Qazir plastıkten jasalǵan qaltalar men shólmekter, túrli buıymdar qaldyǵy eldi mekender, tipti jaıylym, sý aıdyndaryna deıin lastap jatqany jasyryn emes. Bul elimizde ǵana emes, álemdik deńgeıdegi ózekti máselege aınalǵan. Osyǵan oraı Sokolov-Sarybaı ken óndirý birlestiginiń Ekologııa jáne jer qoınaýyn paıdalaný departamentiniń qoldaýymen Rýdnyıdaǵy №19 orta mektepte plastıkti jergilikti óńdeý sheberhanasy ashyldy.
Budan bylaı oqýshylar turmysqa qajetti zattardy plastıkten ózderi jasaıtyn bolady. Mundaı múmkindik kenshiler qalasyndaǵy «Jastar» qoǵamdyq birlestigi men SSKО́B Ekologııa jáne jer qoınaýyn paıdalaný departamentiniń áriptestigi nátıjesinde týdy. Bilim uıasynda ótken sheberhananyń tusaýkeserinde eko-belsendiler SSKО́B-tiń qarjylaı kómegimen qurylǵan mamandandyrylǵan «Tanymdy ekologııa jáne energııa únemdeý ortalyǵy» synybyn kórsetti. Jobanyń negizi retinde gollandııalyq ekolog-ónertapqysh Deıv Hakkenstiń tehnologııasy alynǵan.
– 2019 jyldan bastap Qazaqstanda plastık qaldyqtardy polıgonda kómýge tyıym salynady. Búginde Qazaqstanda qoqystardy suryptaıtyn eki zaýyt qana bar. Onyń biri – Astanada, ekinshisi taıaýda Almaty qalasynda ashyldy. Sol sebepti qoqysty qaıta óńdeý elimizde ótkir másele retinde qalyp otyr. Qoqystardy jınaıtyn jáne suryptaıtyn kásiporyndardyń kópshiligi plastık ónimderin qaıta óńdeýmen aınalyspaıdy. Tek Reseı men Qytaıǵa qaıta satý úshin qaıtalama shıkizatty shyǵarady. Biz, tym bolmaǵanda, bastapqy deńgeıde plastık qaldyqtardy qaıta óńdep, odan jańa ónim óndirýdi úırenýimiz kerek dep oılaımyn, – deıdi qaladaǵy «Jastar» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Maksım Frolov.
Jobany júzege asyrý úshin stanoktar satyp alyndy. Deıv Hakkens oılap tapqan tehnologııa balqytylǵan plastıkten jańa formalardy qurastyrýǵa bolatyn 3D-prınterdiń jumys prınsıpine uqsaıdy. Onyń jobasy Deıv Precious Plastic – «Qundy plastık» dep atalady. Satyp alynǵan jabdyqtar plastık qaldyqtardan gúl ósiretin qumyralar, shelekter, ydystar, plafondar, prınterge arnalǵan jip, ıntererlik plıtkalar men taǵy da basqa qajetti zattardy shyǵarýǵa múmkindik beredi.
– Rýdnyı mektebindegi plastıkti óńdeý sheberhanasynyń ázirge Qazaqstanda balamasy joq, «alǵashqy qarlyǵash» dep ataýǵa bolady. Qarasha aıynda Almatyda ekinshisi paıda bolady, – dedi «Rocket Plastik» sheberhanasynyń negizin salýshy Danııar Bakımov. Júıe shrederden, shıkizatty balqymaǵa aınaldyratyn ekstrýderden, qysymmen quıý qurylǵysy men frezerlik stanoktan turady. Barlyq jabdyqtar qoqystardy qaıta óńdeıtin ónerkásiptik kásiporyndarda jumys istep turǵan stanoktardyń turmystyq kóshirmesi deýge bolady.
Plastıkti qaıta óńdeýdi úıretetin sheberhana №19 orta mektepte kezdeısoq ornatylǵan joq. Mekteptegi ekologııalyq úgit-nasıhat brıgadasy bıyl Dúnıejúzilik qorshaǵan ortany qorǵaý kúni qarsańynda ken alyby – SSKО́B ótkizgen «ECO FEST» festıvaliniń jeńimpazy atanǵan bolatyn. Jeńimpaz brıgadaǵa syılyq retinde mektepte Deıv júıesin ornatýǵa sertıfıkat tabystaldy. Endi balalar qorshaǵan ortanyń jaqsarýyna óz úlesterin qosa alady.
Eýrazııalyq Topta qorshaǵan álemniń tazalyǵy úshin kúres jyl saıyn qarqyn alyp keledi. Osyndaı arnaıy synyptar ekologııalyq jaǵdaıǵa nemquraıdy qaramaıtyn ERG kásiporyndarynyń bolashaq mamandaryn tárbıeleýge múmkindik beretini sózsiz.
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazaqstan»
Qostanaı oblysy,
Rýdnyı qalasy