«Aq jol» demokratııalyq partııasynan prezıdentikke kandıdat Danııa Espaeva senim bildirilgen ókilderimen birge Soltústik Qazaqstan oblysynda kezdesý ótkizdi. Kandıdat óziniń saılaýaldy baǵdarlamasyn Petropavl aýyr mashına jasaý zaýytynyń ujymyna tanystyrdy. Kásiporynda 1000-ǵa jýyq jumysshy isteıdi. Prezıdenttikten úmitker eńbek shartymen tanysyp, eńbek ujymyna qazaqstandyq kásiporyndardy, olardyń mamandaryn qoldaý týraly usynystaryn aıtyp berdi.
Bul zaýyt munaı-gaz, qorǵanys, energetıka salalaryna arnalǵan jabdyqtardy daıarlaıdy. Onyń tarıhy ótken ǵasyrdyń 60-ynshy jyldarynan bastaý alady. Sol kezde ol zymyran, zymyran kesheni, sýasty qaıyqtarynyń snarıadtaryn jınaǵan edi. Qazirgi tańda zaýyt óz baǵytyn keńeıtip, tek Qorǵanys mınıstrliginiń ǵana emes, munaı jáne temirjol kompanııalarynyń tapsyrmalaryn oryndap júr. Jumystyń jalpy aýqymy júz túrden asady. Búginde ónerkásipti qaıta jańǵyrtýǵa 4,5 mlrd teńgeden asa qarjy bólinip otyr. Joba 2020 jylǵa deıin, ıaǵnı úsh jylǵa josparlanǵan. Qaıta jańǵyrtý prosesi ónerkásip aýmaǵyn ulǵaıtyp, jańa ónimderdi shyǵarýǵa serpin beredi. Byltyr zaýyt 3,5 mlrd teńge somasynda jabdyqtar shyǵarsa, bıyl onyń qarajatyn 5-6 mlrd teńgege ulǵaıtý josparlanǵan. Otandyq kásiporyn shetel kompanııalarynyń tenderlerine de qatysady.
D.Espaevanyń otandyq kásiporyndardy salyqtyq jeńildikter men basqa da sharalar arqyly qoldaý týraly usynysy bıznesmender tarapynan qoldaý tapty. * * *«Aýyl» halyqtyq-demokratııalyq patrıottyq partııasy usynǵan prezıdenttikke kandıdat Tóleýtaı Rahymbekov Atyraý oblysyndaǵy Mahambet aýdany Saraıshyq aýylyna baryp, ondaǵy halyqpen júzdesip, alma baǵyn aralady. «Eńbektiń nany tátti», degendeı kúndelikti sharýashylyqtan nápaqasyn taýyp júrgen qarapaıym jurt úmitkerge kókeıde júrgen máselelerin jetkizip, onyń sheshimine qatysty usynystaryn aıtty.
«Atyraý óńiriniń qysy qytymyr bolsa, jazy qapyryq, ystyq. Aýa raıy qubylmaly, qurǵaqshylyqqa beıim. Soǵan qaramastan Saraıshyqta jaıqalyp ósip turǵan 40 myń túp aǵashy bar baqta almanyń 34 sortynan jyl saıyn 400 tonnaǵa deıingi ónim jınalady. Alma baǵy zamanaýı úlgidegi tehnıkamen jabdyqtalǵan, sý únemdeý resýrsy bar, ıaǵnı munda tamshylata sýarý júıesi jumys isteıdi. Tek Almatyda, ońtústik óńirlerde ǵana emes, elimizdiń batysynda, Atyraýda da alma baǵy ósip tur. Bul eren eńbektiń arqasy, árıne. Sonymen qatar aýyl sharýashylyǵynyń múmkindikteri mol ekenin kórsetedi. Qazirgi tańda dál osy alma baǵy aýyldyń 15 adamyn turaqty jumyspen qamtyp otyr», dedi T.Raqymbekov.
