«Bizde álemdik ádebıetpen ıyq tirese alatyn shyǵarmalar bar, jazyldy» degendi aǵa býyn jıi aıtady. Sol ádebı shyǵarmalardy álemge tanytý úshin, jas býyn ne isteı alady, olarda qandaı múmkindikter bar? Bul suraqtyń búgin ǵana kóterilip otyrmaǵany jáne belgili. Aqyndar men jazýshylardan basqa jurtqa túkke keregi joqtaı kórinetin ádebıettiń qazirgi tańda janashyry az, janalǵyshy kóp sııaqty seziledi. Ol ókinishke qaraı, solaı da...
Jazýshy, «Altyn tobylǵy» ádebı syılyǵynyń ıegeri Esbolat Aıdabosynnyń aıtýynsha, jastar dep otyrǵanymyz jas qalamgerler bolsa, olar eshteńe isteı almaıdy. Isteýge mindetti de emes. «Jalpy bir shyǵarmashylyq ıesi ózge bireýdiń shyǵarmasyn nasıhattap, álemge tanytady degenge senbeımin. Muny arnaıy ádebı agentter nemese memleket qolǵa alý kerek. Onda da jumys júıeli túrde júrip, árbir qadamy oılastyrylǵany jón», deıdi E.Aıdabosyn.
Rasymen de munyń bári árıne, bir jylda bola salatyn dúnıe emes, keminde 3-4 jyldyq jumys josparyn qajet etetini belgili. Sonda ǵana «qazaq ádebıetin shetelge tanytý» jobasy óziniń nátıjesin beredi. «Áıtpese kitapty aýdaryp, tusaýkeserin jasap qana qoıa salsaq, «baıaǵy jartas sol jartas» kúıinde qala beredi. Istelingen istiń bári naýqanshyldyq bolady, qyrýar qarjy jelge ushady», deıdi jazýshy Esbolat.
Al ádebıet synshysy, fılosofııa doktory Araı Júndibaevanyń pikirinshe, kez kelgen jas – jańa býynnyń generasııasy, ıaǵnı búgingini keleshekke jetkizýshi. Qaı mamandyqtyń ıesi atansa da, tól ádebıetiniń belgili shyǵarmalaryn, avtorlaryn bilýi qajet. Álemdik kommýnıkasııalyq mádenıette óziniń tarıhy, ulttyq ontogenezindegi fenotıptik biregeı erekshelikteri týraly, kórkem shyǵarmalar týraly áńgimelep bere alsa, birinshiden, ol adamnyń óz abyroıy, ekinshiden, osy arqyly ult mereıi arta túsedi.
«Bolashaq zııatker urpaqtyń sana ıntereri stılin qalyptastyrýda ádebıettiń róli, ulttyq kelbetin jetildirýde tól ádebıettiń alatyn orny zor. Al ádebıet salasyna álemdik deńgeıde at salysýdy nıet etken jastar, ádebı arhetıp týraly bilimderin únemi jetildirýi, álem halyqtarynyń tilin meńgerýi, álem halyqtary ádebıetimen sýsyndaýy, K.Býker, H.Borhes, J.Poltı t.b. tarapynan usynylǵan álemdik teorııalyq sıýjettik jikteýler men uǵymdardy meńgere júrip, ádebı synnyń ara-jigin ajyrata bilýge mashyqtanýlary kerek», deıdi Shákárim atyndaǵy ýnıversıtetiniń qazaq tili men ádebıeti kafedrasynyń meńgerýshisi A.Júndibaeva.
Halyqaralyq «Shabyt» festıvaliniń laýreaty, aqyn Qaısar Qaýymbek Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń bastamashyldyǵymen, qazaqtyń jas qalamgerlerine shetelmen ádebı qarym-qatynasty jandandyratyn ortalyqtar, baspalar ashylsa dep armandaıtynyn aıtady. «Aǵa býyn aıtsa qatelespeıtin shyǵar, aǵa býyn álemdik klassıkany orys tilinde jaqsy oqydy. Etene tanys boldy. Onyń ústine bir kezderi álem ádebıetindegi naǵyz klassıkalyq kezeńniń qaınaǵan ortasynda orys qalamgerleri turdy. Bizdiń aǵa býyn sol ádebıetti óz tilinde oqyp, túsine aldy. Bul bir jaǵynan qazaq qalamgerleriniń baǵy. Ekinshi jaǵynan, kommýnıstik ıdeologııanyń sheńberinde qalyp, talaı qalamgerimiz baýyryn jaza almaı óz-ózin joǵaltyp aldy. Qazir anda-sanda shet tiline shyǵarma aýdarylatyn oraı bola qalsa, eń aldymen qaı shyǵarmany aýdarý kerek dep emes, kimdi aýdarý kerek degennen bastaımyz. Búginge deıingi jazylǵan dúnıelerge tanys-tamyrlyqtan ada, ádil kózqaraspen qaraı alatyn jastar kerek. Sosyn, osyndaı jastarǵa toptasqan uıym ne akademııalyq ortalyq bolsa nemese qarjymen memlekettik deńgeıde qamtamasyz etiletin bolsa qazaq ádebıetinde ilgerileý men izdenister bastalady», deıdi Q.Qaýymbek.
Jalpy, búgingi ádebıettegi jastar baǵyn da, babyn da synaıtyn úlken alańnyń bar ekenin, ol álem ádebıetiniń tóri bolyp turǵanyn anyq uǵynýy kerek. Jas qalamgerlerdiń eń basty oıy da, armany da álemge, álemdik ádebıettiń deńgeıinde oılaný ǵana qalǵandaı. О́ıtkeni búgingi qazaq ádebıeti kóz aldymyzdaǵy tar sheńberdiń ishinde, oqyrmany joq óli ádebıetke aınalyp bara jatqany aqıqat, sol sheńberdi buzyp shyǵý tek jastardyń qolynda sııaqty kórinedi.
Aıjamal KÁDIRBEK