Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi Ulttyq komıssııa, «BUU áıelder» qurylymy, Astanadaǵy EQYU Baǵdarlamalar ofısi, BUU-nyń halyqty qonystandyrý salasyndaǵy qory men damý baǵdarlamasy birlesip, áıelderdi zorlyq-zombylyqtan qorǵaý máselesine arnalǵan jıyn ótkizdi.
Konferensııa jumysyna Parlament depýtattary, Ulttyq komıssııa músheleri, ortalyq memlekettik organdardyń ókilderi, elimizdiń ár óńiriniń áıelderdi zorlyq-zombylyqtan qorǵaý jónindegi Ishki ister mınıstrliginiń arnaıy bólimsheleriniń qyzmetkerleri, Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi óńirlik komıssııalardyń músheleri, daǵdarys ortalyqtarynyń basshylary jáne AQSh, Germanııa, Aýstrııa, Rýmynııa, Italııa elderiniń sarapshylary qatysty.
Jıyn barysynda turmystyq zorlyq-zombylyqtyń kýágeri bolǵan balalarǵa psıhologııalyq kómek kórsetý, zardap shegýshilerge áleýmettik qyzmetterdiń qoljetimdiligi, quqyq buzýshylyq áreketterdiń aldyn alý, ana men balany qorǵaý syndy máseleler talqylandy.
«Memleket basshysy N.Á.Nazarbaevtyń qoldaýymen táýelsizdik jyldarynda genderlik teńdik máselelerin ilgeriletý boıynsha birqatar nátıjelerge qol jetkizdik. Bul arqyly otbasylyq jáne genderlik saıasattyń tıimdi modelin qalyptastyrdyq. Munyń barlyǵy áıelderge qatysty zorlyq-zombylyqty joıý úshin tıimdi boldy», dedi Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi Ulttyq komıssııasy tóraǵasynyń orynbasary E.Tarasenko.
Otbasylyq jáne genderlik saıasatty damytý maqsatynda Memleket basshysynyń qaýlysymen 2030 jylǵa deıingi otbasylyq jáne genderlik saıasat tujyrymdamasy ázirlendi. Onda áıelder men balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyqty boldyrmaý boıynsha nysanaly ındıkatorlar qarastyrylǵan. Turmystyq quqyq buzýshylyqty 2020 jyly 20%-ǵa, al 2030 jylǵa qaraı 50%-ǵa deıin qysqartý tujyrymdamanyń naqty maqsaty retinde bekitildi. Sonyń negizinde búginde Ishki ister mınıstrligi júıesinde áıelderdi zorlyq-zombylyqtan qorǵaý boıynsha 135 bólimshe áreket etedi. Elimizdiń barlyq óńirinde áıelderge arnalǵan 31 daǵdarys ortalyǵy jumys isteıdi. Atalǵan ortalyqtarda zorlyq-zombylyq qurbandaryna psıhologııalyq, medısınalyq kómek kórsetiledi.
Astana qalasy polısııa departamenti áıelderdi zorlyq-zombylyqtan qorǵaý tobynyń aǵa ınspektory, polısııa maıory Aqmaral Serikbaevanyń aıtýynsha, aqparattyq qoldaýdyń kóbeıýine baılanysty sońǵy 3 jylda quqyq buzýshylyq, zorlyq-zombylyq áreketteri azaıǵan. О́ıtkeni burynǵy kezderi áıelder kóp jaǵdaıda turmystyq zorlyq-zombylyqty jasyryp kelgen bolsa, búginde polısııa qyzmetkerlerine júginetinder qatary kóbeıgen.
Bıyl Astana qalasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń «Turmystyq zorlyq-zombylyq profılaktıkasy týraly» zańynyń 20-baby boıynsha quqyq buzýshyǵa qatysty 4000-ǵa tarta qorǵaý nusqamasy shyǵarylyp, «Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly» kodekstiń 73-baby boıynsha 400-den astam ákimshilik hattama toltyrylǵan. Olardyń 80 paıyzy eki jaqtyń kelisimi boıynsha jábirlenýshiniń keshirim berýi boıynsha toqtatylypty.
Zardap shegýshi polısııa ortalyǵyna oqıǵany tirkegennen keıin áıelderdi zorlyq-zombylyqtan qorǵaý toby áıelderdi quqyq buzýshy agressordan alystatý úshin olardy daǵdarys ortalyǵyna ornalastyrady. Aqmaral Serikbaevanyń aıtýynsha, áıelder bul ortalyqta 6 aıǵa deıin qaýipsiz tura alady. Budan soń, profılaktıkalyq is-shara qorǵaý nusqamasy negizinde zardap shegýshilerdiń quqyǵy qorǵalady. Qajet jaǵdaıda ákimshilik quqyq buzýshylyq kodeksi boıynsha quqyq buzýshylarǵa ákimshilik jaza qoldanylady. Eger qorǵaý nusqamasynyń talaptary buzylyp, zardap shegýshi 30 kúnniń ishinde aryz jazsa, arnaıy ákimshilik hattama toltyrylyp, is sotqa qaralýǵa joldalady. Áıelderdi zorlyq-zombylyqtan qorǵaý tobynyń aǵa ınspektorynyń aıtýynsha, zorlyq-zombylyq áreketteri boıynsha Afrıka, Úndistan jáne Eýropa elderi bul iske qatysty qatań jaza qoldanady. «BUU áıelder» uıymynyń Qazaqstandaǵy ókili Ileın Konkıevıch elimizdegi zorlyq-zombylyq áreketteriniń kórsetkishi kórshi eldermen salystyrǵanda birshama tómen ekenin aıtady.
«Jalpy alǵanda, áıelderdiń jaǵdaıyn jaqsartýǵa munda jaǵdaı jaqsy jasalǵan. Úkimet baǵdarlamalardy joǵary deńgeıde oryndaý úshin jetkilikti qarjy bóledi. Bul basqa eldermen salystyrǵanda Qazaqstandaǵy jaǵdaı jaqsy ekenin kórsetedi», dedi Ileın Konkıevıch.
Jyl saıyn ótetin bul sharada «BUU áıelder» qurylymy qoǵamǵa «Álemdi jarqyn eteıik» degen úndeý tastaıdy. Sondaı-aq jıynǵa qatysýshylar áıelderge qatysty 16 kúndik jobasyn qyzǵylt sary túspen baılanystyrady. Olardyń aıtýynsha, qyzǵylt sary tús zardap shekken áıelderdiń optımıstik jáne tabandylyq qasıetterin nyqtaı túsedi. Al psıhologter bul tústi kúızeliske tótep berýge, tez sheshim qabyldaýǵa, kóńil kúıdi kóterýge kómektesedi deıdi. Sol sebepti BUU-nyń áıelder qurylymy dál osy tústi áıelderge qatysty zorlyq-zombylyqqa qarsy áreketter jobasynyń belgisi dep qabyldady.
«Bul tús álemdi jarqyn etemiz degen sózben baılanysty. Álem kúnmen jaryq bolsa, ár otbasy áıel jylýymen jaryq. Shańyraqtyń uıytqysy, tynyshtyqtyń shyraqshysyna aınalǵan áıelder quqyǵy qoǵam dertine aınalmaýy tıis», dedi Astanadaǵy EQYU baǵdarlamalar ofısiniń basshysy Derd Sabo.
Marjan TILEÝBEK,
«Egemen Qazaqstan»