Tegińdi qazaqshalaý qıyn ba

Zańgerdiń «Ulty qazaq azamat­tar­dyń tegi men ákesiniń atyn ja­­zý­ǵa baılanysty máselelerdi sheshý tártibi týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 1996 jylǵy 2 sáýirdegi № 2923 Jar­lyǵyna sáıkes, ulty qazaq adamdar tegi men ákesiniń atynyń jazylýyn ózgertý týraly ótinishhatpen ýá­­ki­letti memlekettik organǵa jú­gin­­­gen kezde qalaǵan tegin, ákesiniń atyn memlekettik nemese orys tilin­de kórsete otyryp, erkin nysanda ótinish bere alatyndyǵy «Qazaqstan Respýblıkasy azama­tynyń pasportyn, Qazaqstan Res­pýblıkasy azamatynyń jeke kýáligin, sheteldiktiń Qazaqstan Respýblıkasynda turýyna yq­tııarhatty, azamattyǵy joq adam­nyń kýáligi men bosqyn kýáligin resimdeý, berý, aýystyrý, tapsyrý, alyp qoıý jáne joıý qaǵıdalaryn bekitý týraly»  Qazaqstan Res­pýblıkasy Úkimetiniń 2013 jylǵy 26 tamyzdaǵy №852 qaýlysynyń 33-tar­maǵynda aıtylǵan.

Demek, osyǵan sáıkes, tekti qazaqshalaǵanda azamattyń tegi men ákesiniń atynyń túbir negizderi saqtala otyryp, qazaq tiline tán emes affıkster alynyp tastalady, onymen bir mezgilde ákesiniń atyn jazý kezinde qazaq tiline tán emes affıksterdiń ornyna áke­siniń esimine adamnyń jynysyna qaraı «uly» nemese «qyzy» degen jalǵaý jalǵanady. О́tinishke myna qujattardyń biri qosymsha beriledi: týý týraly kýálik (jeke basty kýálandyratyn qujattardy alǵash ret alǵan kezde) jáne aýystyrýǵa jatatyn jeke kýálik, pasport.

Tekteri men ákesiniń atynyń jazylýy qazaq halqynyń qalyptasqan dástúrlerine sáıkes ózgertilgen ulty qazaq adamdar ótinish bildirgen jaǵ­daıda, pasporttar men jeke kýá­likterdi olardyń burynǵy tekteri men ákeleriniń attaryn usy­nylǵan týý týraly kýálikterge sáı­kes burynǵydaı jaza otyryp resimdeýge bolady. Sonda baı­qasańyz, tegińizdi aýystyrar kezde, sizge kerek bolatyn qujattar, ol jeke kýáligińiz ben pasportyńyz ǵana. Al qalǵan qujattaryńyzdy, ıaǵnı týý týraly kýáligińiz, dıp­lom­, neke kýáligińizdi, t.b. aýys­tyrýdyń qajeti joq. Sebebi kompıýterde tegińizdi eskishe terip qa­ra­sa da, jańasha jeke kýálik boıyn­sha qarasa da bir JSN (IIN) shy­ǵyp turady. Sol JSN (jeke sáı­kestendirý nómiri) arqyly onyń qaı jerde de bir adam ekeni dáleldenip turady. Al merzimi aıaqtalǵan qujat­taryńyz bolsa (júrgizýshi kýáligi, t.b.), olardy sol merzimi bitkende aýys­tyrǵan jón.

Kámelet jasyna tolmaǵan ba­la­lardyń qujattaryna keletin bolsaq, onyń týý týraly kýáliginde, ba­lanyń tegi, máselen, sizdiń eskishe tegińizben tirkelgen bolsa, ony aýys­tyrýyńyzǵa da esh qıynshylyq joq. Zań boıynsha, «Neke (erli-zaıypty) jáne otbasy týraly» kodek­stiń 64-babyna sáıkes ata-ana ekeýi de tegin ózgertken kezde ká­meletke tolmaǵan balalardyń da tegi ózgeredi. Bala on alty jasqa tol­ǵanǵa deıin ata-analarynyń bir­lesken ótinishi boıynsha tirkeýshi organ balanyń múddelerin negizge ala otyryp, balanyń atyn, sondaı-aq oǵan berilgen tekti ata-anasynyń ekin­shisiniń tegine ózgertýge ruqsat beredi.

Al daıyn qujattardyń berilý mer­zimine kelsek, joǵaryda atal­ǵan Qazaqstan Respýblıkasy Úki­metiniń 2013 jylǵy 26 tamyzdaǵy № 852 qaýlysynyń 5-tarmaǵyna sáıkes «Qazaqstan Respýblıkasy azama­ty­nyń pasporty, Qazaqstan Res­pýblıkasy azamatynyń jeke kýá­ligi resimdelgen kúnnen bastap jedel­detilgen tártippen Astana, Almaty, Aqtóbe, Shymkent qalalarynda – bir jumys kúnine deıin, oblys orta­lyqtarynda – úsh jumys kúnine deıin, oblystardyń aýdandary men qala­larynda – jeti jumys kúnine deıin beriledi.

Daıyndaǵan Aleksandr TASBOLAT,

«Egemen Qazaqstan»