2017 jyl elimizdiń týrıstik sektory úshin birshama tabysty boldy desek artyq aıtpaımyz. Memlekettiń tapsyrmasy aıasynda «Kazakh Tourism» 14 shara ótkizse, óz bastamasy boıynsha taǵy 10 aýqymdy sharany ótkizýge muryndyq boldy. Memlekettik jáne kvazımemlekettik uıymdarmen arada – 7 memorandýmǵa, jeke uıymdarmen – 9 memorandýmǵa, sheteldik uıymdarmen 10 memorandýmǵa qol qoıyldy. «Kazakh Tourism» kompanııasy memlekettiń tapsyrmasy boıynsha 13 marketıngtik jáne analıtıkalyq zertteýler júrgizdi.
Kompanııanyń jumysyn nasıhattaý jaǵy da nazardan tys qalǵan joq. Bir jyl ishinde ınternet-resýrstarda 632 materıal, otandyq jáne sheteldik telearnalarda 70 beınesıýjet pen reportaj jaryq kórdi. Atalǵan materıaldar Qazaqstanda 3 mln-nan astam adamdy, shet memleketterde 100 mln-nan astam adamdy qamtyǵan.
Kompanııa usynǵan málimetter boıynsha, eko jáne etnotýrızm qazaqstandyq týrıstik ónimderdiń negizi bolyp tabylady, ol elimizdiń tumsa tabıǵaty men tóltýma mádenıetin kórsetýge zor múmkindik beredi. Buǵan qosa halyqaralyq festıvaldardyń, iskerlik sharalardyń, oıyn-saýyq sharalarynyń, qyzyqty týrlardyń, etnostyq quramdastary bar baǵdarlamalardyń da alatyn orny erekshe.
2017 jyldyń jeltoqsan aıynda «Kazakh Tourism» kompanııasy jurtshylyqqa tanystyrylyp, «Qazaqstandaǵy týrıstik ónim: qalyptastyrý men ilgeriletý máseleleri» atty konferensııa ótken bolatyn. Oǵan týrıstik qoǵamdastyqtyń, memlekettik organdardyń jáne bıznestiń 200-den astam ókili qatysty. Trip Advisor, McKinsey&Company, Kazakhstan Project Preperation Fond kompanııalarynyń, «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń ókilderi spıker boldy. Bul konferensııa týraly otandyq jáne sheteldik BAQ-tarda, áleýmettik jelilerde kóptegen materıaldar jarııalandy.
Qurylǵanyna kóp ýaqyt óte qoımasa da, «Kazakh Tourism» kompanııasy kóptegen iri kompanııalarmen, memlekettik organdarmen arada berik baılanys ornatqanyn atap ótken lázim. Máselen, Syrtqy ister mınıstrligimen, «Atameken» UKP, Almaty oblysy ákimdigimen, Almaty óńiriniń «Alma-Taý» týrıstik klaster qaýymdastyǵymen, otandyq «Qazaqstan temir joly», «Kazakh Invest», «QazAvtoJol» kompanııalarymen jáne basqalarymen arada áriptestik týraly memorandýmdarǵa qol jetkizildi.
Az ýaqyt ishinde Astana men Almaty qalalaryna «Kóshbasshy joly» mektep týrlary, Nomads Kamp kıiz úı lagerleri, Qazaqstan-О́zbekstan týrıstik forýmy syndy kóptegen sharalar ótkizildi. Bıylǵy jyldyń mamyr aıynda Berlınde ótken ITB halyqaralyq kórmesine 186 eldiń qatarynda Qazaqstan da qatysty. 170 myńnan astam adam kelgen kórmege bizdiń elimizdiń delegasııasy jalpy aýmaǵy 60 sharshy metrdi quraǵan qalqan qoıdy. Osy shara aıasynda bizdiń eldiń delegasııasy 350-ge tarta túrli kezdesý ótkizip, 260-tan astam kelisimge qol jetkizdi.
Myńdaǵan jyldyq tarıhy bar kóshpelilerdiń mádenıeti, salt-dástúri, ulttyq oıyndary álem halyqtarynyń qyzyǵýshylyǵyna ıe ekeni belgili. 2017 jyly «Asyq atý» oıyny UNESCO adamzattyń materıaldyq emes qundylyqtarynyń tizimine qosylǵany tegin emes. Osy oraıda, «Kazakh Tourism» bul múmkindikti tıimdi paıdalanyp, Qazaqstan boıynsha asyq jınaý aksııasyn ótkizgeni quptarlyq qadam ekeni sózsiz. Asyqtar Berlındegi ITB kórmesinde, Máskeýdegi MITT halyqaralyq kórmesinde kádesyı retinde taratyldy. Ulttyq oıynymyz Qytaı, Gonkong, Ońtústik Koreıa, Polsha jáne basqa da qalalarda ótken halyqaralyq kórmelerde keńinen nasıhattalǵany kóńil qýantady.
