Tuńǵysh Prezıdent kúni merekesi qarsańynda Almaty qalasynda jáne Almaty oblysynda el ómirindegi aıtýly oqıǵa boldy. Atap aıtqanda, qýaty 1 MVt kún elektr stansasy jáne qýaty 5 MVt jel elektr stansasy iske qosyldy. Sońǵy kezeńde Qazaqstanda «Jasyl energııa» baǵytynda úlken betburys jasaldy. Bul rette elimizdiń elektr energetıkasy salasyndaǵy kóshbasshylardyń biri «Samuryq-Energo» AQ-tyń alar orny da erekshe. «Samuryq-Energo» AQ elimizdegi jańǵyrmaly elektr kózderin (JEK) damytý salasynda da úlgili bastamalarymen kórinip keledi.
Almaty qalasynda jáne Almaty oblysynda jańǵyrmaly elektr kózderiniń eki nysanynyń ashylýyna baılanysty bul saladaǵy elimizdiń tabysy eselene tústi. «Samuryq-Energo» AQ-tyń basqarma tóraǵasy Baqytjan Jýlamanov qos stansanyń ashylýyna arnalǵan saltanatty jıynda Qazaqstan jańǵyrmaly energııa kózderin damytýǵa erekshe basymdyq berip otyrǵandyǵyn atap ótti.
– Memleket basshysy energetıkterdiń aldyna 2030 jyly elimizdegi JEK úlesin 30%-ǵa jetkizý mindetin qoıdy, – dep atap kórsetti ol óz sózinde. – Sondyqtan biz osy baǵytta jumysymyzdy jandandyra otyryp JEK-ti damytýda álemdik kóshbasshysy Qytaı Halyq Respýblıkasynan úlgi alamyz. Almaty qalasynda jańa kún elektr stansasynyń (KES) jáne Almaty oblysynda jel elektr stansasynyń (JES) Tuńǵysh Prezıdent kúni memlekettik merekesi qarsańynda ashylýynyń erekshe sımvoldyq mańyzy bar ekendigin atap aıtqym keledi.
Birden eki JEK nysanyn ashý sharasymen jınalǵandardy «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qorynyń energetıka sektorynyń jetekshisi Nurlan Ýtenov quttyqtady. Jańǵyrmaly energııa kózderin damytý sharasy barysynda birden eki stansanyń iske qosylýy erekshe oqıǵa ekenin aıta kelip, ol budan buryn «Samuryq-Energonyń» Qapshaǵaı qalasynda qýaty 1,5 MVt KES jáne Ereımentaý qalasynda qýaty 50 MVt JES-ti iske qosqandyǵyn atap kórsetti. Tek 2018 jyldyń on aıynyń ishinde bul eki stansa 134,4 mln kVt saǵat elektr qýatyn óndirdi.
«Samuryq-Energo» aksıonerlik qoǵamyn 2007 jyly qurylǵan Qazaqstandaǵy eń iri elektr energetıkalyq holdıngi. Aksıonerlik qoǵamnyń 100% aksııasy «Samuryq-Qazyna» UÁQ» aksıonerlik qoǵamyna tıesili «Samuryq-Energo» AQ-tyń negizgi qyzmetine elektr jáne jylý energııasyn óndirý; elektr energııasyn ótkizý jáne taratý; energetıkalyq kómir óndirý jáne basqa keshendi mindetter jatady. Sonymen birge «Samuryq-Energo» elimizdegi ekologııalyq taza elektr qýatyn óndiretin kompanııalardyń kóshbasshysy bolyp otyr. Aksıonerlik qoǵamnyń mamandary bul salaǵa qajetti barlyq biliktilik pen bilimdi tolyq meńgergen. Olar JEK nysandaryna tehnıkalyq qyzmet kórsetýde; olardy basqarýda jáne kúrdeli jóndeýden ótkizýde barlyq qajetti ınjenerlik tehnıkalyq talaptardy oryndaıdy. Bárimizge belgili, ótken jyly elimizde EKSPO-2017 halyqaralyq jetistikter kórmesi zor tabyspen ótti. Tórtkúl dúnıeni túgel tańdandyrǵan bul kórme «Bolashaqtyń energııasy» uranymen ótip, álemdik energetıka salasynda jańǵyrmaly elektr kózderin damytýdyń mańyzdylyǵyn pash etti. Búkil adamzattyń basymdyq berip otyrǵan jańǵyrmaly energııa kózderin damytýda «Samuryq-Energo» AQ-tyń atqaryp otyrǵan búgingi sharalary úlgi tutýǵa laıyq.
