Ana men bala, onyń ishinde kóp balaly otbasylardy qoldaýǵa beriletin kómek kólemin kóbeıtýge qatysty máseleler óńirlerde talqylanyp, analardyń muń-muqtajy men talap-tilegi eskerilgen joba-josparlar jasalýda. Mysaly, Túrkistan oblysynda 130 myńnan astam kóp balaly otbasy bar. Olardyń ishinde 16 500 otbasyna ataýly áleýmettik kómek kórsetiledi. Bıyl kóp balaly otbasylaryndaǵy jumyssyz ata-analardy jumyspen qamtý, jastarǵa eńbek naryǵynda básekege qabiletti bolýy úshin qajetti tehnıkalyq jáne kásibı bilim berý maqsatynda arnaýly kómek kórsetýdi kózdeıtin «Qolǵabys» jobalar kesheni júzege asyrylmaq.
Halyq aldyndaǵy kezekti jyldyq esep berý jıynynda oblys ákimi Janseıit Túımebaev bıyl óńirde Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytý baǵdarlamasy sheńberinde 3,3 mlrd teńgege 3700-den astam jasóspirimge tehnıkalyq jáne kásibı bilim granty beriletinin atap ótti. Onyń ishinde kóp balaly otbasydan shyqqandarǵa basymdyq beriletin bolady. Sondaı-aq Elbasy tapsyrmasy boıynsha Túrkistan qalasynyń qurylysyna jastardy tartý kózdelip otyr. Búgingi tańda «Túrkistan jastarynyń qurylys jasaǵy» uıymy qurylyp, 3 myńnan astam azamattyń tizimi jasaqtalǵan. Aqpan aıynda merdiger qurylys kompanııalarymen memorandýmǵa otyryp, naýryzdan bastap jastar qurylys jumystaryna jiberiledi. Turaqty jalaqy kólemi 70-100 myń teńge arasynda bolmaq. Oǵan qosa, «Jasyl el» baǵdarlamasy arqyly 1300-deı jas jumyspen qamtylady. «Oblysta jastardyń sany 500 myńnan astam nemese jalpy halyq sanynyń 25 paıyzy. Túrkistan oblysynda bıyl «Jastardy turǵyn úımen qamtý» jobasy aıasynda 260 jasty baspanamen qamtý kózdelýde. О́ńirde jastarmen tikeleı jumys júrgizetin «Jastar resýrstyq ortalyqtarynyń» júıesi qalyptasqan. Ortalyqta «Bir tereze» qaǵıdaty boıynsha 8 baǵytta «Jastarǵa qyzmet kórsetý sektory» jumys atqarýda. «Jas kásipker» jobasy aıasynda 2 mln teńge kóleminde kepilsiz «Ońtústik» aımaqtyq ınvestısııalyq ortalyǵy arqyly 8 joba qarjylandyryldy. Bıyldan bastap jas kásipker kepilsiz 2 mln teńgege deıingi jeńildetilgen nesıeni jyldyq 4 paıyzben alatyn bolady. Al «Aýyl sharýashylyǵyn qoldaý qory» arqyly aýyl-aımaqtaǵy 200-den astam jas kásipkerge tómen paıyzben (6 %) 1,5 mlrd teńge nesıe berý kózdelýde», dedi Janseıit Qanseıituly.
Sondaı-aq 1200 jumyssyz azamat kásipkerlik negizderi kýrstarynan ótip, olardyń keminde 80 paıyzyna tómendetilgen paıyzben nesıe beriletin bolady. «Jastar praktıkasy» baǵdarlamasy aıasynda 5500-ge jýyq jasqa qoldaý bildirý úshin 2 mlrd teńge bólinedi. «Jastardy turǵyn úımen qamtý» jobasy aıasynda «Jastar resýrstyq ortalyǵy» men «Turǵyn úı-qurylys jınaq bankimen» birlesip 1000 jasty baspanamen qamtý kózdelýde.
Bala tárbıesi, áleýmettik másele ákimniń eseptik jıynynda turǵyndar tarapynan da kóterildi, usynys-pikirler aıtyldy. Bul oraıda oblys ákimi ata-analardy balanyń bolashaǵyna alańdaýshylyq tanytyp, jaýapkershilikti sezinýge shaqyrdy. Túrkistan oblysynda jetimder úıi tolyq jabylatynyn jetkizdi. «Bala quqyǵy − meniń quqyǵym» bastamasy qolǵa alynbaq. Oǵan BAQ ókilderi de qatysady. Aýdan, qala ákimderiniń jumysyn baǵalaýda osy baǵytta bala tárbıesine qanshalyqty kóńil bólinip jatqany da tarazyǵa túsedi. Búgingi kún tártibindegi másele − balany qorǵaý emes, qoldaý bolýy qajet», dedi oblys ákimi. Túrkistannyń aldaǵy damýyna qatysty usynystar da aıtyldy. Mysaly, Túrkııadan kelip Túrkistanda qyzmet etip jatqan Asyl Shengýn esimdi azamat mektep túlekteri bir túpten aǵash egýi qajettigi jóninde usynys aıtty. Usynys oblys ákimi tarapynan qoldaý tapty. Sondaı-aq Asyl Shengýn Túrkistanda kúlli túrki jurtynyń yntymaǵy men birligin bildirer Astanadaǵy Báıterek sııaqty bir bıik sımvoldyq sáýlet eskertkishin salý týraly usynysyn da ortaǵa saldy.
Eseptik jıynǵa qatysqan kópshilikke, ásirese analarǵa úmit pen senim syılaǵan ıgi bastamalar kóp balaly otbasylardyń turmystyq jaǵdaıy jaqsarýyna septigin tıgizeri anyq. Oblys ákimi turǵyndar aldynda jarııa etken «Qolǵabys» jobasynyń maqsaty aıqyn, al nátıjesin ýaqyt kórsetedi.
Ǵalymjan ELShIBAI,
«Egemen Qazaqstan»
Túrkistan oblysy