Almaty oblysyna jumys sapary barysynda QR Premer-Mınıstri Baqytjan Saǵyntaev Kásipkerlerge qyzmet kórsetý ortalyǵyna bardy. Munda oblysty áleýmettik-ekonomıkalyq damytýdyń, óńirde Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy men memlekettik ári salalyq baǵdarlamalardyń iske asyrylý qorytyndysy qaraldy.
Ortalyqty aralaý barysynda Premer-Mınıstrge sońǵy tórt jylda óńir ekonomıkasynyń ósimi 4,2% quraǵany málimdeldi. Almaty oblysynyń jalpy óńirlik ónimi (JО́О́) birinshi jarty jyldyqta 1,09 trln teńgeni qurady. Búgingi tańda Almaty oblysy aýyl sharýashylyǵy jalpy óniminiń jalpy respýblıkalyq kóleminiń 17% beredi.
«Aýyl sharýashylyǵynyń jalpy ónim kólemi osy jyldyń qańtar–qyrkúıek aılarynda 488 mlrd teńgeni qurady: 2017 jylmen salystyrǵanda ósim 3,5% quraıdy, 2022 jylǵa qaraı 5% deńgeıinde qamtamasyz etý kózdelgen. О́ńirde basymdyqty daqyldardyń: qant qyzylshasy, júgeri alqaptaryn ulǵaıtý jumystary júrgizilgen, qant óndirý jáne júgerini tereń óńdeý jumystary retke keltirilgen. Mal sharýashylyǵy ónimderiniń óndirisi jyl saıyn artyp keledi», — dedi oblys ákiminiń birinshi orynbasary L. Turlashov.
Salanyń qaryshty damýy úshin asa mańyzdy faktordyń biri — aýyl sharýashylyǵyna salynatyn ınvestısııalar ósimi. 2017 jyly AО́K-ke 42,7 mlrd teńge, 2018 jyly – 53,8 mlrd teńge tartyldy. 2022 jylǵa qaraı oblys ákimdigi osy sandy 99 mlrd teńgege deıin jetkizýdi kózdep otyr.
Oblysta ekonomıka sektorlary turǵysynan óńdeý ónerkásibiniń eksporty basym (óńirdiń jalpy eksportynyń 90%). Bul negizinen — azyq-túlik, jeńil, hımııa jáne farmasevtıka, qurylys jáne mashına jasaý salalary.
«Memleket basshysynyń Joldaýyn iske asyrý aıasynda biz eksportqa baǵdarlanǵan kásiporyndarǵa keshendi qarjylyq jáne qarjylaı emes qoldaý kórsetý quraldaryn keńeıtemiz. Osy maqsatqa aldaǵy úsh jylda 500 mlrd teńge baǵyttalady. Bólingen qarajat jeńildikti nesıe berýge jáne eksportaldy qarjylandyrýǵa, memlekettik kepildik berýge, eksportshylardyń kólik shyǵyndaryn óteýge baǵyttalady», — dedi L. Turlashov.
Oblys ákiminiń orynbasary J. Tuıaqov óńirde kásipkerlikti damytý týraly baıandaı otyryp, О́nimdi jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerlikti damytý, «Bıznestiń jol kartasy–2020» jáne «Damý» memlekettik baǵdarlamalary aıasynda bıznesti qoldaýǵa 11,1 mlrd teńge baǵyttalǵanyn atap ótti. Sonymen qatar, ShOB sýbektileri tek ótken jyldyń ózinde 1,1 trln teńgege ónim shyǵarǵan (ósim – 6,7%).
«Osy jyldyń 9 aıynda 1,5 myńnan astam jumys orny ashyldy, 14 mlrd teńge ınvestısııalar tartyldy. Jalpy, osy jyldyń úshinshi toqsanynyń qorytyndysy boıynsha shaǵyn jáne orta bıznes salasyndaǵy belsendi sýbektileriniń sany 113,7 myń birlikti nemese ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 102,5%-dy qurady. Qazirgi ýaqytta óńirdiń JО́О́-degi shaǵyn jáne orta kásipkerlik úlesi 28%-dy quraıdy, 2030 jylǵa qaraı bul kórsetkishti 40%-ǵa deıin arttyrý josparlanǵan», — dedi J. Tuıaqov.
Sonymen qatar, óńirde ónerkásip ónimi óndirisiniń kólemi 640,3 mlrd teńgeni qurady. Taý-ken óndirý ónerkásibinde kómir men lıgnıt kólemi 1,6 ese, metall kenderin óndirý 2,7 ese ósti. О́ńdeý ónerkásibinde azyq-túlik ónimi óndirisi 6,8%-ǵa, mashına jasaý — 25,2% -ǵa, temeki ónimderin shyǵarý — 4,8%-ǵa, daıyn metall buıymdary — 18,8%-ǵa ósti.
IIDMB men Indýstrııalandyrý kartasy aıasynda 2018 jyly 650-den astam jumys ornyn qurýmen 19,3 mlrd teńge somasyna 5 jobany iske asyrý kózdelgen. Olardyń ishinde: «Imperııa Fýd» JShS et kombınatynyń qurylysy, «Maraven Fýd Tıan-Shan» JShS azyq-túlik ónimderin shyǵarý zaýyty jáne t.b. Iri jobalardy iske asyrý esebinen negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar kólemi ósti (373,2 mlrd teńge). Sonymen qatar, qurylys jumystarynyń kólemi artyp, 181 mlrd teńgeni nemese 2017 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 102,8% qurady.
«Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasy boıynsha 2015 jyldan bastap respýblıkalyq mańyzdaǵy 2,4 myń shaqyrym avtomobıl joly rekonstrýksııalandy. Bıyl jalpy uzyndyǵy 4,6 myń shaqyrym bolatyn 24 joba boıynsha jumystar atqarylyp jatyr. Almaty oblysy boıynsha 2018 jyly jol qurylysyn qarjylandyrýdyń jalpy kólemi 51 mlrd teńgeni quraıdy, sonyń ishinde jergilikti joldar jelisin damytýǵa — 15,6 mlrd teńge. Bólingen qarajattar esebinen jol qurylysy jumystarymen 1,3 myń shaqyrym avtojol qamtyldy.
«Nurly jer» baǵdarlamasy aıasynda turǵyn úı qurylysy baǵyty boıynsha óńirde 148 turǵyn úı salynyp jatyr, bul — 796 páter. Osy jyldyń toǵyz aıynda turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý kólemi 1,6 esege artty. Osy jyldyń sońyna qaraı 706,6 myń sharshy metr turǵyn úı josparyn oryndaý kózdelgen.
Sonymen qatar, L. Turlashov Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasyn júzege asyrý týraly baıandady. Birinshi baǵyt boıynsha oblysta ótken kezeńde «7–20–25» ıpotekalyq baǵdarlamasy boıynsha turǵyn úı alýǵa jazylǵan 56 ótinim maquldandy.
Ekinshi baǵyt aıasynda, 2019 jylǵy 1 qańtardan bastap, eń tómengi jalaqy alatyn jumysshylardyń jalaqysyn kóbeıtý maqsatynda salyq júktemesi 1%-ǵa tómendeıdi. Nátıjesinde 133,5 myń adamnyń eńbekaqysy kóteriledi.
Úshinshi baǵyt — joǵary bilim alýdyń qoljetimdiligi men sapasyn arttyryp, stýdent jastardyń jataqhanadaǵy jaǵdaıyn jaqsartý. 2018–2019 oqý jylynda barlyǵy 5231 memlekettik grant berildi, bul ótken jylǵydan 1367 artyq. 2930 oryndyq 10 jataqhana salynady.
«Shaǵyn nesıe berýdi kóbeıtý» baǵytyn iske asyrýǵa 2018 jyly qosymsha 1,3 mlrd teńge bólindi. Jalpy 1176 adamdy qoldaýǵa 5,4 mlrd teńge bólý josparda bar. Qazirgi tańda 868 adam shaǵyn nesıe alǵan.
Bes áleýmettik bastamanyń besinshi baǵyty turǵysynan 2018 jyly 3 qala men 12 aýdan gazdandyrylady. Keler jyly uzyndyǵy 224 shaqyrym bolatyn «Taldyqorǵan – Úsharal» magıstraldi gaz qubyrynyń qurylysy bastalady. Osylaısha, 142 eldi meken kógildir otynmen qamtylady.
Sonymen qatar, Premer-Mınıstr Taldyqorǵan qalasynyń jańa áleýmettik-mádenı nysandaryn aralady. Atap aıtqanda, bıyl qarasha aıynda paıdalanýǵa beriletin Drama teatrynyń qurylysy barysymen tanysyp, «Saltanat saraıy» neke saraıyna bardy.