Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Qazaqstannyń damý jolyndaǵy atqarylatyn mindetterge jyl saıyn Joldaý arnap keledi. Elbasynyń ár jyldardaǵy halyqqa arnaǵan Joldaýy Qazaq eliniń kemel keleshegin baǵdarlaýymen, álemdik arenada bedelin bekemdeýimen, el damýynyń jańa kókjıekterin aıqyndaýymen qundy.
Ár Joldaý – el úshin jańa beles. Sebebi Prezıdent Joldaýynda ekonomıkalyq saıasat, ınnovasııalyq jáne servıstik sektorlar, ındýstrııalandyrý máselesi jáne t.b. mańyzdy baǵyttarmen qatar, qalyptasqan dástúr boıynsha eldiń ál-aýqatyna, áleýmettik jaǵdaıyna da aıryqsha nazar aýdarylǵan.
Memleket basshysynyń 2018 jyldyń 5 qazanynda halyqqa jarııa etken kezekti «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty Joldaýynda da halyqtyń áleýmettik jaǵdaıy nazardan tys qalmady. Bul Joldaýda aldymen nazarǵa alynǵany − bilim berýdiń, densaýlyq saqtaý salasynyń, turǵyn úıdiń sapasy men qoljetimdiligi, jaıly jáne qaýipsiz jaǵdaıda ómir súrý máseleleri.
Bar qundylyqtyń negizgi qozǵaýshy kúshi − adam, onyń bilimi men daǵdysy, ómir súrý jaǵdaıy, turmys deńgeıi bolǵandyqtan, Elbasy nazarynyń erekshe bolýy zańdylyq. Sonymen Joldaýda áleýmettik máselege qatysty «Turmys sapasyn arttyrý» dep aıdar taǵylǵan ekinshi tarmaq segiz pýnktke bólingen. Onda aldymen «5 jyl ishinde bilim berý, ǵylym, densaýlyq saqtaý salalaryna barlyq kózderden jumsalatyn qarajatty ishki jalpy ónimniń 10 paıyzyna deıin jetkizý qajet» delingen. Erekshe qarqynmen damyp kele jatqan Qazaqstan halyqaralyq dárejede tanylýdyń jańa deńgeıine kóterildi. Osy jolda bul qadam memlekettiń otandyq bilim men ǵylymǵa jáne densaýlyq saqtaý salalaryna óz tarapynan barynsha qoldaý kórsetip kele jatqanyn aıqyndaıdy.
Oılaý negizderi, aqyl-oı men shyǵarmashylyq qabiletter, jańa daǵdylar sonaý bala kezden qalyptasatynyn negizge alǵan Elbasy mektepke deıingi bilim berý sapasyn túbegeıli jaqsartý máselesine, bilim sapasyn baǵalaý júıesiniń halyqaralyq standarttarǵa saı kelýine mán berdi. Osy oraıda Prezıdent Úkimetke 2019-2021 jyldarǵa arnalǵan bıýdjetten qosymsha 50 mıllıard teńge qarastyrýdy tapsyrdy.
Qazaqtyń has batyry Baýyrjan Momyshulynyń: «Ustazdyq – uly qurmet. Sebebi urpaqtardy ustaz tárbıeleıdi. Bolashaqtyń basshysyn da, danasyn da, ǵalymyn da, eńbekqor eginshisin de, kenshisin de ustaz ósiredi. О́mirge urpaq bergen analardy qandaı ardaqtasaq, sol urpaqty tárbıeleıtin ustazdardy da sondaı ardaqtaýǵa mindettimiz», degen sózi qazir qoǵamda qyzý talqylanyp, Joldaýda halyq tarapynan zor qoldaýǵa ıe bolǵan muǵalim mártebesin kóterý máselesi naqty aıtylǵan.
Joldaýda kóterilgen kelesi mańyzdy másele − «Pedagog mártebesi týraly» zań qabyldaý. Bul qujat muǵalimder men mektepke deıingi mekeme qyzmetkerleri úshin barlyq ıgilikti qarastyryp, júktemeni azaıtýǵa, jónsiz tekserister men mindetten tys fýnksııalardan arashalaýǵa tıis. Dál osy másele ustazdardyń ǵana emes, «bir árip úıretken adamǵa qyryq jyl sálem ber» dep bilim berý isiniń baǵyt-baǵdaryna, damý úderisine alańdaıtyndardyń da kóńiline qondy.
