Túrki álemi aıryqsha qurmetpen qaraıdy

Jalpy, túrki halyqtary Nursultan Ábishulyn aqsaqal retinde tanıdy. О́ıtkeni Elba­sy túrki ıntegrasııasynyń ar­hı­tek­toryna aınalǵan tul­ǵa. Tú­rki ıntegrasııasynda sheshý­­shi ról atqaryp otyrǵan Túr­­ki keńesi, Halyqaralyq Túr­­ki akad­emııa­sy, Túrki máde­nıeti já­ne mırasy qory táriz­di qu­ry­lymdar­dyń jasaq­talýy­na yqpal etken qaı­rat­ker ári túrki birligi máse­lesine únemi kóńil bólip kele­di. Son­dyqtan da bolar, táýel­siz túrki memleketterinde aq­saqal dep erekshe qurmet kór­setedi. Byltyr Túrki akade­mııa­sy uıymdastyrǵan «Túrk baro­metr» atty áleýmettik zert­­teý­lerde túrki áleminde Nursul­tan Nazarbaev óte tany­mal ekeni anyqtalǵan. Iаǵnı, Qazaq­stannyń Tuńǵysh Prezı­dentiniń saıası qadamdary túrki­tildes halyqtardyń kóńilinen shyǵatyn bolsa kerek. Sol se­bepti, Elbasynyń qyzmetten ketýi jaıly málimdemesi túrki el­derin eleń etkizdi. 

Málimdeme jarııalanǵan bette Túrkııanyń «Anadolý» agent­tigi «Nazarbaev 30 jylda Qazaqstan ekonomıkasyn 15 ese damytty» degen taqy­ryp­­­pen maqala jarııalady. Al Túr­kııanyń birqatar telearnalary Elbasy sheshimine baı­lanysty arnaıy habarlar taratty. Máselen, NTV telear­na­sy jańalyqtarynda qosym­sha sarapshylardy qatystyra otyryp, Qazaqstan basshy­sy­nyń sheshimin talqylaǵan efır ótkizdi. Atalǵan baǵdarlama­ǵa ­telefon arqyly qosylyp, pi­kirin bildirgen professor Kýrshat Zorlý N.Nazarbaevtyń sheshimin eldegi bılik almasý úderisiniń jan-jaqty oılas­ty­rylǵanymen túsindirdi. Sarap­shy Qazaqstan bıliginde jastar­ǵa múmkindik berýge aı­ryqsha nazar aýdarylǵanyn atap ót­ti. Sonymen birge Elba­sy­nyń sheshi­min «memleket bas­qarýdaǵy jańa model» dep atady ári demokratııa pro­ses­teriniń ár eldiń salt-sana­syna, mádenıeti men tarıhyna baı­lanysty bolatynyna toq­taldy. «Ol sońǵy úsh jylda elin­degi sheneýnikterdiń ortasha jasyn tómendetip keledi. Jańa býyn jaıly aıtýy men bir­neshe aı boıy jastarǵa baǵyt­talǵan messedj joldaýy osy bas­tamasynyń nátıjesi. Iаǵnı, ol el basqaratyn kadrlardy jasartý baǵytynda áreket etip otyr», dedi Kýrshad Zorlý. 

Sonymen birge túrik basylymdary Elbasynyń 2015 jyly Sırııa tóńireginde re­seı­­lik áskerı ushaqtyń atyp túsirilýine baılanysty Túr­kııa men Reseı arasynda týyn­daǵan kıkiljiń kezinde Redjep Taııp Erdoǵan men Vladı­mır Pýtınniń arasynda araa­ǵaıyn­dyq jasaǵanyn atap ótti ári 2016 jyldyń 15 shildesinde búlikshilerdiń tóńkeris jasaý áreketinen keıin Túrkııany qold­aǵanyn, oqıǵadan soń An­karaǵa birinshi bolyp at basyn tiregen shet memleket basshysy bolǵanyna da nazar aýdardy.

Al Ázerbaıjan Respýb­lıkasy Mıllı Medjlısi­niń depýtaty Elman Nasırov bul oqıǵany alaburtqan kóńil­men qabyldaǵanyn, Túrki dú­nıe­siniń aqsaqaly retinde N.Nazar­baevtyń Qazaqstandy túrli syn-qaterlerden saqtap qana qoımaı, túrkitildes mem­leketterdi de nazardan tys qal­dyrmaǵanyn aıtty. Ázerbaı­jan depýtaty Taýly Qarabaq máse­lesinde Elbasynyń usta­ny­my myǵym bolǵanyn, árqa­shan Ázerbaıjannyń ter­rı­torııalyq tutastyǵyn jaq­taǵa­nyn aıtty. Sol sebepti, ázer­baı­jandyqtardyń Elbasyn jaq­sy kóretinin atap ótti.

