О́ńirdegi Ertis aýdanynda 2010 jyly respýblıkalyq bıýdjet esebinen «Belovod» toptyq sý qubyryn qaıtadan qalpyna keltirý jumysy bastalǵan-dy.
Jalpy, Belovod toptyq sý qubyrynyń qurylysy 1970 jyly bastalyp 1979 jyly iske qosyldy. Al, qalpyna keltirý jumysy elimizde qabyldanǵan «Aýyz sý» baǵdarlamasy aıasynda oblystaǵy «Belovod jáne Maı toptyq sý qubyrlaryn qaıta qurý» týraly ınvestısııalyq jobalardy iske asyrýǵa arnaldy. Biraq, merdigerlerdiń kesirinen jobalar jol ortada qala berdi. Oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasynyń málimetinshe alǵashqy kezderi Belovod toptyq sý qubyry jobasyna jaýapty «OST-Proekt JShS», merdiger – Astanalyq SP «Spesplastvodstroı» JShS bolyp bekitilipti.
Qurylystyń jalpy quny merdigerlik kelisim sharty boıynsha 5,7 mlrd. teńge. Uzyndyǵy 388,4 shaqyrym bolatyn sý qubyry búkil Ertis aýdanyn qamtıdy. 2013 jyly Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine qarasty «Sý resýrstary jónindegi» komıtettiń sheshimimen jobany qarjylandyrý toqtatylypty. Komıtet «Qazaq sý sharýashylyǵy» mekemesimen jańa kelisimshartqa otyrady. Osydan soń, sý qubyrynyń 1-shi kezeńi iske qosylady. Aýdandaǵy 14 aýylǵa qubyr arqyly sý barady.
Sý qubyry tartylǵan aýyldarǵa jergilikti ákimdikter endi joba jasap, qujattamalar daıyndaýy qajet. Sý taratýshy toraptar jasalyp toptyq sý qubyrynyń magıstraldi júıelerine qosylýy kerek-tin. Osy barlyq jumys aıaqtalǵan kezde baryp qana, aýyldardyń sýmen qamtamsyz etilýin «Sý sharýashylyǵy» komıteti óz qaraýlaryna balanstaryna al alady.
Al, jańa joba boıynsha aýyldarǵa beriletin taza aýyz sýdyń ózindik quny qymbat: tarıf 381 teńge kóleminde bekitilgen. Bul oblys ortalyǵyndaǵy tarıften 10 ese kóp. Aýyldardyń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıyna keletin bolsaq, bul óte tıimsiz. Jańa ereje boıynsha qubyrmen kelgen sý aýyldaǵy ár úıge tartylyp, sý shyǵynyn esepteıtin qondyrǵylar qoıylýy tıis.
Turǵyndar úılerine sý jetkizetin toraptar tartý jaıyn jergilikti bılik ókilderinen kútýde. Qystyń aıazynda, borandy kúninde qubyrmen kelip sarqyrap aǵyp turǵan sýdy tasý ońaı emes.
Al, aýdan ákimi Serik Batyrqojınovtyń aıtýynsha, bıyl 5 aýyl ǵana Belovod toptyq sý qubyryna qosylǵan. Jergilikti turǵyndar sý qubyry arqyly keletin aýyz sýdyń baǵasy qymbat ekenin aıtyp, ony tóleýden bas tartqan edi.
- О́kinishke qaraı, Belovod toptyq sý qubyry sýbsıdııa alýshylardyń memlekettik reestrine kirmeı qaldy. Sonyń saldarynan onyń qyzmetiniń quny joǵarylaı tústi. Strategııalyq nysannyń da jumysy toqtatyldy. Burynǵy kásiporyndy iske qostyq. Qazir turǵyndarǵa sýdy Ertis ózeninen tazartýdan ótkizip berip otyrmyz, - deıdi S.Batyrǵojınov.
Sóıtip,sýbsıdııa máselesi sheshilmeıinshe, 12 myńnan astam aýyl turǵyndary ózennen, aýla qudyqtarynan sý ishedi. Tolyq bitpegen Belovod sý qubyry jobasynyń ekinshi kezeńi de bar.
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan»
PAVLODAR
Sýretti túsirgen Valerıı Býgaev