Taǵy bir aıta ketetin jaıt, «joǵary bilim berý isinde oqý oryndarynyń maman daıyndaý sapasyna qatysty talaptary kúsheıtiledi». Oqý bitirgen stýdentterdiń jumyspen qamtylýy, jalaqysy joǵary jumysqa ornalasýy, joǵary oqý oryndaryn irilendirý saıasatyn júrgizý, Nazarbaev Ýnıversıtettiń tájirıbesine súıenip, úzdik sheteldik top-menedjerlerdi jumysqa tartý, qazirgi bilim ınfraqurylymynyń bazasynda Nazarbaev Ýnıversıtettiń úlgisimen óńirlik jańa joǵary oqý ornyn qurý. Shoqan Ýálıhanovtyń «Halyqtyń kemeline kelip órkendep ósýi úshin eń aldymen azattyq pen bilim qajet», degeni bar. Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń da joǵary oqý oryndaryna qatysty talapty kúsheıtý arqyly bilim sapasyn arttyryp, el damýyn barynsha órkendetý negizgi muraty ekenin ańǵarýǵa bolady. Sebebi sapaly bilim barda ekonomıkalyq ósimniń de joǵary sapasy qamtamasyz etiledi.
Kez kelgen memlekette, qaı kezeńde de sapaly bilim qanshalyqty mańyzdy bolsa, medısınalyq qyzmet sapasy da sonshalyqty mańyzǵa ıe. Joldaý barysynda Prezıdent osy máseleni aıryqsha bólip qarastyrdy. Endi 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek kórsetetin qyzmetkerlerdi yntalandyrý úshin naýqastar emdeý isin basqarýdyń jańa tásilderin engizgen ýchaskelik medısına qyzmetkerleriniń jalaqysy kezeń-kezeńimen 20 paıyzǵa kóbeımek. Osy maqsattarǵa 5 mıllıard teńge bólinedi. Sonymen qatar 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap barlyq emhanalar men aýrýhanalar medısınalyq qujattardy qaǵazsyz, sıfrly nusqada júrgizýge kóshedi. Bul da Joldaýda aıtylǵan tyń baǵyttyń biri. Ult saýlyǵy – memlekettiń basty basymdyǵy ekenin qadap aıtqan Elbasy Úkimetke jáne ákimderge kem degende 100 deneshynyqtyrý-saýyqtyrý keshenin salýdy tapsyrdy. Sondaı-aq keler jyldan bastap Taýarlar men kórsetiletin qyzmet sapasyn jáne qaýipsizdigin baqylaý komıteti jumysyn bastaıdy. Prezıdent bul oraıda adam jáne onyń quqyqtary men densaýlyǵy mańyzdy ekenine basymdyq berdi.
Qarapaıym halyqqa turǵyn úıdi barynsha qoljetimdi etý maqsatynda qolǵa alynǵan «Nurly jer», «7-20-25» baǵdarlamalary búginde sátti júzege asýda. Alaıda, qashanda halyqtyń turmys jaǵdaıyn jaqsartý máselesin únemi nazarda ustaıtyn Elbasy, osy joly da ákimderge jergilikti bıýdjet esebinen jeńildetilgen ıpoteka boıynsha alǵashqy jarnany ishinara sýbsıdııalaý máselesin pysyqtaýdy tapsyrdy. Sondaı-aq halyqtyń áleýmettik turǵydan álsiz toptary úshin iri qalalarda jaldamaly turǵyn úı qurylysy ulǵaıtylmaq. Bul sharalar 250 myńnan astam otbasy úshin turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartýǵa múmkindik beredi.
Túıindeı kele, eldiń ál-aýqatyn arttyrý men turmys sapasyn jaqsartýǵa arnalǵan áleýeti zor Joldaýda aıtylǵan máselelerdi júzege asyrýǵa el bolyp kirisken jón. Sebebi Prezıdent aıtqandaı, árbir qazaqstandyq júrgizilip jatqan reformalardyń mánin jáne olardyń Otanymyzdy órkendetý jolyndaǵy mańyzyn jete túsinýge tıis.
Narıman TО́REǴALIEV,
Parlament Senatynyń depýtaty