Úkimet otyrysynda Joldaýdy iske asyrý jónindegi is-sharalar josparynyń jobasy maquldandy

6 mindet, 100 shara

Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenovtiń aıtýynsha, Jalpy­ulttyq josparda elimizdiń damýy úshin qolǵa alynatyn negizgi alty mindet bo­ıynsha 100 is-shara  qamtylǵan.

Memleket basshysy Joldaýdaǵy birin­shi tapsyrma – «Halyq tabysy­nyń ósýi» mindeti boıynsha qazaqstan­dyqtardyń ál-aýqatynyń ósýine erekshe nazar aýdardy. Bul maqsatqa jetý úshin qazaqstandyqtardyń tabysyn arttyryp, ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan 24 is-shara qarastyrylyp otyr.

«Qazaqstandyqtar úshin asa mańyzdy sharalardyń biri – 2019 jylǵy 1 qańtardan bastap eń tómengi jalaqy mólsherin birtin­dep 1,5 ese arttyrý. Halyq­tyń kirisin qorǵaý úshin zańnamaǵa tarıf belgileý tetiginiń, kommýnaldyq qyz­met­terdi tutynýshylardyń qara­jatyn paıdalanýdyń ashyqtyǵyn qam­tamasyz etý úshin ózgerister engi­ziletin bolady. Bıznesti tıimdi qoldaý maq­satynda 2025 jylǵa deıingi Bız­nes­tiń jol kartasy baǵdarlamasy jalǵas­tyrylady», dedi T.Súleımenov.

«Turmys sapasyn arttyrý» atty ekin­shi mindettiń aıasynda eki mańyzdy sala – bilim berý jáne densaýlyq saqtaýdy qamtıtyn 24 is-shara kózdelgen. Ulttyq ekonomıka mınıstriniń málimdeýinshe, oqýshylar ornynyń tapshylyǵyn joıý jáne úsh aýysymdy mektepter problemasyn sheshý maqsatynda osy jyldyń sońynda óńirlerde mektepterdiń qury­lysy bastalatyn bolady.

Densaýlyq saqtaý salasynda medısına qyzmetteriniń sapasyn arttyrý úshin 2019 jylǵy 1 qańtardan bastap barlyq emhanalar men aýrýhanalar medısınalyq qujattamany qaǵazsyz, sıfrly túrde júrgizýge kóshedi.

«Bıyl Astanada Ulttyq ǵylymı onkologııalyq ortalyqtyń qurylysy bastalady. Ol qazirgi zaman talabyna jaýap beretin qurylǵylarmen jab­dyq­talady. Halyqty sapasyz jáne densaý­lyqqa qaýipti taýarlar men qyzmet­terden qorǵaý maqsatynda Taýarlar men qyzmetter sapasyn jáne qaýipsizdigin baqylaý komıteti qurylady», dedi T.Súleımenov osy máselelerge oraı.

Buǵan qosa, respýblıkanyń jeri men halqyn tıimdi aýmaqtyq uıym­das­­tyrý maqsatynda «elimizdi aýmaq­tyq-keńistiktik damytýdyń 2030 jyl­ǵa deıingi boljamdy shemasy» qabyl­danatyn bolady, bul elimizdiń basqarylatyn kenttenýiniń jańa kartasyna aınalady. Mınıstrdiń aı­týynsha, О́ńirlerdi damytýdyń 2025 jylǵa deıingi baǵdarlamasy naq­ty is-sharalaryn, jobalary men qarjy­lan­­dyrý kólemin kórsete otyryp kelesi jyly qabyldanbaq. Sondaı-aq kólik ınfraqurylymyn, kommýnaldyq jáne turǵyn úı qurylysyn damytý maqsatynda «Nurly jol», «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamalarynyń júrgizilý merzimi uzartylatyn bolady.

T.Súleımenovtiń aıtýynsha, qu­qyq qorǵaý organdarynyń jumy­syn túbegeıli jaqsartý jáne azamat­tar qaýipsizdigin qamtamasyz etý maq­satyn­da halyqpen jumys isteýdiń jańa zamanaýı formatyn engizýdi, qo­ǵam­dyq qaýipsizdikti monıtorıngileý júıelerimen qamtamasyz etýdi kózdeıtin ishki ister organdaryn jańǵyrtý bo­ıynsha Jol kartasy qabyldanbaq. «Sottardyń jumys isteýiniń zamanaýı formatyn jáne ozyq elektrondyq ser­vısterdi engizý, artyq sot rásimderin qysqartý arqyly sot júıesi odan ári jańǵyrtylatyn bolady», dedi mınıstr sot qyzmetin jaqsartý jóninde.

