– Dańqty balýan Dáýlet Turlyhanovpen burynnan beri jaqsy aralasamyz,– dep bastady óz áńgimesin Levon Arsenuly. – Talaı jyldar KSRO quramasy sapynda birge kúrestik. Kóptegen oqý-jattyǵý jıyndary men dúbirli dodalarda jubymyz jazylǵan joq. Ekeýmizdiń de sporttyq ǵumyrymyzda qýanysh pen shattyqqa toly sátter kóp boldy. Sol sebepti de osyndaı keremet kezderdi birge ótkizgen Dáýlet dosymnyń ákesi – Bolat Turlyhanovty eske túsirýge arnalǵan týrnırdi bizder asyǵa kútemiz. Qazaqstanǵa kelýge ár kez asyǵamyz. Qazaq óte qonaqjaı halyq. Oǵan kózimiz áldeqashan jetken. Ár kelgen saıyn biz umytylmas áser alyp, óz elimizge keremet kóńil kúıde oralamyz.
– О́zińizdiń bozkilemdegi tabystaryńyz týraly qysqasha baıandap berseńiz?
– Áýeli jasóspirimder men jastar arasyndaǵy Eýropa birinshiligin úsh márte uttym. 1984 jáne 1985 jyldary eresekter dýyna qosylǵan bette KSRO chempıonattarynda qola jáne kúmis medaldardy ıelendim. Osy jeńisterdiń arqasynda Odaqtyń bas komandasy sapyna qabyldandym. 1985 jyly álem kýbogyn oljaladym. 1986 jyly Pıreıde Eýropa jáne Býdapeshte álem chempıony atandym. 1988 jyly Seýlde alaýy tutanǵan Olımpııa oıyndarynda jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterildim. 1989 jyly Martınıde ótken álemdik dodada qola medaldy moınyma ildim. Osy jarystardyń barlyǵynda men 68 kılo salmaq dárejesinde óner kórsettim.
– Joǵaryda ózińiz ataǵan jarystardyń sońǵy ekeýinde Dáýlet Turlyhanovtyń da tabysty óner kórsetkeni barshaǵa málim. Seýlde ol kúmis alsa, Martınıde bas júldeni oljalady ǵoı...
– Iá, Shveısarııanyń Martını qalasynda Dáýlet keremet óner kórsetip, álem chempıony atandy. Sodan beri tabany kúrekteı 30 jyl ótse de sol jarystyń árbir sáti kúni búgingideı kóz aldymda. Tórtkúl dúnıeniń teńdessizderi bas qosqan baıraqty básekede qazaq balýanymen birge Oleg Kýcherenko, Aleksandr Ignatenko, Kamandar Madjıdov jáne Aleksandr Karelın syndy sańlaqtar bas júldeni oljalady. Sol kezde komandalyq áriptesterimniń bul tabysyna dáp bir ózim chempıon bolǵandaı shyn júrekten qýandym. Al Seýldiń jaı-kúıi barshaǵa málim. Olımpıadada Turlyhanov altyn tuǵyrǵa kóterilýge tıis edi. Alaıda aqtyq aıqasta aramza qazylar ádildikti belden basyp, jeńisti jergilikti balýanǵa berdi. Sol kópe-kórineý qııanattyń kesirinen dara týǵan Dáýlet kúmis medaldy qanaǵat tutýǵa májbúr boldy.
– Bozkilemnen qol úzgennen keıin bapkerlik qyzmetti tańdap, qazirgi kezde Armenııanyń ulttyq qurama komandasyn jattyqtyryp júrsiz. Almatydaǵy jarysqa da biraz myqty balýandardy ákelgen ekensizder...
– Birinshiden, bul – Dáýlet dosyma jáne Dáýletteı myqty balýannyń alǵashqy ustazy bolǵan ákesi Bolat Turlyhanulyna degen qurmet. Ekinshiden, bul – birikken kúres áleminiń kúntizbesine engen iri doda. Aıtýly jarysqa kil myqtylar jınalatyndyqtan, biz de tańdaýly sportshylarymyzdy alamanǵa qosýdy qup kórdik. Onyń ústine, maýsym aıynyń sońynda Mınskide Eýropa oıyndary ótedi. Osy jarys qarsańynda óz shákirtterimniń babyn baıqap kórý qajet boldy. Sol sebepti de Armenııanyń beldi balýandarynyń birazy Almatyda ter tókti.
– Jarystyń uıymdastyrylý deńgeıi men óz shákirtterińizdiń ónerine rıza boldyńyz ba?
– Uıymdastyrylý deńgeıinde esh gáp joq. Barlyǵy eń joǵarǵy talaptarǵa saı boldy. Al Armenııa balýandary arasynan Artýr Aleksanıanǵa erekshe rıza boldym. Iá, onyń Rıo Olımpıadasynyń jeńimpazy, London Olımpıadasynyń qola júldegeri, álemniń úsh jáne Eýropanyń tórt dúrkin chempıony degen ataǵy bar. Alaıda jaraqat alýy saldarynan Aleksanıannyń alty aıdan asa ýaqyt boıy bozkilemge shyqpaǵanyn eskergen jón. Soǵan qaramastan ol Almaty bozkileminde ózin óte keremet qyrynan kórsetip, 97 kılo salmaq dárejesinde dara shyqty.
– Sizdiń jeńisti jolyńyzdy ulyńyz jalǵastyryp júr emes pe? Arsenniń qazirgi aıaqalysy qalaı?
– Balýandyq ónerde Arsen Djýlfalakıan da biraz belesterdi baǵyndyrdy. Atap aıtsaq, London Olımpıadasynda kúmis medaldy ıelendi. 2010-2013 jyldar aralyǵyndaǵy úsh álem chempıonatynda júldegerler sanatynan kórinse, 2014 jyly bas júldeni qanjyǵasyna baılady. Eýropa chempıony atanyp, sol jarysta taǵy úsh márte úzdik úshtiktiń qatarynan kórindi. Bıyl Býhareste ótken qurlyqtyń basty dodasyn qola medalmen qorytyndylady.
– Bıyl kúzde Nur-Sultanda kúres túrlerinen álem chempıonaty ótetini belgili. Olımpııa oıyndarynyń lısenzııalary sarapqa salynatyn jarysqa daıarlanyp jatqan bolarsyzdar?
– Árıne! Kúzde Armenııa quramasy álem chempıonatyna tyńǵylyqty daıarlyqpen keledi. Osy qonaqjaı qazaq jerinde biz qalaıda Tokıo Olımpıadasynyń joldamasyn molynan ıelenýge barynsha kúsh salamyz.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken Ǵalym SÚLEIMEN,
«Egemen Qazaqstan»