Búgingi tańda ınternet, áleýmettik jeliler qandaı da bir taýardy nasıhattaýdyń, ónim ótkizýdiń basty quralyna aınalǵany belgili. Osy oraıda, «Kazakh Tourism» tanymal otandyq jáne sheteldik blogerlerdi de Qazaqstannyń týrıster úshin tartymdylyǵyn arttyrýǵa tarta bildi. Máselen, aǵymdaǵy jyly 18-26 naýryzda 160 mıllıonnan astam jazylýshylary bar 4 qytaılyq bloger Astanadaǵy, Shortandy-Býrabaı týrıstik aımaǵyndaǵy, Almaty qalasy men Almaty oblysyndaǵy týrıstik nysandardy aralady. Olardyń osy sapar týraly materıaldary Qytaıdyń sohu.com, weibo.com, ctrip.com, blog.sina.com, bbs.qyep.com syndy ınternet platformalarynda jarııalandy. Sonyń arqasynda Qazaqstannyń kórikti jerleri, iri qalalary týraly materıaldarǵa 45 mıllıonnan astam qytaılyq oqyrmandar qyzyǵýshylyq tanytty.
Osyǵan uqsas shara tamyz aıynda taǵy ótkizildi. Bul joly jalpy oqyrmandarynyń sany 110 mıllıonnan asatyn sheteldik blogerlerdiń nazaryna Shyǵys Qazaqstannyń, Túrkistan oblysynyń kórikti jerleri usynyldy. Nátıjesinde #kazakhtourism heshtegimen jarııalanǵan jarııalanymdardy 43 mıllıonnan astam sheteldik oqyp, Qazaqstannyń kórikti jerleri týraly qyzyqty aqparattarǵa qanyqty.
Jabaıy ańdardyń túr-túri kezdesetin tabıǵaty bar Qazaqstan úshin ańshylyq týrızmdi damytý da oń jambasqa keledi. Osy oraıda, bıylǵy jyly Las-Vegasta Halyqaralyq SCIF Safarı klýbynyń prezıdenti Ýorren Sakmanmen, AQSh-taǵy WSF Arqarlar qorynyń prezıdenti Greı Torntonmen kelissózder júrgizilgen. Osylaısha, 2018-2023 jyldarǵa arnalǵan ańshylyq týrlardy damytý baǵdarlamasyn júzege asyrý týraly memorandým jasaldy. Amerıkalyq ańshylardyń Qazaqstanda arqar aýlaýy úshin 5 derbes sapar uıymdastyrý esebinen baǵdarlamanyń birinshi kezeńin (2018-2019 jyldar) 165 mıllıon teńgege qarjylandyrý týraly kelisimge qol jetkizildi. Qazirgi tańda elimizde ańshylyq týrızmdi damytýǵa qatysty zańnamalyq kedergilerdi joıý, sondaı-aq aýlaǵan oljasyn alyp ketý joldaryn jeńildetý boıynsha jumystar júrgizilýde.
Árıne Qazaqstan týrıstik áleýeti endi ǵana kóterilip kele jatqan el ekenin eskersek, sheshimin tabýǵa tıis máseleler de kezdesedi. Máselen, ınjenerlik jáne kólik ınfraqurylymynyń jetkiliksizdigi, iri nysandarǵa jetýdiń qıyndyǵy, avıatasymaldaýshylar sanynyń, tikeleı reısterdiń azdyǵy, bıýdjettik áýe kompanııalarynyń joqtyǵy, týrıstik nysandar týraly aqparatpen qamtýdyń azdyǵy. Osy tektes ahýaldardyń oraıyn keltirý úshin «Kazakh Tourism» kompanııasynda qolǵa alynǵan jumystar az emes. Mysaly, «QTJ» kompanııasymen arada jasalǵan memorandým elimizdegi temir jol vokzaldarynda, áýejaılarda, «Talgo» poıyzdarynyń telebaǵdarlarynda Qazaqstannyń týrıstik áleýeti týraly aqparattardy turaqty túrde nasıhattaýǵa jol ashty. Atalǵan kompanııamen arada «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń aıasynda balalardyń týrıstik poıyzdaryn iske qosý jobasy qolǵa alyndy. «QTJ» UK» AQ nysandaryndaǵy qyzmet túrleriniń sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan joba iske qosyldy. Basqa da kompanııalarmen, týrıstik operatorlarmen aradaǵy birlesken qujattardyń árqaısysy boıynsha osy tektes mańyzdy jumystar júzege asyrylýda.
«Kazakh Tourism» kompanııasy bıylǵy jyly 23 qarashada elordada Astana KTI Forum 2018 atty aýqymdy shara ótkizýdi josparlap otyr. Atalǵan alqaly jıyn barysynda týrızm salasyna ınvestısııa tartý sharalary jáne memlekettik qoldaý sharalary taqyrybynda paneldik sessııalar uıymdastyrylmaq. Forým aıasynda zákirlik ınvestısııalyq jobalar jurtshylyqqa tanystyrylýǵa tıis. Týrızm sektoryn damytýǵa qatysty ózekti máseleler dóńgelek ústelderde sarapqa salynady dep josparlanyp otyr. Týrızm salasyna qatysty alǵash ret ótetin mundaı aýqymdy ınvestısııalyq shara ınvestısııalyq jobalardyń qataryn kóbeıtip, otandyq týrızm salasynyń tasyn órge domalatýǵa yqpalyn tıgizetini sózsiz.
Arnur ASQAR,
«Egemen Qazaqstan»