Myrzataı Joldasbekov: Eńbegi ólsheýsiz erekshe adam

Biz tarıhı oqıǵanyń kýási boldyq. Elbasy óziniń prezı­dent­tik ókilettigin toqtat­ty. Sóı­tip Konstıtýsııaǵa sáı­kes Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń ókilettigin atqarý Senat tóraǵa­­­syna kóshetini týraly Jarlyqqa qol qoıdy. Árı­ne, bul jurt­tyń kóbine kezdeı­soq oqıǵa boldy dep oılaımyn. Biraq shyntýaı­tynda tarıhı oqıǵa. Nursul­tan Nazarbaev Qazaq­stanǵa kóp eńbek sińirdi. Anyǵyn aıtqanda, Uly dalada eldi talaı adam­dar basqardy. Olardyń arasynda uly handar da, bıler de, nebir batyrlar da boldy. Solar Uly dalany qorǵaý úshin bastaryn báıgege tikti. Biraq amal neshik, olardyń biri de, tipti Abylaı han da táýelsizdikke qol jetkize almady. Máselen, Muh­­tar Áýezov sekildi, Qanysh Sát­­baev sekildi bizdiń ustaz­­dary­­­myz, aǵalarymyz táýelsizdikti kóre alǵan joq. Táýelsizdikti biz kór­dik. Táýelsizdikke biz jettik. Nur­sul­­tan Nazarbaev jetti. Ol óziniń hal­qy­men birge, elimen birge jetti.

Árıne, bastapqyda Qazaqstan aty bar da, zaty joq, Keńes Odaǵy tarqaǵannan keıin qańy­rap bos qalǵan, qıraǵan memleket edi. Sol qulandydan, qıran­dydan myqty táýelsiz memleket ornatý úshin júrek kerek edi. Nursultan Nazarbaev­ táýekelge bardy. Sol kezde jurt jalaqy, zeınetaqy ala almaı júrgen yzy-qıqy zaman bolatyn. Zaýyttardyń bári toqtaǵan edi. Sondaı qıynshylyqtar­dy eńsere otyryp, Elbasy eko­nomı­kasy zor memleket turǵyz­­dy. Ony odan ári damytty. Álem­­ge tanyt­ty. Qazaqstan álem­­degi ozyq elý eldiń qataryna qosyl­­dy. Bul, árıne, aıtýǵa ǵana jeńil.  Men táýelsizdiktiń aldynda, eleń-alańda, sosyn táýelsiz­dikten keıingi jyldarda, ıaǵnı eń aýyr jyldarda sol kisiniń ja­nynda boldym. Sol kezdegi bar aýyrtpalyqtardy kózimmen kór­dim. Nurekenniń uıqy­syz túnderiniń, kúlkisiz kún­deri­niń kýási boldym. Tóńirek­tiń bári kóz tigip otyrdy. Biraq sol qıynshylyqtarǵa qaı­myq­pady. Memleket isin oıdaǵy­daı uıym­dastyra bildi. Dálel­dedi. Uly dalada shyn mánin­de táýel­siz mem­leket ornatty. Búginde Qazaqstan álem moıyn­daǵan, eseptesetin, sanasatyn memleketke aınaldy.

Alǵashqy qolyna bılik tıgen kezden bastap Nurekeń ıadrolyq polıgondy japty. 1991 jyly jel­toqsanda Prezıdent saı­laýy bol­dy. Saılanǵannan keıin 16 jel­­toqsanda táýelsizdik aldyq. Sol táýel­sizdikti alǵannan keıin bir­den, Nurekeń meni shaqy­ryp, qoly­myzǵa óz bıligimiz tıdi, en­di Dúnıe júzi qazaqtarynyń  quryl­taıyn ótkizeıik dedi. Son­da baıqasańyz, qazynanyń túbi tesik edi. Alaıda, biz sol kezde Qazaq­tyń tuń­ǵysh quryl­taıyn ótkizdik. So­dan beri talaı quryltaı ótti ǵoı, biraq alǵashqy quryltaıǵa biri jet­peıdi. Ol quryltaı eldiń aýzyn­da ańyz bolyp qaldy. 

Biz qala salǵandy kórgen joqpyz. Zaýyt salǵandy, úı sal­ǵandy bile­miz. Al endi úlken qala sal­ǵan­dy da kórdik. Elbasy Astanany Aqmo­laǵa kóshir­di. Jasyryp, jabaty­ny joq, ol kezde men de bul she­shim­ge qarsy boldym. Eldiń jaǵ­daıy nashar, nege kerek dedim. Son­da bul kisi bolashaqty naqty bol­jaǵan eken. Bárin aldyn ala bilip­ti. Táý­be. Astanany kóshirdi. Bu­ǵan júrek, úl­ken aqyl kerek edi. Al­da uly ister kútip turdy. Bárin eń­­­ser­di. Adam tańǵalatyn, ister­di jú­­zege asyrdy. Endi bul qala Eý­ra­­zııa­nyń astanasyna aınalyp barady.

Latyn álipbıine kóshtik. Búkil túrki dúnıesiniń rýhanı asta­nasy – Túrkistanǵa Ońtús­tik Qazaq­stan oblysynyń orta­ly­ǵyn kóshirdi. Sóıtip bárimizdiń kó­keıi­­mizde júrgen armanymyz­dy júzege asyrdy. Sońǵy kez­deri rý­ha­nııat­qa erekshe mán bere bas­tady. Olar: «Rýhanı jań­­ǵyrý», «Uly dala­nyń jeti qyry» sekildi maqa­lalar. Endi óziniń ornyna tań­daǵan adamy ábden laıyqty dep esepteımin. Qasym-Jomart Toqaev aqyldy, bilgir, tájirıbeli dıp­lomat adam. Munyń bárin men óte du­rys dep esepteımin.

Myrzataı JOLDASBEKOV