Áýesh Qoshmaǵambetulynyń bul maqalasy 1925 jyly «Eńbekshi qazaq» gazetiniń №407 sanynda jarııalanypty. Esteliktegi «I keńes úıinde 46-bólmede Ábdirahman degen jigit turady... Emleń durys eken, aryzyńdy soǵan ber, solar alar», dedi, kózildirigin kıgen qartańdaý kisi. Bul – Ahań edi» degen sóılemniń ózi janǵa jylý syılaıtyndaı. Estelik gazet ómiriniń sol kezgi qıyndyǵyn kózben kórgendeı kúı keshtiredi.
... keńes kóshesinde kezdesip, aryzymdy usyndym. Aryzym qyzmet etýge oryn surap jazylǵan edi.
«I keńes úıinde 46-bólmede Ábdirahman degen jigit turady. Olar qazaq tilinde «Eńbekshil qazaq» degen gazet shyǵarmaq. Emleń durys eken, aryzyńdy soǵan ber, solar alar», – dedi, kózildirigin kıgen qartańdaý kisi. Bul – Ahań edi.
I keńes úıindegi 46-bólmeni taptym. Úıinde joq eken. Birazdan keldi. Dýdardaı uzyn qara shashty sulý jigit kózin qysyńqyrap qarap, aryzymdy ústinen bir sholyp ótti de, bir japyraq qaǵaz jazyp: «30-bólmede Aldońǵaruly degen jigit bar, soǵan jolyq», dep jiberdi. Bul jolyqqanym Ábdirahman Baıdildauly edi.
Qaǵazynda «jarasa, myna jigitti qyzmetke al» dep jazylǵan.
30-bólmege keldim. О́zimdeı jas, sary jigit kezdesti. Bul Erǵalı Aldońǵaruly edi.
Aryzymmen qosa, zapıskany berdim. Aryzymdy oqyp, jazdyryp qarap, qyzmetke alynatynymdy aıtty.
Qazir ózimen birge «Eńbekshil qazaqtyń» qalǵan materıalyn ala baspahanaǵa ertip baratynyn bildirdi. Materıaldardy portfeline salyp jatyp: «baspahanany seniń birinshi kórýiń shyǵar», – dedi. «Iá» dedim men. Durysynda solaı edi.
Baspahanada
Keldik. Baspahana Ýspen kóshesinde, eki qabat úıdiń astyńǵysynda eken. Ishine kirdik. Terezesin qyraý basqan qarańǵy, salqyn bólme eken. Áreket tym shaban, jaı. On shaqty jumysker ortadaǵy kishkene temir peshke ot jaǵyp jylynyp tur. Shuqylap birdeme istegen bolady da, tońdym dep qaıta otqa tyǵylady. Bireýine jaqyndap, aldyńǵy bergen materıaldardyń terilip-terilmegenin, gazettiń qashan terilip bitetinin surady.
– Bir jumada terilip bolar, – dedi bireýi.
– Nan, otyn berińder, – dedi ashýlanyp ekinshisi.
Nan qaıdan berilsin, bizdiń qolda nan tur ma, materıal ǵana berildi. Biraq sol kezde gazettiń bir nómiri jumadan artyq terildi.
Ol kezde
Ol kezde «Eńbekshil qazaqta» bas maqala ashtyqqa ushyraǵan gúbirnelerge járdem berý kerektigine arnalyp, habarlarynda ishki Reseıdegi, Qazaqstandaǵy ashtardyń sandary, olarǵa qansha járdem kerektigi kórsetiletin. Ol kezde bir ǵana baspahana jumyskerleri emes, jalpy el, jalpy keńester odaǵynyń muqtajy nan edi, elge nan tabý edi, ashtyqqa ushyraǵan eldi toıyndyrý edi.
Qazirde
Buǵan úsh jyl ótti. Úsh jylda adam tańǵalǵandaı ózgeris bolǵan. Jaqyn arada baspahanaǵa bardym. Jumyskerlerdiń japsyrma gazetin oqysam, bir jumysker rashodtan aýysqan aqshany sandyqqa saqtamaı, kassaǵa saqtaý týraly pikirin aıtypty.
Bútin mazmunyn ashtyq, ashtyqpen kúresý, járdem sharalary alǵan «Eńbekshil qazaq» qazirde syrtqy elderdegi saıası hal, keńester odaǵynyń sharýashylyǵy, Qazaqstan sharýashylyǵyn qalaı kóterý, eldi qonystandyrý, eldi aǵartý týraly jazyp otyr.
Bul azamat soǵysy, odan keıin 22-jyldyń tarıhı apatynan keıin el túlep, sharýashylyq jandanyp, jańa jurtshylyqqa bet túzegenin kórsetedi.
«Eńbekshil qazaq» aýyr, qıyn, jaǵdaısyz sharttardan ótip, eńbekshi elimen birge jandanyp, kórkeıip kele jatqanyn kórsetedi. Búginde baspahana jumyskerleri «nan» suramaıdy, materıal suraıdy. Búgin «Eńbekshi qazaqtyń» bes jasqa aıaq basqan toıyn toılap otyrmyz, endi bes jyldan keıin búginimiz de oıynshyq bolyp qalar.
Daıyndaǵan Ularbek Nurǵalymuly,
jýrnalıst