Sadrıddın Ahmedov – qazaq boksyndaǵy eń jas esimderdiń biri. Taıaýda ol WBC tujyrymdamasy boıynsha jastar arasyndaǵy chempıon atandy. «Egemen Qazaqstan» gazeti 2017 jyly keıipkerimizden alǵan suhbatyn qaıta óńdep, oqyrman nazaryna usynady. Sadrıddın osy suhbatynda óziniń shyqqan tegi, jospary týraly bólisken.
Ol – Sankt-Peterbýrgte jastar arasyndaǵy álem chempıonatyna qatysyp, 69 kelide chempıon atanǵan jas talant. Jastar arasynda Qazaqstannyń 4 dúrkin chempıony. Osylaısha bilikti mamandardyń kózine túsken jas boksshy eresekter quramasyna aýysty.
– Sadrıddın, suhbatymyzǵa kirispeı turyp, oqyrmandarǵa ózińdi tanystyryp ótshi? Suhbat alardan buryn óziń týraly málimetterdi ınternetten izdeı bastap edim, mardymdy aqparat taba almadym. О́ziń jáne otbasyń týraly tolyq aıtyp berseń. Áleýmettik jelide seniń ultyńdy ózbek dep te jatady. Buǵan ne aıtasyń?
– Men 1998 jyldyń 31 qańtarynda OQO, Maqtaaral aýdany, Jetisaı qalasynda qarapaıym qazaq otbasynda dúnıege keldim. Úıde 5 aǵaıyndymyz. 3 ápkem bar, barlyǵy qazir turmysta. Jáne bir qaryndasym bar. Tórt qyzdyń arasynda ósken jalǵyz ulmyn. 7 jasymda otbasymmen Astana qalasyna kóship keldik. Bokstyń qyr-syryn meńgerýdi, álippesin oqýdy da osy elordamyzda bastadym. Ultyma keler bolsam, meniń ákem de, anam da – Qazaq. Jankúıerlerime, jalpy qazaq eline ózimniń «qazaq» ekenimdi aıtqym keledi. Meniń ózbekke eshqandaı qatysym joq. Eger esimime baılanysty aıtyp jatsa, Sadrıddın dep atymdy ákemniń týǵan qaryndasy qoıǵan. Qurannan alynǵan esim. Qazaqshaǵa aýdarǵanda – «Islam dininiń maqtanyshy» degen maǵynany bildiredi.
– Jaýap oqyrmandarǵa túsinikti boldy dep oılaımyn. Endi boks taqyrybyna aýysaıyq. Jastar arasynda óziń jeńimpaz atanǵan álem chempıonatyna oralsaq. Jeńiske jetý ońaı bolmaǵanyn bilemiz. О́zińdi qalaı jigerlendirdiń? Chempıonat aldynda qarsylastaryńnyń aıaq alysy, áleýeti týraly bildiń be?
– Álem chempıonatyna qatysatynymdy bilgen sátten erekshe daıyndyqqa kiristim. Qarsylastarymnyń bárine shama kelgenshe daıyndaldym. Sonyń ishinde ejelgi qarsylasym, ózbekstandyq boksshyǵa erekshe daıyndaldym. Odan keıin, kýbalyq jáne vengrııalyq boksshylardyń burynǵy kezdesýlerin beınejazbalardan qarap, zerttedim. Jerebe qıyndaý boldy. Alǵashqy kezdesýde jarys qojaıyny, óte tájirıbeli reseılik boksshyǵa tústim. Jeke bapkerim ekeýimiz oǵan qarsy daıyndyq jasadyq. Vıdeolaryn qarap, osal tustaryn tabýǵa tyrystyq. Nátıjesi de jaman bolǵan joq.
– Ekinshi kezdesýde lıtvalyq boksshyny birinshi raýndta eki ret nokdaýnǵa jiberip, jekpe-jek erte aıaqtaldy. Al ózbek boksshysymen kezdesýde qandaı taktıka ustandyń?
– Bapkerlerim Ulyqbek Sobırovpen jaqyn qashyqtyqta judyryqtasý kerektigin aıtty. О́zime ol salmaq qýyp, sharshaǵan sııaqty bolyp kórindi. Qarsylasymnyń osal tusyn paıdalanyp, birinshi nómirmen judyryqtastym. Alǵashqy raýndta ony barynsha sharshatyp alý kerek boldy. Chempıonat bastalmaı turyp ishki túısigimde osy boksshymen shyǵyp qalam-aý degen oı boldy. О́ıtkeni, Ulyqbekte ketken esem bar edi. 2015 jyly kezdesip, jeńilip qalǵan edim. Ol kezde endi 69 kelige aýysyp, jańa salmaqqa boı úıretip júrgen kezim. Basty maqsat qarymta qaıtarý boldy. Odan bólek, esterińizde bolar, Rıo olımpıadasynan keıin qazaqstandyq boksshylar, ózbek boksshylarynan tómen nátıje kórsetti dep, jankúıerler tarapynan úlken synǵa ushyraǵan edi. Oıymda sol bir ókinishti jankúıerlerge bir sátke bolsyn umyttyryp, qalaı da jeńiske jetýim kerek boldy.
