Almatyda densaýlyq saqtaý salasyndaǵy klınıkalyq zertteýler taqyrybynda brıfıng ótti. Ǵylymı qaýymdastyq qoǵamdy alańdatqan ózekti saýaldarǵa jaýap berip, otandyq medısınany damytýda klınıkalyq zertteýlerdiń qanshalyqty mańyzdy ekenin túsindirdi.
«Pedıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ǵylymı ortalyǵy» AQ basqarma tóraıymy Rıza Boranbaeva Densaýlyq saqtaýdyń jańa kodeksine engiziletin ózgerister týraly sóz qozǵaı kelip: «Áli kúnge deıin Qazaqstanda balalar tájirıbesinde ǵylymı-zertteý júrgizýge múmkindik joq. Mundaı tájirıbeni pedıatrlar júrgizedi. Bul úshin jaǵdaı kerek, halyqaralyq talaptar saqtalýy tıis. Ortalyqtar qajetti akkredıtasııadan ótýi kerek. Álem medısınasy bir orynda turǵan joq. Sondyqtan buryn shyqqan preparattar kómektese almaǵan pasıentterge kómektesýge bolady», dedi.
Al S.Asfendııarov atyndaǵy QazUMÝ prorektory Baýyrjan Júsipovtiń aıtýynsha, qazir talqylanyp jatqan ózgerister halyqtyń osal tobyndaǵy tulǵalarǵa, áskerılerge, júkti áıelderge, balalarǵa, qamaýdaǵylarǵa jáne is-áreketke qabiletsiz tulǵalarǵa kómek kórsetýge yqpal etpek. «Sondyqtan qazaqstandyq zańnamany halyqaralyq talaptarmen sáıkestendirý úshin balalardyń klınıkalyq zertteýlerin júrgizýdi bastaý kerek. Aqparattyq kelisim ótkizý qajet. Eger adamdar zertteýlerge qatyspasa, biz olarǵa kómek kórsete almaımyz. Densaýlyq saqtaý kodeksiniń jańa nusqasy buǵan múmkindik beredi. Bizdiń farmasevtıkalyq kompanııalar qazir generıkany ǵana paıdalanady. Iаǵnı, zertteýden ótken dárimen ǵana jumys isteıdi. Bul damýdy toqtatady. Al joǵary sapaly kómek kórsetý úshin Qazaqstan men jergilikti halyqtyń barlyq erekshelikterin esepke alý kerek. Bul zertteýler, árıne táýekeldi qajet etedi. Biraq onsyz ǵylymı úderis damymaq emes», dedi ol.
Klınıkalyq zertteýler úderisi týraly aıta ketelik. Synaq tórt satyǵa bólinedi. Áýeli preparat janýarlarda, odan keıin densaýlyǵy myqty er adamda synalady. Preparatty qabyldaǵannan soń aǵzasynda qalamaıtyn ózgeristerdiń oryn almaýy úshin onyń jaǵdaıyn baqylaıdy. Kelesi satyda preparat qabyldaıtyn naýqastar tobyn tartady. Úshinshi satyda Amerıka men Reseıde ótetin mýltısıfrly testileý júrgiziledi. Tórtinshi kezeń – marketıngtik zertteý. Barlyǵy da adam men onyń qamqorshysynyń mindetti túrde jazbasha kelisimin talap etedi.
«Synaqty ótkizý – qazaqstandyqtar densaýlyǵynyń kepili. Bıoetıkalyq qyrlary da ózekti. Kez kelgen synaq pasıenttiń kepildendirilgen, sondaı-aq erikti saqtandyrý kelisimimen júrgiziledi. Kez kelgen preparatty júktilerge paıdalaný basqasy kómektespegen jaǵdaıda ǵana qoldanylady», deıdi «HeIp today» qoǵamdyq qorynyń dırektory Elmıra Álıeva.
Zertteýdi bastaý ıdeıasyn gemofılııamen aýyratyn balalar qory da qoldady. Qor jetekshisiniń aıtýynsha, qazaqstandyq syrqattarǵa aǵzanyń erekshelikterine, máselen, eýropalyq balalardan ózgesheligine baılanysty aıryqsha tásil kerek. Mundaı sanattaǵy bir balany baıaýlatqyshpen emdeý búginde memleketke jylyna 150 mıllıon teńgege túsip otyr. Atalǵan zań jobasyn talqylaý, ásirese áleýmettik jelide qyzý júrýde. Qoǵamdyq birlestik basshylary jańa baǵdarlamasyz sırek aýrýlarmen aýyratyn balalarǵa kómek kórsetý múmkin emestigin aıtýda. Máselen, Mýkopolısahorıdoz syrqaty qoǵamdyq qorynyń dırektory Rýslan Sarmurzaqov ózi de naýqas balanyń ata-anasy retinde bul bastamany qoldaıtynyn, «qazaqstandyq balalardy synaqqa paıdalaný» sııaqty áńgimelerdiń negizsiz ekenin jetkizdi.
«Egemen-aqparat»