Eńbekkerler Elbasy nazarynda

Qoǵamnyń bar­lyq salasyn qamtyǵan Jol­daý­dyń negizgi máni – adam­nyń ómir súrýine qolaıly orta qa­lyp­tastyrý. Sebebi memle­ket­tiń basty baılyǵy – adam kapı­taly. Memleketti damy­tý jó­nin­degi Prezıdent oıla­ry­nyń naq­tylyǵy osynaý kúrdeli kezeńde ómir súrip jatqan halyqtyń kóńiline senimdilik uıalatady. 

Bul Joldaýda eldiń tynys-tirshiligine qatysty birde-bir másele nazardan tys qalǵan joq. Sonyń erekshe dáleli – El­basynyń «Pedagog mártebesi týraly» zań qabyldaýdy tapsyryp, pedagogıkalyq qyzmetti joǵary qoıýy búkil ustazdar qaýymyn zor qýanyshqa keneltti. Sonymen qatar ustazdarǵa da shákirtterge bilim berý isinde 4K modeline: kreatıvtilikti, synı oılaýdy, kommýnıkatıvtilikti damytýǵa jáne komandada jumys isteı bilýge basty nazar aýdarýlary kerektigin atap ótti. 

Tómengi jalaqynyń mól­she­rin kóbeıtý elimizdegi 1 mln 300 eńbekshiniń áleýmettik jaǵ­da­ıyn kósh-kerýen kóteredi. 

Bul máseleni iri orta jáne kishi bıznes ókilderi qyzý qol­dap qana qoımaı, jumys­shy­larynyń tómengi jalaqysyn osy mólsherge kóteretindigin málimdep jatyr. Iаǵnı, bul shara elimizdiń barsha eńbekkerleriniń áleýmettik ındeksin keshendi joǵarylatýǵa qabiletti.

Joldaýdyń basty máıegi tabys pen turmys sapasynyń artýyna jete mán berý. El­ba­sy osyǵan oraı qysqa jáne uzaq merzimderge arnalǵan mindet­temelerdi usyndy. Osy oraıda Elbasy Joldaýy kásip­odaq­tardyń da kózqarasy, qaı­nar kózi bolyp otyrǵany anyq. 

Kásipodaqtardyń ustanymy:  «turaqty kásiporyn – turaq­ty qoǵam – turaqty el!». Turaq­tylyq – kez kelgen qoǵam­nyń ­basty qundylyǵy. Eger ju­mys­shy kásiporynnyń turaqty damýyna kóz jetkizse, sondaı-aq óziniń zańdy túrde qorǵaýǵa ıe ekenin jáne áleýmettik qam­qorlyqty sezinse, mundaı ju­mysshynyń otbasyndaǵy jaǵ­daıy da jaqsy bolady. Bul – ózara baılanysty úrdis. 

Elbasy búgingi jasandy ıntellekt, sıfrly tehnologııa, robottandyrý sııaqty áleýmettik land­shaftty ózgerte otyryp, eń­bek qatynastaryna túbegeıli áser etetin trendter jaıly únemi sóz qozǵap keledi. 

 Joldaýda jahandyq talaptardy eskere otyryp, el ekonomıkasyn sıfrly tehnologııa negizinde damytyp, jańa ındýstrııany qalyptastyrý kerektigin atap ótken bolatyn. Aldymyzdaǵy mindet – tereń, baǵyt-baǵdar – san alýan! Ká­sip­odaqty jańǵyrtý máselesi osynaý mindetterdi oryndaý úshin qajet. Búgingi tańda Qa­zaq­­­­stan kásipodaqtar federasııa­sy – eńbek adamynyń quqyqta­ry men múddelerin qorǵaý sala­syndaǵy eń iri qoǵamdyq uıym sanalady. Sapynda 2 mıllıonǵa jýyq múshelerdi biriktiretin 22 salalyq kásipodaq, kásip­odaq­tardyń 16 aýmaqtyq bir­lestigi federasııanyń múshe­lik uıymdary bolyp otyr. Bas­taýysh kásipodaq uıymdardyń jalpy sany 20 myńǵa jaqyn.

