Elbasynyń Qazaqstan halqyna ár Joldaýyna el turǵyndary úmitpen qaraıtyndyǵy belgili. Al jańa mindetterdi atqarýdy júkteıtin «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» Joldaýy árqaısysy birneshe mindetti júzege asyrýdy talap etetin ál-aýqatymyzdyń alty qadamyn kórsetedi.
Birinshiden, halyq tabysynyń ósýi. Turǵyndardyń turmys deńgeıi – halyqtyń tabysy men shyǵysyn, bilimi men biliktiliginiń dárejesin, tirshilik áreketteriniń sharttaryn jáne qorshaǵan ortanyń jaǵdaıyn tanytatyn kúrdeli áleýmettik-ekonomıkalyq kategorııa. Halyqtyń ómir súrý deńgeıin arttyrý damyǵan qoǵamnyń negizgi maqsaty bolyp tabylady. Halyq tabysynyń ósýi qoǵamdaǵy ekonomıkalyq ósim men áleýmettik turaqtylyqty qamtamasyz ete otyryp, halyqtyń uzaq, qaýipsiz jáne ál-aýqatynyń tabysty sharttaryn qurady. Ol úshin «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasyn 2025 jylǵa deıin uzartý, monopolııaǵa qarsy vedomstvonyń jumysyn reformalaý, «Qolma-qol aqshasyz ekonomıkaǵa» bet burý, saýda saıasatynda selqostyqty boldyrmaý, agroónerkásiptik keshenniń áleýetin tolyq iske asyrý, ınnovasııalyq jáne servıstik sektorlardy damytý, qarjy sektorynyń rólin kúsheıtý sekildi mindetter qoıyldy. Demek, halyq tabysynyń ósýi osy mindetterdi júzege asyrý deńgeıin arttyrý arqyly mańyzdy bolmaq.
Ekinshiden, turmys sapasyn arttyrý. Turmys sapasy – maǵynasy keń uǵym. Ol materıaldyq ál-aýqattyń quramdasy bolyp tabylatyn ómir súrý deńgeıi, emosııalyqtyń quramdas bóligi sanalatyn ómirge degen kózqaras jáne ýaqytsha qalyptasatyn ómirdiń bolashaq qubylystarynyń jıyntyǵy. Atalǵan quramdastardyń árbiri adamzat úshin mańyzdy. О́mir deńgeıi adamnyń materıaldyq jaǵdaıy, áleýmettik mártebesi men quzyrettilik deńgeıin kórsetedi. О́mirge kózqaras adamnyń jeke basy men qorshaǵan ortaǵa emosııalyq qatynasymen tyǵyz baılanysty. Bul qubylystardyń tolyqqandy qalyptasýy adamnyń ómirlik bolashaǵyn júzege asyrýǵa kómektesedi. Joldaýda turmys sapasyn arttyrý úshin bilim, ǵylym, densaýlyq saqtaý salalaryna barlyq kózderden jumsalatyn qarajatty ishki jalpy ónimniń 10 paıyzyna deıin jetkizý, mektepke deıingi bilim berý sapasyn túbegeıli jaqsartý, bilim sapasyn baǵalaý júıesin halyqaralyq standarttarǵa negizdeý, «Pedagog mártebesi týraly» zań qabyldaý, medısınalyq qyzmet sapasyn arttyrý, óńirlik deńgeıde buqaralyq sport pen dene shynyqtyrýdyń qoljetimdiligin arttyrý sekildi mindetterdi júzege asyrý máseleleri taldandy.
Úshinshiden, ómir súrýge jaıly orta qalyptastyrý. О́mir súrýge jaıly orta qalyptastyrý – qazirgi qoǵamnyń zamanaýı ekonomıkalyq úlgisiniń kórinisi. Sondyqtan árbir azamat tutyný, qarym-qatynas jasaý men ómir súrýdiń jaılylyǵyn jasaýǵa umtylady. Qorshaǵan ortanyń jaılylyǵy eń aldymen tirshilik áreketiniń qaýipsizdigimen baılanysty. Memlekettik saıasat adam ómirine qolaıly jáne muqtajdyqtardyń ornyn tolyqtyrýǵa baǵyttalǵan saıyn qoǵam serpindi túrde damıdy. Kóptegen sarapshylar da durys aıtady, jaıly orta qalyptastyrǵan saıyn biz ekonomıkany da tıimdi basqara alamyz. Bul úshin, Joldaýda aıtylǵandaı, sapaly ári qoljetimdi turǵyn úı, elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizý, quqyq qorǵaý organdarynyń jumysyna tereń jáne sapaly ózgerister engizý, sot júıesin odan ári jańǵyrtý mańyzdy.
