Búgin Astanada QR Premer-Mınıstri Baqytjan Saǵyntaev Qazaqstan–Estonııa bıznes forýmyna qatysty. Estonııa Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Iýrı Ratastyń basshylyǵymen forýmǵa qatysý úshin ekonomıka, AT, logıstıka, ınvestısııalar, sáýlet, ınjenerııa, bilimniń túrli salalarynan bıznes ókilderi, sondaı-aq memlekettik qurylym ókilderi keldi.
Bıznes forýmyna eki eldiń iskerlik ortasynyń barlyǵy 120-ǵa jýyq ókili qatysty. Sharanyń basty maqsaty — jańa iskerlik seriktesterdi izdeýge septigin tıgizý, estonııalyq bıznes ókilderin Qazaqstandaǵy ınvestısııalyq ahýal týraly, elimiz ınvestorlarǵa usynýǵa ázir jeńildikter men artyqshylyqtardan habardar etý.
Forým barysynda Qazaqstan men Estonııanyń ınvestısııalyq yntymaqtastyǵynyń odan arǵy baǵyttary talqylandy. Qatysýshylar damý perspektıvalaryn, tájirıbeni engizý jáne eki el arasynda almasýdy talqylady. Atap aıtqanda, ınvestısııalyq ózara is-qımyldyń asa mańyzdy salalary qaraldy, bul sektorlarda ekonomıkanyń túrli salalarynda sıfrlandyrýǵa kóshý jáne avtomattandyrylǵan júıeni engizý boıynsha kúsh-jigerdi belsendirý qajet.
Bıznes forýmyn ashqan Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri B. Saǵyntaev Estonııa Respýblıkasy Qazaqstannyń Soltústik Eýropadaǵy mańyzdy saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq seriktesteriniń biri ekenin atap ótti. Qazaqstan Estonııamen saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq baılanystardy arttyrýǵa múddeli. Atap aıtqanda, tranzıttik kólik, ekologııalyq jáne energııa únemdeý tehnologııalary salasynda, sonymen qatar aqparattyq tehnologııalar salasynda. Aqparattyq tehnologııalar turǵysynan tájirıbe almasý maqsatynda Estonııaǵa QR Premer-Mınıstriniń orynbasary A. Jumaǵalıevtiń jetekshiligimen qazaqstandyq delegasııa bardy. Oqý baǵdarlamasyn ótkizýdiń maqsaty — e-basqarýdyń basty baǵyttary salasyndaǵy Estonııa tájirıbesimen jáne praktıkasymen tanysý.
8–12 qazanda Estonııanyń memlekettik basqarýda aqparattyq jáne kommýnıkasııalyq tehnologııalardy paıdalaný jáne halyqqa elektrondy qyzmetter kórsetý salasyndaǵy memlekettik saıasatymen tanysý úshin 43 qazaqstandyq maman Tallınge sapar shekti.
Búginde Qazaqstan ınvestısııalyq ahýaly boljamdy ári qolaıly, saýda saıasatyn halyqaralyq quqyq normalaryna saı júzege asyratyn memleketke aınalǵan. Salyq júktemesi ońtaılandyrylǵan, jeńildikter pysyqtalǵan. Memlekettik-jekeshelik áriptestik salasynda jobalardy josparlaý rásimderi jeńildetilgen. Kóshi-qon jáne eńbek zańnamasy jaqsartyldy, sheteldik jumys kúshin tartý rásimi jeńildetildi.
Qazaqstanda san alýan salaǵa baǵyttalǵan, túrli artyqshylyqtarǵa ıe 11 arnaıy ekonomıkalyq aımaq pen 22 ındýstrııalyq aımaq bar.
B. Saǵyntaev jaqynda jarııalanǵan «Doing Business–2019» reıtınginiń qorytyndysyna sáıkes, Qazaqstan alǵash ret 30-dyqqa engenin habarlady. Elimiz bir jyl ishinde birden 8 pozısııaǵa kóterilip, onda 28-oryndy ıelendi. Bul atalǵan reıtıng júrgizile bastaǵan sátten bastap táýelsizdik jyldary qol jetkizgen eń bıik jetistigimiz. Bul pozısııany odan ári jaqsartý boıynsha jumystar atqarylyp jatyr.
Búginde Qazaqstan ınvestısııalyq ahýaly jaǵynan Ortalyq Azııada birinshi orynǵa ıe, Ortalyq Azııa elderiniń ınvestısııalarynyń 70%-dan astamy Qazaqstannyń úlesinde. Tek sońǵy 10 jyldyń ishinde elimizge $250 mlrd jýyq tikeleı sheteldik ınvestısııalar tartylǵan. Qazaqstan Úkimeti ekonomıkanyń túrli sektorlaryna, ásirese, óńdeý ónerkásibiniń damýyna jáne shıkizattyq emes eksportqa ınvestısııalardyń salynýyn quptaıdy. Budan ózge, QR tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııanyń elementterin — 3D-prıntıngti, onlaın-saýdany, mobıldi bankıngti, sıfrlyq servısterdi, avtomattandyrýdy, robottandyrýdy, jasandy zerde men «aýqymdy derektermen» almasýdy engizýdi kózdeıdi.
