Elektr qýaty men jylý baǵasy – Bas prokýratýra nazarynda

Alqa jumysyna Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kómekshisi – Qaýipsizdik Keńesiniń hatshysy Ǵabıt Baıjanov, «Nur Otan» partııasy Tóraǵasynyń birinshi orynbasary Máýlen Áshimbaev, ortalyq memlekettik organdar men monopolıst-kásiporyndardyń basshylary qatysty.

Bas prokýror qatysýshylarǵa Memleket basshysynyń Jol­daýynda turǵyn úı-kommý­nal­dyq sharýashylyq jáne tabıǵı mo­nopolıster kórsetetin qyz­met­terdiń aqysyn ósirmeý týraly tapsyrmasyn eske saldy. 

– Prezıdent monopolısterdiń qyzmetine tıimdi monıtorıng ja­saýdy jáne baǵa belgileý kezin­de ashyqtyqty qamtamasyz etý­di talap etti. Tarıf máselesi ha­lyq úshin óte mańyzdy, óıt­keni otbasylyq bıýdjetten kom­mý­naldyq qyzmetterge aıtarlyq­taı qarjy jumsalady, – dedi Q.Qojamjarov. 

Ol tarıf belgileýge qatysty birqatar salalyq problemalardy, sonyń ishinde Energetıka jáne Ulttyq ekonomıka mı­nıs­trlikteri tarapynan memlekettik ba­qylaýdyń tıisti deńgeıde júr­gizilmegenin atap ótti. Oǵan qosa, Q.Qojamjarov atalǵan mı­nıstrlikterdiń tarıf belgileý salasyndaǵy memlekettik ba­qylaýyn «bulyńǵyr» dep atady.

Máselen, tekserýler kezinde elimizdegi kóptegen elektr stansalary tutynýshylar úshin elektr energııasynyń baǵasyn joǵarylatýǵa áser etken negizsiz tarıfter boıynsha uzaq ýaqyt jumys istegeni anyqtaldy. Osy­nyń nátıjesinde energııa berý­shi jáne jabdyqtaýshy uıym­dar tarıfterdi kóterý arqy­ly 29 mlrd teńge mólsherinde paıda tapqan.

– Bir jaǵynan, tarıfter­ge monopolııaǵa qarsy vedoms­t­vonyń únsiz kelisimi boıynsha qyzmetkerlerge tólenetin syı­lyqtar men bonýstar, sondaı-aq ne­sıeler boıynsha syıaqylar ne­gizsiz qosylyp otyrǵan. Ekinshi jaǵynan, shyǵyndardy ulǵaıtý maqsatynda jabdyqtardy jo­ǵary baǵamen jóndeý jáne satyp alý úshin arnaıy servıstik kásip­oryndar qurylǵan. Alynǵan tabys «zańsyz» kompanııalar arqyly shyǵarylyp otyrǵan, – dedi Bas prokýror. 

Máselen, «Mańǵystaý BEK» sme­ta­synda 1 mlrd teńgege jýyq syıaqy men basqa da syıa­qy shyǵystary negizsiz eskeril­gen. Sonymen qatar «Astana­ener­gosbyt» tarıfti qalyptastyrý kezinde elektr energııasyn 11,8 teńgeden satyp alatynyn kórsetken, is júzinde 2 ese arzanǵa satyp alǵan. Sonyń nátıjesinde elorda turǵyndarynan 2,6 mlrd teńgege artyq qarjy jınalǵan. 

Dál osyndaı jolmen áreket etken Atyraý, Almaty, Aqtóbe, Qyzylorda jáne Shyǵys Qa­zaq­stan oblystaryndaǵy jab­dyqtaýshylar 1 mlrd teńge kó­leminde negizsiz paıda tapqan. Prokýrorlyq sharalardyń nátıjesinde monopolıster 5 mln tutynýshyǵa 13 mlrd teńgege jýyq shyǵyndy qaıtarǵan. Oǵan qosa, 14 óńirde elektr qýaty men jylýdyń baǵasy tómendetilgen. 

– Eger 3 jyl ishinde ýákiletti organ tutynýshylarǵa elektr energııasy boıynsha nebári 3,7 mlrd teńgeni ótese, onda prokýr­orlar tek bir tekserý kezinde 8 ese artyq somany anyqtady, – dep atap ótti Bas prokýror.

Sonymen qatar turǵyndarǵa jylý esepteıtin quraldardy ornatý kezinde memlekettik qarajat tıimsiz jumsalyp kelgendigi anyqtalǵan. 

Máselen, Qaraǵandy oblysy Saran qalasynda orta­lyq­tandyrylǵan jylýdyń joqty­ǵyna qaramastan, 2015 jyly 215 mln teńgege 274 jylý esepteýish quraly ornatylǵan. Qazirgi ýa­qytta bul áreket boıynsha sotqa deıingi tergeý júrgizilip jatyr. 

Mundaı prokýrorlyq tekserýler nátıjesinde jalpy 15 laýazymdy tulǵa jibergen ol­qy­­lyqtar úshin jazalanyp, mo­no­polısterge 159 mln teńge kó­le­minde aıyppul salynǵan, son­daı-aq 10 qylmystyq is qozǵalǵan. 

Alqa májilisindegi sózin qo­ry­tyndylaı kele Bas proký­ror tabıǵı monopolııalar sý­bek­tileriniń basshylaryna qo­ǵam aldyndaǵy áleýmettik ja­ýapkershilikti sezinip, jumys tásilin ózgertýge shaqyrdy.

– Energııa qorynyń eleýli bóliginiń qoldaryńyzda bolýy sizderge tutynýshylardyń múd­de­lerine nazar aýdarmaý quqy­ǵyn bermeıdi. Prokýratýra organ­dary quqyq qorǵaý fýnksııasyn eskere kele, tarıfterdi belgi­leý máselelerin júıeli túrde baqylaıdy, – dep sózin túıin­dedi Q. Qojamjarov.

Otyrys qory­tyn­dysy bo­ıynsha tarıfti qalyp­tas­tyrý kezinde ashyqtyq deń­geıin art­tyrýǵa baǵyttalǵan birqatar naq­ty usynystar qabyldandy.

Serik ÁBDIBEK,

«Egemen Qazaqstan»