Sonymen qatar prezıdenttikten úmitker oblystaǵy «Saraıshyq» sharýa qojalyǵyna baryp, onyń jaı-japsarymen tanysyp, memlekettik baǵdarlamalardy tıimdi qoldanýdyń tetikteri týraly aıtyp berdi. «Tóleýtaı Sataıulymen kezdesip, saýaldarymyzdy qoıyp, bir marqaıyp qaldyq», dedi atalǵan sharýa qojalyǵynyń basshysy. * * * Kásipodaqtar federasııasynan prezıdenttikke kandıdat retinde tirkelgen Amangeldi Taspıhovtyń respýblıkalyq qoǵamdyq shtabynyń ókilderi Taraz oblysyndaǵy «Qazfosfat» JShS ujymymen kezdesti. Bul – óńirdegi eń iri hımııalyq óndiristik kásiporyn. Qyzmetkerler aldynda respýblıkalyq qoǵamdyq shtab músheleri B.Nurymbetov, E.Kappel jáne aımaqtyq shtab jetekshisi M.Tólepbergen sóz sóılep, óz kandıdattarynyń saılaýaldy tuǵyrnamasynyń ereksheligine toqtaldy. Prezıdenttik saılaýǵa túsip jatqan jeti kandıdattyń ishinde A.Taspıhovtyń qarapaıym eńbek adamynyń máselelerin kóterip júrgeni aıtyldy. Jınalǵan qaýym laıyqty eńbekaqy, qaýipsiz eńbek jaǵdaıy, eńbek zańnamasynyń solqyldaq tustary sııaqty ózekti máselelerdi sheshý joldaryn yqylaspen tyńdady. Sonymen qatar kandıdattyń Batys Qazaqstan oblysyndaǵy qoǵamdyq shtaby Jańaqala aýdanynda «Áleýmettik ádilettilik – kásipodaqtyń basty basymdylyǵy!» taqyrybynda dóńgelek ústel jıynyn uıymdastyrdy. Buǵan bilim berý uıymdarynyń kásipodaq tóraǵalary men belsendi jastar qatysty. Otyrysta sóz tizginin Jańaqala aýdandyq bilim berý qyzmetkerleriniń kásipodaq uıymynyń tóraǵasy Jastilek Qaırekeshov ustady. Oblystyq kásipodaqtan kelgen mamandar taqyryp boıynsha jeke-jeke sóz sóılep, qoıylǵan suraqtarǵa tushymdy jaýaptaryn berdi. * * * Qazaqstan Kommýnıstik halyq partııasynan perzıdenttikke kandıdat Jambyl Ahmetbekovtiń Nur-Sultan qalasyndaǵy saılaýaldy qoǵamdyq shtaby úgit-nasıhat jumystaryn qarqyndy júrgizip jatyr. Is-sharalarǵa erikti jastar da aralasyp, óz kandıdattarynyń basty ustanymdary kórsetilgen materıaldaryn taratýda. Osy baǵyttaǵy ister jalǵasyn taýyp, keshe belsendiler elorda turǵyndary men qonaqtaryna 6 myń dana úgit paraqshalaryn úlestirdi. Jurtshylyqtyń arasynda ýaqyt bólip, qosymsha suraqtaryn qoıyp, qyzyǵýshylyq tanytqandar kezdesti. Sonymen qatar J.Ahmetbekovtiń Jambyl oblysyndaǵy qoǵamdyq shtaby Taraz qalasyndaǵy «Dana-del» JShS eńbek ujymymen kezdesti. Nasıhatshylar toby tigin kásipornynda óndirilip jatqan ónimderdiń sapasyn joǵary baǵalap, bul taýarlar halyq suranysyn qanaǵattandyratynyn atap ótti. Shtab jetekshisi J. Nuralıev atalǵan kásiporyn ondaǵan otbasyn jumyspen, turaqty jalaqymen qamtyp, memlekettiń áleýmettik baǵdarlamalarynyń úlken qoldaý kórsetip otyrǵanyn aıtty. Budan keıin ol eńbek adamynyń múddesi, kedeıshilikpen kúres, batystyń yqpaly men jalǵan qundylyqtarynan bas tartý sııaqty baǵyttar kandıdattyń saılaýaldy tuǵyrnamasynda kóterilgenin málimdedi. Jıynda kandıdattyń ustanymdary tek belgili bir baǵyttarmen shektelmeı, osyndaı kezdesýler barysynda halyq kótergen máseleler de nazarǵa alynatyny aıtyldy. * * * Nur Otan partııasynan prezıdenttikke kandıdat Qasym-Jomart Toqaevtyń respýblıkalyq qoǵamdyq shtabynyń músheleri jumys saparymen Taraz qalasyna kelip, áýeli «Jastar» alleıasynda óńir jastarymen kezdesti. Kezdesýdi oblystyq qoǵamdyq shtab basshysy Shábden Tileýmurat ashyp, stýdentterdi saılaýǵa belsene qatysýǵa shaqyrdy. Sonymen qatar Parlament Májilisiniń depýtaty Qýanysh Sultanov bastaǵan quramynda Eńbek Eri, Halyq Qaharmany, óner adamdary, ǵalymdar, halyq qalaýlylary men kásipkerler bar shtab músheleri Nur Otan partııasy usynǵan kandıdattyń saılaýaldy baǵdarlamasynyń artyqshylyqtary týraly keńinen áńgimeledi.Sodan keıin shtab músheleri «Qazfosfat» JShS-niń mıneraldy tyńaıtqyshtar zaýytynda bolyp, jumysshylarǵa kandıdattyń saılaýaldy baǵdarlamasyn tanystyrdy. Kandıdattyń saılaýaldy baǵdarlamasynyń basymdyqtary týraly «Egemen Qazaqstan» respýblıkalyq gazeti» AQ basqarma tóraǵasy Darhan Qydyráli, «Atameken» ulttyq kásipkerlik palatasynyń basqarma tóraǵasy Abylaı Myrzahmetov, Olımpıada chempıony Ermahan Ybyraıymov, Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary Sherzod Pýlatov syndy respýblıkalyq shtab músheleri jan-jaqty áńgimeledi.