– Shırek fınalda uzyn boıly qyrǵyz qarsylasyńmen de jaqyn qashyqtyqta urys saldyń. Biraq, ózbek boksshysyna qarsy ótken jekpe-jekten, qyrǵyzben bolǵan kezdesý ońaı bolǵan sııaqty. Kezdesý týraly oıyń qandaı?
– Qyrǵyz da chempıonatqa jaqsy daıyndyqpen kelgen eken. Jaqsy nátıje kórsetip kele jatty. Ekeýmizdiń jolymyz shırek fınalda túıisip, nátıjesinde jeńiske jettim. Bul boksshymen de jaqyn qashyqtyqtan judyryqtasýǵa tyrystym. Oǵan da ózbekke qoldanǵan taktıkany qoldandym, ishinen kóp soqqy jasadym. Ol shynyn aıtqanda ondaı soqqylarǵa shydaı almady. Naqtyraq aıtsam, kezdesýde birinshi nómirmen judyryqtasyp, qarsylasymdy «syndyryp» tastaý kerek boldy ǵoı (kúledi).
– Jalpy, uzyn boıly boksshymen judyryqtasý saǵan yńǵaısyz sııaqty. Muny álem chempıonatynyń jartylaı fınalynda aǵylshynmen ótkizgen kezdesýde de kórgendeı boldyq.
– Durys aıtasyz. Maǵan boıy uzyn qarsylastarmen judyryqtasý qıynǵa soǵady. Biraq birte-birte úırenip kele jatyrmyn. Alda bolashaq qarsylastarymnyń da boıy uzyn ekenin eskerip, olarǵa ádeıi daıyndalyp jatyrmyn.
– Seniń salmaǵyńda qazaq boksshylary iri jarystardan júldesiz oralmaǵan. 69 kılony «qazaq salmaǵy» dep júrmiz. Endi ulttyq quramada jaýapkershiliktiń aýyrlyǵyn sezinbeısiń be?
– Bul salmaqtyń jaýapkershiligi óte joǵary ekenin bilemin jáne túsinemin. Osy salmaqta aldyńǵy aǵalarymnyń jaqsy dástúrin jalǵastyrsam deımin. Sol úshin eńbek etip jatyrmyn. Basty maqsatym – 69 kıloda eresekter arasyndaǵy álem jáne olımpıada chempıony ataný.
– Quramanyń osy salmaqtaǵy músheleri Abylaıhan Júsipov pen Ilıa Ochkın týraly ne aıtasyń? Qarym-qatynastaryń qalaı?
– Olar da 69 kılonyń júgin kótere alatyn myqty, nátıjeleri de jaman emes. Abylaıhan el chempıony atansa, Ilııa Ochkın júldeger boldy. Qarym-qatynasymyz óte jaqsy. Olarmen jarystarda áli kezdespegenmin. Aldaǵy ýaqyttaǵy týrnırlerde kezdesip jatsam, olardy jeńip, 69 kıloda quramanyń birinshi nómirdegi boksshysy bolamyn degen oıdamyn. Osy maqsatqa jetý jolynda jeke bapkerimmen birge eńbektený ústindemin. Biraq kimniń myqty ekenin ýaqyt kórsetedi.
– Oqý-jattyǵý jıynynda Abylaıhanmen sparrıng ótkizdiń be? Onyń múmkindikterin qalaı baǵalaısyń?
– Sparrıng jasap kórmedik. Biraq kelesi oqý-jattyǵý jıynynda ótkizip qalýym múmkin.
– Qalypty salmaǵyń qandaı? Aldaǵy ýaqytta salmaq qosý oıyńda joq pa?
– Ár kezde ártúrli. Keıde, 71-72, keıde 74 kelige shyǵyp ketemin. Salmaq qosý oıda joq. Olımpıadaǵa «qazaqtyń salmaǵynda» baryp, aǵalarymnyń jolyn jalǵap, chempıon atanǵym keledi.
– Boks mamandary seniń bokstasý tásiliń kásipqoı boksshylarǵa keledi dep júr. Kásipqoıǵa aýysý týraly oılaryń bar ma?
– Kásipqoı boksty jaqsy kóremin. Biraq áýesqoı boksta jetpegen jetistikterim, baǵyndyrmaǵan bıikterim kóp. Qudaı qalasa, Tokıo Olımpıadasyna ilinsem, odan keıin kásipqoı boksqa aýyssam ba dep te oılaımyn. AQSh-ta turyp jatqan Vasılıı Jırov aǵamyzdan usynys ta keldi. Biraq uly maqsatym Olımpıadaǵa qatysyp, chempıon ataný bolǵandyqtan, bas tarttym.
– Bokstaǵy kýmıriń kim? Qaı boksshylardy úlgi tutasyń?
– Kásipqoı boksty kóp qaraımyn, biraq dál myna boksshy sııaqty bolǵym keledi, uqsaǵym dep eshkimdi aıta almaımyn. Kýmırim de joq. Eshkimge uqsamaıtyn, ózindik erekshe stıli bar ataqty boksshy bolǵym keledi.
Suhbattasqan Álı Bıtóre
«Egemen Qazaqstan»