Jalpyulttyq josparda «Azamattar suranysyna beıimdelgen memlekettik apparat» atty tórtinshi mindet aıasynda 19 is-shara kózdelgen. Memleket pen qoǵam arasyndaǵy alshaqtyqty qys­qar­tý maqsatynda memlekettik saıasat­tyń naqty sharalary men nátıjelerin adamdarǵa túsindirýdi kózdeıtin «Jańa formasııanyń basshysy» baǵdarlamasy ázirlenetin bolady.

Al «Tıimdi syrtqy saıasat» besinshi mindeti aıasynda syrtqy saıasatty qazirgi jaǵdaılarǵa beıimdeý jáne ulttyq múddeni pragmatızm qaǵıdattarynda ilgeriletý boıynsha sharalar ázirlenbek.

Altynshy, «Árbir qazaqstandyqtyń elimizdegi ózgerister úderisterine atsalysýy» mindetiniń sheńberinde 6 is-shara kózdelgen.

«Jalpyulttyq jospardy ýaqy­tyly oryndaý Memleket basshysynyń Joldaýda bergen tapsyrmalaryn tıimdi iske asyrýdy qamtamasyz etýge múm­kindik beredi jáne elimizdegi áleýmettik-ekonomıkalyq turaqtylyqty qamtama­syz etýge negiz bolady», dep túıindedi sózin Ulttyq ekonomıka mınıstri.

Jalpyulttyq jospar jobasy qa­byl­danǵannan keıin Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyntaev ákimdikter men mınıstrlikter, barlyq múddeli memlekettik organdar jospardyń barlyq sharalaryn oryndaýdy qamtamasyz etýi qajettigin atap kórsetti. 

Pedagogter mártebesi zańmen aıqyndalady

Munan keıin Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıevtiń «Bilim berýdiń ózekti máseleleri» atty baıandamasy tyńdaldy. Elbasy jańa Joldaýynda bilim berý júıesin odan ári damytý strategııa­lyq mańyzdy baǵyttardyń biri bolyp belgilenip, muǵalimderdiń mártebesi men qoǵamdaǵy rólin arttyrýǵa erekshe kóńil bólingen. Osyǵan oraı Bilim jáne ǵylym mınıstrligi ákimdiktermen birlesip, bilim berý júıesin jańǵyrtý boıynsha júıeli jumys júrgizýge pármen bermek. 

Mınıstr óz baıandamasynda aldaǵy problemalardy sheshý mindetin sala-salaǵa bóle otyryp, júıelep baıandady.

Birinshi. Mektepke deıingi tárbıe jáne oqytý. Qazirgi ýaqytta 3 jastan 6 jasqa deıingi balalardy balabaqshamen qamtý 95%-ti quraıdy. Bul iske zamanaýı sıpat berý úshin balabaqshalarǵa joldama berýdiń elektrondy júıesi engizildi. Qazirgi ýaqytta onyń ortasha kórsetkishi – 70%.  «Bul kórsetkish 8 óńirde 100% bolsa (Astana, Almaty, Shymkent qala­larynda jáne Soltústik Qazaqstan, Aqtóbe, Qyzylorda, Aqmola,  Mańǵystaý oblystaryna), eń tómengi kórsetkishter Qaraǵandy (44%), Túrkistan (35%) jáne Almaty (30%) oblystarynda oryn alyp otyr», dedi mınıstr. Al Jambyl jáne Qostanaı oblystarynda elektrondy júıe iske qosylmaǵan.

Sondaı-aq balalardyń ómiri men densaýlyǵyn qorǵaý mektepke deıingi uıymdardyń basty mindetteriniń biri bolyp tabylady.

«Qazirgi ýaqytta balabaqshalardyń 58%-inde (3 589) ǵana beınekamera (37 373) ornatylǵan. Eń joǵary 100%  kórsetkish Atyraý, Pavlodar, Mań­ǵystaý, Shyǵys Qazaqstan oblystaryna, Almaty jáne Shymkent qalalaryna tıesili», degen mınıstr bul iske áli bel sheship kirispegen óńirlerdi de atap kórsete ketti.

«Elbasynyń tapsyrmasyna sáıkes balabaqshalar men mektepterdi beınekameramen qamtamasyz etýge úsh jyl berilip otyr. Osy jumysty búgin­nen bas­­tap qolǵa alýdy suraımyz. Mınıstr­lik óziniń tarapynan aı saıyn monıtorıng jasap, aqparatty jarııalap otyrady», dedi E.Saǵadıev. Bilim salasyndaǵy taǵy bir úlken jańalyq Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha «Pedagog mártebesi týraly» zań ázirlenbek. Zańda pedagog­terdiń áleýmettik mártebesin kóterý, oqý júktemesin qysqartý, qajetsiz tek­serý­lerden qorǵaý úshin normalar qaras­tyrylady. Zańdy bekitý 2019 jylǵa josparlanǵan. Bıyl osy zań daıyndalyp, qoǵamdyq talqylaý úderisinen ótetin bolady.