Respýblıkalyq qoǵamdyq shtab músheleri Taraz qalasyndaǵy «Astana» shaǵyn aýdanyndaǵy saılaýshylardyń úılerinde de boldy.
* * *«Ult taǵdyry» ulttyq-patrıottyq qozǵalysy atynan prezıdenttik saılaýǵa túsip jatqan Ámirjan Qosanovtyń Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy saılaýaldy qoǵamdyq shtaby Zaısan, Aıagóz, Qalbataý jáne taǵy basqa kentterdi aralady. Senim bildirilgen adamdar jergilikti turǵyndarmen kezdesip, kandıdattyń saılaýaldy baǵdarlamasyn egjeı-tegjeıli tanystyrdy. Halyqpen kezdesýde nasıhatshylar toby prezıdenttikten úmitkerdiń negizgi ustanymdaryn atap ótip, turǵyndardy tolǵandyrǵan suraqtarǵa jaýap berdi.
El óńirlerinde ótip jatqan osyndaı kezdesýlerde kandıdattyń saılaýaldy tuǵyrnamasynda kórsetilgen basty ustanymdar jan-jaqty túsindirilip jatyr. Onyń baǵdarlamasyndaǵy «Ulttyq bolmys» atty taraýynda qazaq tiliniń konstıtýsııalyq mártebesin qoǵam ómiriniń barlyq salasynda ornyqtyryp, onyń Qazaqstan halqyn biriktirýshi faktory retindegi rólin kúsheıtý, «Memlekettik til týraly» jańa zań qabyldap, onda zańdyq turǵydan memlekettik tildi bilý, mindetti mamandyqtar tizimin bekitý, azamattardy, ásirese jas urpaqty kıeli Alashorda ıdeıalaryna baýlý, shetelderdegi qandastardyń Qazaqstanǵa oralýyna kepildik berý týraly aıtylǵan.
Sondaı-aq Kókshetaý qalasynda kandıdat Á.Qosanovtyń oblystyq saılaýaldy shtabynda saılaý kúni ýchaskelerde daýys berý prosesin qadaǵalaıtyn baıqaýshylar úshin semınar ótti. Onda saıasattanýshy Dos Kóshim búkil el boıynsha baıqaýshylar daıyndaýdy jalǵastyrý týraly sóz qozǵady. Ol jınalǵan qaýymǵa saılaý kezinde oryn alýy yqtımal túrli jaǵdaılardaǵy áreketterdi túsindirdi. * * * «Uly dala qyrandary» respýblıkalyq qozǵalysynan prezıdenttikke kandıdat Sádibek Túgeldiń senim bildirilgen adamy Ǵalııa Baltabaı bastaǵan nasıhatshylar toby Pavlodar jurtshylyǵymen kezdesti. Pavlodar qalasyndaǵy Buqar jyraý atyndaǵy murajaıda ótken jıynda úmitker S.Túgeldiń saılaýaldy tuǵyrnamasy talqylandy.Ǵ.Baltabaı kezdesýge jınalǵan kópshilikti kandıdattyń ómir joly men qaıratkerlik kelbeti týraly keńinen baıandap, jan-jaqty tanystyrdy. Sóıtip qatysýshylardyń suraqtaryna jaýap berip, aldaǵy saılaýdy belsendi qoldaý kórsetýge shaqyrdy.
Sonymen qatar S.Túgeldiń Almaty oblysyndaǵy saılaýaldy qoǵamdyq shtabynyń ókilderi Taldyqorǵan qalasynda ulttyq jəne at sporty túrlerinen sport mektebiniń ujymymen jáne qala turǵyndarymen kezdesti. Senim bildirilgen adamdar kópshiliktiń aldynda osy kúnge deıingi ótkizgen is-sharalarǵa toqtalyp, óz kandıdattarynyń qyrlaryn jaqsylap ashyp kórsetetindeı suhbat qurdy. О́ńirlik shtab jetekshisi Baqytgúl Qojabergenova óz kezeginde S.Túgeldiń saılaýaldy tuǵyrnamasyn keńinen tanystyrdy. Baǵdarlamada kórinis tapqan máseleler qyzý talqylandy. Əsirese demografııaǵa zor kóńil bólip, memleket tarapynan kómek kórsetý jáne memlekettik tildiń mərtebesin kóterý məselesi keńinen aıtyldy. Jıynǵa Ulttyq jəne at sporty túrlerinen sport mektebiniń ujymy qatysqandyqtan, ulttyq at sportyn damytýǵa qatysty baǵyttar áńgime arqaýyna aınaldy.
Hamıt ESAMAN,
Orynbek О́TEMURAT,
«Egemen Qazaqstan»