Tórtinshiden, azamattar suranysyna beıimdelgen memlekettik apparat. Memlekettik basqarý men saıasattyń bıýrokratııalyq úlgisinen bas tartý jáne memlekettik isterdi zaman talabyna saı jańa paradıgmalar boıynsha jumys júrgizýdiń de mańyzy zor. Búginde qazirgi zamannyń jańa qundylyqtary men jahandyq syn-tegeýrinderine jaýap berýge baǵyttalǵan tujyrymdamalar ǵana azamattar suranysyna beıimdeledi. Sonymen qatar azamattar suranysyna beıimdelgen memlekettik apparat azamattyq qoǵamnyń damýyndaǵy mańyzdy qadam bolmaq. Sondyqtan Elbasy memlekettik apparatty ózgertýdiń mindetterin usynady: memlekettik organdar qyzmetiniń tıimdiligin túbegeıli arttyrý, árbir teńgeniń qaıtarymynyń mol bolýyna qol jetkizý, sybaılas jemqorlyqpen belsendi kúresti jalǵastyrý, úkimet pen barlyq memlekettik organdardyń jumysynda formalızm men bıýrokratııany azaıtý, reformalardyń júrgizilýine baqylaý mehanızmderin kúsheıtý.
Besinshiden, tıimdi syrtqy saıasat. Shyndyǵynda tıimdi syrtqy saıasat – eldegi reformalar men ózgeristerdi sátti júzege asyrýdyń mańyzdy sharty. Elimiz táýelsizdik alǵan kúnnen bastap úlken joldardan ótti. Elimizdiń kópvektorly syrtqy saıasaty egemendigimiz ben memlekettiligimizdi nyǵaıtýǵa, halyqaralyq qatynastar júıesine enýge múmkindik berdi. Qazaqstannyń halyqaralyq qoǵamdastyqtyń tolyqqandy múshesi bolýyn qamtamasyz etti. Elbasy elimizdiń beıbitsúıgish baǵyty men osy saladaǵy naqty aıqyndalǵan qaǵıdattary ózin ózi tolyq aqtap otyrǵanyn baıandady. Reseı Federasııasymen qarym-qatynas, Ortalyq Azııa óńirindegi yqpaldastyq, Qytaı Halyq Respýblıkasy jáne Amerıka Qurama Shtattarymen strategııalyq seriktestik, Eýropalyq odaqpen qarqyndy yntymaqtastyq syndy memleketaralyq baılanystardy erekshe atap ótti.
Altynshydan, árbir qazaqstandyqtyń elimizdegi ózgerister úderisine atsalysýy. Álemdik tájirıbe kórsetip otyrǵandaı, eldegi ózgerister úderisterine azamattardyń qatysýy eldiń jahandyq syn-tegeýrinderge saı jańǵyrýyn jetildirýge septigin tıgizedi. Sondyqtan Memleket basshysy elimizde júrgizilip jatqan reformalardyń máni jáne onyń eldi órkendetý jolyndaǵy mańyzdylyǵyn jete túsiný qajettiligi jóninde aıtady. Reformalardy tabysty júzege asyrý úshin qoǵam músheleriniń ortaq maqsatqa jumylýyn úndeıdi. Jastardyń barlyq sanatyn qoldaýǵa arnalǵan sharalar platformasyn qalyptastyrý kerektigin aıta kele, kelesi jyldy Jastar jyly dep jarııalaýdy usyndy. Aýyldyq jerlerdiń áleýmettik ortasyn jańǵyrtýǵa arnaıy «Aýyl – el besigi» jobasyn iske qosý arqyly óńirlerdegi eńbekke qatysty ıdeologııany ilgeriletý mańyzdylyǵyn atap ótti. «Sarbaz» balalar-jasóspirimder birlestigin qurý nátıjesinde mektepterde áskerı-patrıottyq tárbıeniń róli kúsheıetindigin túsindirdi. Joldaýda baıandalǵan ál-aýqat ósýiniń alty baǵyty tabys pen turmys sapasyn arttyrý arqyly el turǵyndarynyń ál-aýqaty ósiminiń kepili bolady jáne osy qujattyń negizgi mindetin kórsetedi. Elbasy Qazaqstannyń baǵyndyratyn bıikteriniń áli alda ekendigin aıta kele, osy jolda halyq senimi rýhymyzdy jigerlendirip, boıymyzǵa kúsh-qaırat darytyp, osy senimdi aqtaý muratyn belgileıdi.
Murat NASIMOV,
saıası ǵylymdar kandıdaty, qaýymdastyrylǵan professor
QYZYLORDA