Kásipodaqtar federasııasy áleýmettik jaýapty uıym retinde óz qyzmetin jańǵyrtýǵa kiristi. Jańǵyrý kezeńinde elimizdiń kásipodaqtary zaman talabyna saı damýdyń jańa vektoryn anyqtaýy kerek. Áleýmettik jáne eńbek qatynastary men áleýmettik áriptestik máselelerin kóterýge jáne sheshýge qabiletti qýatty jáne jasampaz áleýmettik ıns­tıtýt bolýy tıis. Osy maq­sat­tarǵa jetý úshin eń aldymen, tujyrymdy dıalogke, ymy­raǵa kelýge, konsensýsqa qol jetkizýdiń ujymdyq qabileti qajet. Albert Eınshteın: «Ýa­qyt pen keńistik joq, biraq olar­dy­ń birligi bar» degen. Azamat­tardyń áleýmettik kepildikterin qorǵaıtyn kásipodaqtar «sanany jańǵyrtý» men adam ındeksiniń jáne memlekettiń tabysty rýhanı damýyna óz úlesterin qosqany abzal. «Sanany jańǵyrtý» –  úzdiksiz prosess, ıaǵnı biz únemi ózgeristerge qabiletti bolýymyz kerek degendi bildiredi. Bizdiń kóz aldymyzda Qazaqstandaǵy jumyspen qamtý qurylymy túbegeıli ózgeredi.

Bıyl «Qazposhta» Astanada jańa robottandyrylǵan ofı­sin ashty. Onda konsýltanttar­dan bastap, dońǵalaqty posh­ta­shyǵa deıin jasandy ıntellekt arqyly basqarylady. ERG kompanııasynyń ózi ǵana taıaýdaǵy 10 jylda sıfrlandyrý jobalaryna 800 mıllıard teńge ınves­tısııalaýdy josparlap otyr. Bir jaǵynan bul – kásiporyndary­myz ben ekonomıkamyz úshin jaǵymdy betalys, ekinshi jaǵynan bizge artylatyn júk, sondyqtan biz jumystan bosaǵan adamdardyń qaı jerge jumysqa ornalasatynyn naqty túsinýimiz kerek. Biz jumys berýshilermen birge, osy aspektide jumysshylardyń áleýmettik beıimdelý máse­le­lerimen aınalysatyn lokomatıv pen áleýmettik kúsh retinde áreket etýimiz kerek. Osy oraıda kásipodaqtardy qaýipsizdik pen eńbekti qorǵaý máseleleri alańdatpaı qoımaıdy.

Biz únemi ǵylymı-tehnıka­lyq órleý ónimniń óńin ózgertip, adam qaýipsizdigin kemel túrde qamtamasyz etetin, jańa arnaıy qural-jabdyqtar men qorǵanys quraldarynyń engiziletinin únemi jarııalaımyz. Alaıda, qazirgi tańda ja­ra­qattar men óndiristegi jumys ke­zindegi ólim azaımaı otyr. Aǵym­daǵy jyldyń tamyz aıyndaǵy málimetke sáıkes, zar­dap shek­ken­derdiń sany 842 adamdy qurady, onyń 114-i ólimge ákelgen jaǵdaı. Bul jaǵdaı osynaý aýyr halge ushy­raǵan ár otbasynyń tragedııasy. Osy máseleni keshendi sheshetin ýaqyt jetken tárizdi.

Biz iri kásiporyndardyń ak­sıonerleri men menedjmentine kásipodaqtarmen birlesip, ha­lyqaralyq standarttarǵa saı О́ndiristik keńes jumysynyń algorıtmin ázirleýdi usyna­myz. Múmkin áleýmettik árip­testermen, iri ónerkásiptik ká­siporyndarmen birlesip eń­bek qaýipsizdigi men eńbekti qor­ǵaýdyń ózekti máseleleri bo­ıynsha búkil qazaqstandyqtyń basqosý ótkizýine bastama kóterý qajet shyǵar? Aksıonerler men kompanııalardyń basshylyǵy eńbek qaýipsizdigi men eńbek­ker­lerdiń ál-aýqatynyń turaq­tylyǵy kásiporyn tabysy­nyń turaqtylyǵynyń kepili ekenin túsinýi kerek. Sondyqtan kəsiporyndarda zamanaýı əleý­mettik damý standartta­ryn engizý məselesi kún tár­ti­bi­ne qoıylýy tıis. Kásip­­odaq­tar federasııasy áleýmettik se­rik­­testermen birle­sip, ju­mys berýshiler men jumys­ker­ler arasyndaǵy medıasııa má­se­lelerin jańa sapaly deń­geı­ge shyǵarýǵa atsalysýda. Bul má­se­le boıynsha biz Joǵar­ǵy sotpen birlese qadam jasap jatyrmyz.

Elbasy óziniń Qazaqstan halqyna Joldaýynda «jalpyǵa ortaq eńbek qoǵamy» jóninde taǵy da atap ótti. Bul – Memleket basshysynyń barsha eńbekker qaýymyna qurmeti.

Sondyqtan Joldaýda atal­ǵan máselelerdi keshendi iske asyrý úshin kásipodaqtar qarysh­ty eńbek etetin bolady.

 Halqymyz «О́ner aldy – bir­lik, yrys aldy – tirlik» deıdi. Yrys arqyly jasampazdyqqa ilgerileı bereıik!

Baqytjan ÁBDIRAIYM,

Qazaqstan kásipodaqtar federasııasynyń tóraǵasy