Mektep ınfraqurylymyna mán beriledi

«Aǵymdaǵy jyly bizdiń baza arqyly 680 mektepte kúrdeli jóndeý júrgizý qajet bolǵan, biraq jóndeý olardyń 50%-inde ǵana júrgizildi. Eń joǵary 100% kórsetkish 8 óńirde baıqalady (Aqmola, Aqtóbe, Atyraý, Shyǵys Qazaq­stan, Mańǵystaý, Túrkistan oblys­tary, Almaty jáne Shymkent qalalary). Al eń tómengi kórsetkishter Soltústik Qazaqstan, Qostanaı oblystarynda, Almaty jáne Jambyl oblystarynda. «Búgingi tańda respýblıka boıynsha 45 apattyq mektep bar. Onyń ishinde zań boıynsha respýblıkalyq bıýdjetten salynatyn tek qana bir apattyq mektepke qarajat qarastyrylǵan. 29 mekteptiń qurylysy jergilikti bıýdjet arqyly salynyp otyr. Qalǵan 15 apattyq mektepterdi salý máseleleri sheshilmegen. Olardyń kóbi Batys Qazaqstanda, Qostanaı jáne Jambyl oblystarynda», degen E.Saǵadıev osy másele boıynsha mınıstrlikke oblystardan usynystar jıi túsip jatqandyǵyn, biraq zań boıynsha jáne Esep komıtetiniń qorytyndysy boıynsha mundaı mektepter jergilikti bıýdjetten salynýy qajettigin aıtyp ótti.

Osy máselege baılanysty oblys­tar ákimderiniń esepteri tyńdaldy. Máseleni qorytyndylaǵan Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev elimizde 127 mektepte oqytýdyń úsh aýysym­da júrgiziletinin, 321 mek­tepte tamaq­tandyrýdyń uıymdas­tyryl­maǵanyn, basqa da birqatar problemalardy atap kórsete kele, bilim berý problemalaryn sheshýge burynnan josparlanǵan 47 mlrd teńgege qosa endi Elbasy­nyń Joldaýdan týatyn tapsyrmalaryn oryndaýǵa qosymsha 50 mlrd teńge qaras­tyrylatyndyǵyn atap kórsetti. Osy qarajatty tıimdi paıdalanýdy tıis­ti oryndarǵa mindettedi. Ákimderge bilim salasynda jan basyna shyǵatyn shy­ǵyn­dardy kemitpeý jóninde tapsyrma berdi.

Úkimet otyrysynda múgedekterdi áleýmettik qorǵaý jóninde másele qaral­dy. Bul másele jóninde Eńbek jáne halyq­ty áleýmettik qorǵaý mınıstri Mádına Ábilqasymovanyń baıandamasy tyńdaldy. Ol óz baıandamasynda Qazaq­standa 674,2 myń múgedektigi bar adam turatynyn, onyń 62%-i eńbekke qa­bi­letti jasta, 25,4%-i zeınetkerlik jas­­ta, 12,6%-i áli 18 jasqa tolmaǵan bala­lar men jasóspirimder ekenin aıtyp ótti.

2018 jylǵy 1 qańtardan bastap eń tómengi kúnkóris shamasynyń ózgerýine baılanysty múgedekterge beriletin járdemaqy 16%-ke deıin arttyryldy. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha kámelet jasqa tolǵan bala kezinen birinshi toptaǵy múgedekke kútim kórsetip otyrǵan adamdarǵa 2018 jylǵy 1 shildeden bastap jańa járdemaqy engizildi. Búgingi kúni járdemaqy 10 myń otbasyna taǵaıyndaldy, onyń mólsheri 29 699 teńgeni quraıdy.

Atalǵan másele boıynsha Densaý­lyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov­tyń, Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıevtiń, Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbektiń óz salalary boıynsha atqaryp jatqan jumystary týraly qosymsha baıandamalary tyńdaldy.

Máseleni qorytyndylaǵan Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyntaev halyqtyń álsiz toptaryn qorǵaý men múgedekter, múmkindigi shekteýli adamdar problemasy Elbasynyń nazarynda turǵandy­ǵyn, jańa Joldaýda bul máseleniń de atap kór­setilgendigin eske sala kele olar­­ǵa jaıly orta qalyptastyrý órke­nıet­ti qoǵam belgisi ekendigin aıtyp ótti. Premer-Mınıstr osy másele jóninde jańa baǵ­darlama ázirleýdi Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstr­ligine júktedi.

Suńǵat ÁLIPBAI,

«Egemen Qazaqstan»