Osy rette atap ótetin másele, Ereımentaýdaǵy JES-tiń irgetasyna 2013 jyly alǵash kapsýla salynǵan bolatyn. Búginde onyń qýatyn 30 MVt-ǵa arttyrý kózdelip otyr. Al Qapshaǵaı KES-niń qýatyn 0,5 MVt-ǵa ósirý kózdelýde. Sonymen birge «Samuryq-Energo» aldaǵy ýaqytta Shelek dálizinde qýaty 60 MVt bolatyn, bolashaqta onyń qýatyn 300 MVt-ǵa jetkizý múmkindigi bar jel elektr stansasyn salýdy josparlap otyr. Qazirgi tańda Shelek dálizindegi jeldiń ortasha jyldamdyǵy sekýndyna 5 metrden 9 metrge deıin jetedi. Nurlan Ýtenovtiń aıtýynsha, «Shelek» jobasynda «Samuryq-Energo» seriktesi «Paýer Chaına» atty qytaı kompanııasy bolatyn kórinedi.
Almaty aýmaǵyndaǵy kún jáne jel elektr stansalaryn 72 saǵat keshendi synaqtan ótkizý barysynda bul stansalar paıdalanýǵa tolyq daıyn ekendigin kórsetti. Baqytjan Jýlamanovtyń aıtýynsha, bul qos stansa Qazaqstan jáne Qytaı úkimetteriniń arasynda jasalǵan Kelisim sheńberinde júzege asyrylyp otyrǵan kórinedi. «Samuryq-Energo» AQ Qazaqstan tarapynan osy jobanyń operatory bolyp tabylady. Al qytaı tarapynan bul jobaǵa Powerchina Zhongnan Engineering Corp. Ltd. kompanııasy operator bolyp tirkelgen. Kelisim boıynsha qytaı tarapy Almaty qalasyndaǵy KES-tiń jáne Almaty oblysy Eńbekshiqazaq aýdany Nurly kentiniń janyndaǵy JES-tiń qurylysyn salyp, elimizge paıdalaný úshin tegin syıǵa tartqan. Al «Samuryq-Energo» AQ bul qurylystardy júrgizý úshin qajetti barlyq múmkindikterdi jasaǵan. Aldaǵy ýaqytta eki memleket arasynda bastalǵan «Jasyl kópir» odan ári laıyqty jalǵasyn taýyp, damıtyn bolady. Almaty aýmaǵyndaǵy KES jáne JES nysandaryn salýda bas merdiger bolǵan CITIC Construction Co. Ltd, kompanııasy qurylys salasyndaǵy Qytaıdyń iri memlekettik ınvestısııalyq korporasııasy sanalady. «Samuryq-Energo» AQ-tyń habarlaýynsha, jańa KES 3608 fotoelektr modýlderinen, JEK árqaısysynyń qýaty 2,5 MVt bolatyn jel energetıkalyq qondyrǵylarynan turady.
– Bul elektr stansalarynyń salynyp paıdalanýǵa berilýi Qazaqstan jáne KHR memleketteri arasyndaǵy dostyq pen ózara yntymaqtasqan kórshiliktiń jemisi dep esepteımin, – dep atap kórsetti Qytaı kompanııasynyń Shyǵys Eýropa jáne TMD elderi departamentiniń bas dırektory Lı Szıanhýeı. – Bul ıgilikti bastalǵan jumys eki memleket arasynda erekshe qoldaý taýyp otyrǵan – «Bir beldeý – bir jol» jáne «Nurly jol» baǵdarlamalaryn is júzine asyrýǵa belsene qatysatyn CITIC Construction Co. Ltd. kompanııasynyń bedelin odan ári arttyryp, eki el arasyndaǵy yntymaqtastyqty damytatyn bolady.
Jylqybaı JAǴYPARULY,
«Egemen Qazaqstan»