Májiliste palata Tóraǵasynyń orynbasary Vladımır Bojkonyń tóraǵalyǵymen ótken kezekti Úkimet saǵaty memlekettik-jekeshelik áriptestikti damytý máselelerine arnaldy. Otyrysta Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov depýtattarǵa ekonomıkanyń strategııalyq mańyzdy salalaryn damytýdan bastap, qoǵamdyq qyzmet kórsetýdi usynýǵa deıingi máselelerdi qamtıtyn jobalar jaıynda baıandap berdi.
Jalpy, ekonomıkanyń tıimdi jeke sektoryn qurý jáne memlekettik-jekeshelik áriptestikti damytý – bul qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵytynyń bir bóligi bolyp tabylatyn «Qazaqstan-2050» strategııasynda kórsetilgen. Alaıda, elimizde MJÁ jobalaryn júzege asyrý 2006 jyldan bastalǵanymen, alǵashqy 10 jylda bar bolǵany úsh joba ǵana júzege asyrylǵan. Tek sońǵy jeti jylda zańnamalyq jáne ınstıtýsıonaldyq bazanyń birshama jetilýine baılanysty bul salanyń tamyryna qan júgirgen.
– 2003 pen 2016 jyldar aralyǵynda 59,4 mlrd teńgeni quraıtyn 21 shart jasalǵan bolatyn. 2017 jyldan osy jyldyń 15 qazanyna deıin 1 trln teńgege 422 shart jasaldy, bul ótken jyldarmen salystyrǵanda 21 esege artyq. Búginde jalpy somasy 1,1 trln teńgege jasalǵan 443 kelisimshart bar. Ártúrli daıyndyq kezeńderinde 1,5 trln teńge somaǵa 721 joba bar, – dedi T.Súleımenov.
Bulardyń qataryndaǵy 150,3 mlrd teńgeni quraıtyn respýblıkalyq mańyzy bar 5 jobany erekshe atap ótýge bolady. Olar – «Shar-О́skemen stansasy» jańa temir jol jelisi, «Soltústik Qazaqstan – Aqtóbe oblysy» elektr jelisi, Aqtaý halyqaralyq áýejaıynyń jańa jolaýshylar termınaly, «Kúndelik» avtomattandyrylǵan aqparattyq júıesi jáne «Nur-joly» avtomobıl ótkizý pýnkti.
Ulttyq ekonomıka mınıstriniń aıtýynsha, qurylys satysyndaǵy 856 mlrd teńgeni quraıtyn 173 nysan, onyń ishinde respýblıkalyq mańyzǵa ıe Úlken Almaty aınalma avtokólik jolynyń (ÚAAAJ) magıstralin salý jáne paıdalaný, «Transport tower» ákimshilik-tehnologııalyq kesheniniń ǵımaratyn jańǵyrtý jáne paıdalaný, áýe júk tasymaldary (e-Freight) salasynda qaǵazsyz qujat aınalymy aqparattyq júıesin engizý jáne beıimdeý men «Qazaqstan Respýblıkasynyń aýyldyq eldi mekenderin talshyqty-optıkalyq baılanys jelileri tehnologııasy boıynsha keń jolaqty qoljetimdilikpen qamtamasyz etý» jobalary dál osy MJÁ negizinde júzege asyrylýda.
Mınıstrliktiń derekterine qaraǵanda, qazirgi ýaqytta MJÁ negizinen bilim berý, densaýlyq saqtaý, turǵyn-úı kommýnaldyq sharýashylyǵy, sport, kólik salasyndaǵy jobalardy qamtıdy. Al jasalǵan sharttar sany boıynsha Shyǵys Qazaqstan (103), Aqtóbe (79) oblystary, Almaty qalasy (50) jáne Qostanaı (45) oblysy kóshbasshy bolyp eseptelýde. Investısııalar kólemi boıynsha da atalǵan óńirler alda tur.
Jalpy, joǵaryda aıtqanymyzdaı, memlekettik-jekeshelik áriptestikti damytý tıisti zańnamalarǵa ózgeris engizip, jobalardy júzege asyrý tártibin jeńildetý arqyly oń óris alǵan.
Al taqyryp boıynsha qosymsha baıandama jasaǵan Májilis depýtaty Nurtaı Sabılıanov memlekettik-jekeshelik áriptestik tetikterin bıýdjet shyǵyndaryn «jeńildetý úshin» de belsendirek qoldaný qajettigin atap ótti. Sondaı-aq MJÁ salasyndaǵy qolǵa alynýy tıis máselelerge de toqtaldy.
– Birinshiden, ekonomıkanyń barlyq salasy men qyzmet aıasy memlekettik-jekeshelik áriptestik jobalarymen jetkilikti qamtylmaǵan. Búginde ekonomıkanyń ártúrli sektorynda memlekettik-jekeshelik áriptestiktiń 1 000-nan asa jobalary málimdelgen, 443 shart jasalǵan bolsa, onyń 66 paıyzy – bilim berý, 16 paıyzy – densaýlyq saqtaý, 8 paıyzy – mádenıet jáne sport salalaryna, 9 paıyzy qalǵan qyzmet salalaryna tıesili. Solaı bola tura, sýmen jabdyqtaý jáne káriz salý, energııamen jabdyqtaý, kólik, jol qurylysy, qaýipsizdik, baılanys, aýyl sharýashylyǵy, týrızm, turǵyn úı qurylysy, áleýmettik sala, mádenıet salalary is júzinde memlekettik-jekeshelik áriptestik jobalarymen qamtylmaǵan, – dedi N.Sabılıanov.