Erteń Qazaqstanda Astana Nub halyqaralyq AT-startaptar ortalyǵynyń jumysy bastalady. Onda bıznesti ilgeriletýge qajetti barlyq múmkindikter men artyqshylyqtar jasalǵan. Astana Hub-tyń sheteldik qatysýshylary úshin vıza jáne eńbek rejımderi zańnama turǵysynan jeńildetilgen. Búginde tehnopark rezıdentteri úshin salyq salýdy ońaılatý jumystary júrgizilip jatyr. Startap-hab aýmaǵynda jumys isteýge ázir barsha jan tirkele alady. Qolaıly ómir súrýge arnalǵan tıisti jaǵdaılar jasalady. Astana Hub tehnologııalyq bastamalardy ilgeriletýdiń aımaqtyq ınnovasııalyq ortalyǵyna aınalady dep kózdelip otyr.
Sonymen qatar, Premer-Mınıstr forým qatysýshylaryna «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń jumysy týraly aıtyp, estonııalyq kompanııalardy birlesip jumys isteýge, onyń ishinde jekeshelendirý baǵdarlamasynyń ekinshi tolqyny aıasynda ózara is-qımyl ornatýǵa shaqyrdy.
О́z kezeginde Estonııa Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Iýrı Ratas ekijaqty kezdesý aıasynda eki el arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń túrli aspektileri qaralǵanyn atap ótti. Bul — sıfrlandyrý, bilim berý jáne aýyl sharýashylyǵy salalaryna qatysty máseleler.
«Bizdiń yntymaqtastyǵymyzdyń qanshalyqty mańyzdy ekenin atap ótken jón. Atalǵan áleýetti bolashaqta da paıdalana alamyz degen senimdemin. Qazaqstan – 18 mln adamnan turatyn halqy bar, munaı ken oryndaryna baı, mańyzdy saýda baılanystary bar úlken el. Estonııa – 1,3 mln adam halqy bar shaǵyn memleket. Ormandy ólke jáne Hi-Tech sektory myqty damyǵan. Degenmen, bul aıyrmashylyqtarǵa qaramastan, bizdiń ortaq múddelerimiz basym. Bizde kóptegen salalarda ekijaqty ekonomıkalyq ózara is-qımyldy keńeıtý múmkindikteri bar. Bul – AT, kólik, logıstıka, aýyl sharýashylyǵy jáne ekologııalyq tehnologııalar, sondaı-aq, qaldyqtardy basqarý salasy. Atalǵan tizim ýaqyt ótken saıyn tek keńeıe beretinine senimdimin», — dedi Estonııa Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri.
Sonymen qatar, Iý. Ratas Astana Hub jumysynyń perspektıvalyq múmkindikterin atap ótti.
«Qazaqstan úkimetininiń jeke sektormen zamanaýı ekonomıkalyq model arqyly barynsha saralanǵan túrde, birlesip jumys isteýge degen zor qulshynysyn baıqadym. Bul baǵytta únemi qoldaý kórsetý qajet. Estonııa ekonomıkasynda da eńbek kóp jumsalatyn ındýstrııadan kapıtaldy qajet etetin ındýstrııaǵa túrlený prosesi júrip jatyr. Jyldam tehnologııalyq ózgerister men jahandanýdyń keńeıýimen biz jahandyq naryqtaǵy básekege qabilettilikke beıimdelýimiz kerek. Estonııanyń kompanııalary Qazaqstanmen yntymaqtastyqqa asa múddeli», — dedi Estonııa Premer-Mınıstri.
Shara barysynda «Qazaqınvest» UK AQ ókilderi Qazaqstannyń ınvestısııalyq jobalarymen tanystyrdy. О́z kezeginde Enterprise Estonia ınvestısııalyq agenttigi estonııa tarapynyń jobalaryn usyndy. Bıznes-forým qorytyndysy boıynsha ekijaqty qujattarǵa qol qoıyldy.
Estonııa Respýblıkasy — Qazaqstannyń Soltústik Eýropadaǵy mańyzdy saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq seriktesteriniń biri. 2018 jyldyń segiz aıynda Qazaqstan men Estonııa arasyndaǵy taýar aınalymy $21,8 mln qurady. Qazaqstanda estonııalyq kapıtaly bar 70 astam birlesken kásiporyn tirkelgen.
О́zara taýar aınalymyn arttyrý maqsatynda Qazaqstan men Estonııa ekijaqty saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty jandandyrýǵa nıetti, sonymen qatar tranzıttik kólik, ekologııalyq jáne energııa únemdeý tehnologııalary, sý únemdeý salasynda, sondaı-aq Estonııa Eýropalyq odaqta joǵary pozısııaǵa ıe bolyp otyrǵan AT-tehnologııalar salasynda ózara is-qımyldy belsendirmek. Qazir Qazaqstan Estonııaǵa: munaı maılary men bıtýmınoz materıaldardan alynǵan maılardy (shıki munaıdan basqa), mys, rafınadtalǵan jáne mys qorytpalardy, óńdelmegen alıýmınıı, jaryqdıodty lampalardy, temir men bolattan jasalǵan buıymdardy, sonymen qatar zyǵyr maıy, badam, balǵyn qaýyndar jáne t.b. sııaqty azyq-túlik ónimderin eksporttaıdy.