Qyrǵyzstannyń qoǵam qaı­ratkeri Osmanakýn Ibra­gımov Elbasy bılik almasý pro­se­sin beıbit jolmen júrgize al­ǵanyn, ushqary áreketterge jol bermegenin atap ótti. Qyr­ǵyz saıasatkeri Nazarbaevty kóregen qaıratker retinde baǵa­laǵan. Al Qyrǵyzstan Jogorký kenishiniń depýtaty Qanybek Imanalıev Elbasyn Mustafa Kemal Atatúrik, Mohathır Mohamad sııaqty tulǵalarmen qatar qoıatynyn jetkizdi. Sony­men qatar Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Prezıdenti qyz­metine kirisken Qasym-Jomart Toqaevtyń da bilikti saıa­sat­ker ekendigine, qazaq-qyr­ǵyz qatynastaryn odan ár­i tereń­dete túserine seneti­nin atap ót­ti. Taǵy bir qyr­ǵyz saıasatkeri, Qyrǵyzstan Jogor­ký keneshiniń eks-spıkeri, tarıhshy Zaını­dın Kýrmanov Elbasyn myqty menedjerge teńedi. «Onyń ınjenerlik kózqaraspen oılaı bilýi, jobalap qana qoımaı, sol jobalardy júzege asyra bilýi, maqsattar men mindetterdi aı­qyn belgileýi, qatań tártibi, saıa­sı jigeri, erkin minezi, alysty boljaı biletin kóregendiligi men danalyǵy ony álemdik deńgeıge shyǵardy. Ol qandaı isti bastasa da úzdik ekendigin kórsetti. Onyń ómirbaıany men qyzmetin zerttegen barlyq ǵalym Nursultan Nazarbaevty óte myqty menedjer retinde moıyndaıdy», dedi Z.Kýrmanov.

Jalpy, Elbasynyń qyz­metten ketýine túrli baǵa bergen azamattardyń qatary kóp bol­dy. Belgili ǵalym, AQSh-tyń Mıchıgan ýnıversıtetiniń pro­fessory Tımýr Qojaoǵlý El­ba­synyń sheshimin Ortalyq Azııa elderinde tuńǵysh ret bol­ǵan oqıǵa dep atap ótti. Iаǵnı, Orta­lyq Azııa memleketteriniń ishin­de joǵary laýazymdy qyz­metinen merziminen buryn bas tartqan prezıdent buryn-sońdy bolmaǵan. Munyń ózi birqatar basshylarǵa úlgi bolýy tıis. О́zbekstandyq saıasattanýshy Sharofoddın Týlıaganov bolsa, Nazarbaevtyń áreketin 1999 jyly bılikten ketken Reseı prezıdenti Borıs Elsınniń qadamymen salystyrdy. «2019 jyldyń 19 naýryzy. Bul kún tarıhta Qazaqstan Prezıdenti Nur­sultan Nazarbaevtyń ortaazııa­lyq Den Sıaopınge aınalǵan kúni retinde qalady. Bir jaǵynan Nazarbaevtyń sheshimi Jańa jyl qarsańynda bılikten ket­ken Elsınniń áreketine uqsaı­dy. Qazaqstan basshysy ult­tyq jańa jyl qarsańynda qyz­meti­nen bas tartty. Alaıda El­sın óz qyzmetinen bas tart­qan soń memlekettik saıasatqa ara­lasý múmkindiginen tolyq aıy­ryl­ǵan bolatyn. Al Nazar­baev­tyń bul turǵyda Reseıdiń tuńǵysh prezıdentinen úlken aıyrmashylyǵy bar. Qazaq basshysyn osy rette Den Sıao­pınmen salystyrýǵa bolady. Nursultan Ábishuly pre­zı­dent laýazymynan bas tart­qany­men, Elbasy, Qaýipsizdik Keńesiniń jáne «Nur Otan» partııasynyń tóraǵasy retinde qyzmetin jalǵastyra beredi. Bul óz kezeginde el­degi saıası ahýalǵa yqpal etý múm­kindigin berip otyr. Meniń­she, bul Qazaqstan úshin eń durys sheshim boldy. Qazaq kósh­bas­shysy Qazaqstandy jahan­daǵy úzdik elderdiń qatary­na qosýdy armandaǵan edi ári týra sol baǵytynan tan­ba­dy. Osy saıasattyń ná­tı­je­sinde Qazaq­stan ónerkásibi men ǵylym-bilimi damyǵan elge aınalyp kele­di. Sondyqtan Nazarbaev saıa­satynyń durystyǵyna eshkim kúmán­danbaýy tıis», dedi. 

Amangeldi QURMET,

«Egemen Qazaqstan»