Depýtattyń derekterine qaraǵanda, qazirgi ýaqytta áleýmettik salada bar bolǵany – 4 joba, aýyl sharýashylyǵy salasynda 7 joba ǵana iske asyrylýda. Sonymen qatar úsh jyl ishinde arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar ınfraqurylymynyń qurylysyn salý kezinde memlekettik-jekeshelik áriptestiktiń birde-bir jobasy iske asyrylmaǵan.
– Ol úshin Parlamentte «Memlekettik-jekeshelik áriptestik týraly» Zań qabyldanyp, onda quqyqtyq tetik qalanǵan edi. Biraq kóptegen arnaıy ekonomıkalyq aımaqtardyń ınfraqurylymy áli salynbaǵan, – dedi depýtat.
N.Sabılıanov memlekettik-jekeshelik áriptestik jobalarynyń ınvestısııalyq tartymdylyǵynyń tómendigin aıta kele, Jambyl, Atyraý, Batys Qazaqstan, Soltústik Qazaqstan oblystarynda MJÁ sharttarynyń az ekendigin atap ótti. Al kóbisiniń ózinde túıtkildi máseleler jeterlik.
– Keıbir oblystarda (Aqtóbe, Shyǵys Qazaqstan) memlekettik tapsyrys sheńberinde qarjylandyrylatyn jekemenshik mektepke deıingi bilim berý nysandaryn memlekettik-jekeshelik áriptestik tetigi boıynsha berý oryn alǵan. Biraq odan áleýmettik jáne ekonomıkalyq kórsetkishter jaqsarǵan joq. Al Qostanaı qalasynyń kóshelerin aǵymdaǵy ustap turý jónindegi árbir tehnıkalyq qural memlekettik-jekeshelik áriptestiktiń jeke sharty retinde rásimdelgen, – dep tolyqtyrdy depýtat.
Úkimet saǵatynda depýtattar negizgi baıandamashy – Ulttyq ekonomıka mınıstrinen jáne ózge de mınıstrlikterdiń ókilderinen MJÁ damytý jaıynda keńinen surap, ózderin tolǵantqan máselelerge jaýap aldy. Al osy salany damytýdaǵy kóshbasshylardyń biri retinde jıi atalǵan Aqtóbe oblysy ákimdiginiń ókili – oblys ákiminiń orynbasary Oljas Smaǵulov depýtattarǵa óńirde atqarylǵan oń ister jaıynda baıandap berdi.
– Elbasynyń tapsyrmasyna sáıkes Aqtóbe oblysynda memlekettik-jekeshelik áriptestikti damytý qalypty júzege asyrylýda. Bizdiń basty maqsatymyz – jeke ınvestısııalar tartyp, mańyzdy áleýmettik máselelerdi sheshý. Qazirgi tańda Aqtóbe oblysynyń ákimdigi arqyly 200 memlekettik-jekeshelik áriptestik jobalary júzege asyrylýda. Oǵan qosa quny 22 mlrd teńge bolatyn 79 jobaǵa qol qoıyldy, – dedi O.Smaǵulov.
Oblys ákimi orynbasarynyń aıtýynsha, mysalǵa, óńirde MJÁ aıasynda «Darý jaryǵy» atty oftalmologııalyq ortalyq ashylǵan. Bul jobaǵa jergilikti kásipker
3 mlrd 200 mln teńge ınvestısııa salǵan. Eń zamanaýı sheteldik quraldarmen jabdyqtalǵan klınıka Aqtóbe oblysy ǵana emes, elimizdiń batys aımaǵy úshin mańyzdy sanalady. О́ıtkeni jyl saıyn aımaqtyń myńdaǵan turǵyndary kóz aýrýlaryn emdetý úshin Reseıdiń Orynbor oblysyna aǵylatyn edi. Oblys ákiminiń orynbasary endi naýqastarǵa Aqtóbede sapaly medısınalyq qyzmet kórsetiletindigin atap ótti. Bul – MJÁ jemisi.
Jalpy, O.Smaǵulov Aqtóbe oblysynyń áleýmettik-ekonomıkalyq ahýalyna oń áserin tıgizgen jobalardyń negizgilerine toqtalyp, olardyń mańyzyna da baǵa berip ótti.
Úkimet saǵatyn qorytyndylaǵan Májilis Tóraǵasynyń orynbasary V.Bojko ótken jyly Ulttyq ekonomıka mınıstrliginen memlekettik-jekeshelik áriptestikti óndiris salasyna jaqyndatý týraly suralǵan ýaqytta, bıznestiń áli de óse túsý kerektigin aıtqandyǵyn eske saldy.
– Arada jyl ótse de ózgeris joq. Bıznes áli óspegen bolyp tur. Múmkin tıisti mınıstrlik pen óńirlik ákimdikterdiń jumysynda kemshilik bar shyǵar?, – dedi V.Bojko.
Úkimet saǵatynyń qorytyndysy boıynsha Úkimetke jiberiletin usynymdar ázirlenedi.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan