Toqaev ShYU ortalyǵyn qurýdy usyndy
Belta.ru agenttigi Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń ShYU-ǵa múshe memleketter basshylary keńesinde aıtqan usynysyna nazar aýdardy. Agenttik Qazaqstan Prezıdentiniń usynysyn uıymnyń aqparattyq keńistigin qorǵaýǵa baǵyttalǵan mańyzdy shara retinde sıpattady.
«Terrorızm máselesi jahandyq jelide de óz beınesin kórsetip qalýda jáne kıberqaýipsizdikti qamtamasyz etý boıynsha qosymsha sharalar qoldanýdy qajet etedi. Aqparattyq qaýipsizdik boıynsha ShYU ortalyǵyn qurý uıymnyń aqparattyq keńistigin qorǵaý isine qosylǵan mańyzdy úles bolar edi. Bul máseleni ári qaraı qarastyrý mindetin ózindik tájirıbesi men salanyń spesıfıkasyna baılanysty ShYU aımaqtyq antıterrorlyq qurylymdary óz moıyndaryna alýlaryna bolady», dedi Qazaqstan Prezıdenti» dep jazdy agenttik.
22 birlesken qujatqaqol qoıyldy
Agenttik Bishkekte qol qoıylǵan qujattardyń eń mańyzdysy retinde «Bishkek deklarasııasyn» atap ótken. «Onda ShYU qyzmetin odan ári damytýdyń ózara kelisilgen tásilderi kórinis beredi», dep jazdy agenttik.
Sonymen qatar qol qoıylǵan qujattar arasynda 2019-2020 jyldarǵa arnalǵan ShYU-nyń esirtkige qarsy strategııasyn júzege asyrý boıynsha baǵdarlamalardy oryndaý jónindegi jumys jospary, uıymnyń aımaqaralyq yntymaqtastyǵyn damytý baǵdarlamasyn bekitý týraly sheshim, «ShYU – Aýǵanstan» baılanys tobynyń budan arǵy jumysynyń Jol kartasy tárizdi qujattarǵa qol qoıylǵanyna toqtaldy aqparat agenttigi.
Bishkektegi sammıttiń qorytyndysy
EURONEWS Bishkektegi jıynda uıymǵa múshe memleketter basshylary jahandyq qaýipsizdik máselesine aıryqsha nazar aýdarǵanyna toqtaldy. «Shanhaı yntymaqtastyq uıymy elderiniń (Reseı, Úndistan, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, QHR, Pákistan, Tájikstan, О́zbekstan) jetekshileri Bishkekte ótken sammıtti qorytyndylady.
Birlesken deklarasııada jahandyq qaýipsizdikke aıryqsha mán berilgen. Memleket basshylary zymyranǵa qarsy qorǵanys júıelerin kúsheıte berýge qarsylyq tanytyp, álemde ıadrolyq qarýdan bas tartýdy qoldaıtyndyqtaryn bildirdi», dep habarlady EURONEWS. Sonymen qatar eýropalyq aqparat quraly basqosýǵa jınalǵandardyń Irannyń ıadrolyq baǵdarlamasyna qatysty ózderine belgili bir mindet alǵan taraptardy máselege jaýapkershilikpen qaraýǵa jáne Sırııa men Aýǵanstandaǵy jaǵdaıdy saıası dıalogtar jolymen retteýge shaqyrǵanyn atap ótti.
«Sammıtte QHR Tóraǵasy Sı Szınpın ShYU jalpy jáne keshendi qaýipsizdikti qamtamasyz etýde ózgege úlgi bolatyn uıymǵa aınalýy kerek ekendigin atap ótti», dep habarlady EURONEWS.
Deklarasııa mazmunyna nazar aýdardy
«Bishkek deklarasııasy damý men beıbitshilik jolyndaǵy yntymaqtastyqty keńeıtýge shaqyrady», dep jazdy Sınhýa agenttigi.
Agenttik «Bishkek deklarasııasyna» keńinen toqtala kele, Azııada qarqyndy damýdyń jańa ortalyqtary paıda bolǵanyn, jahandyq kúshterdiń rekonfıgýrasııasy ótip jatqanyn atap ótti.
«ShYU músheleri halyqaralyq qaýipsizdik pen beıbitshilikti saqtaýda, jahandyq damýǵa, adam quqyn qorǵaýǵa yqpal etetin jan-jaqty uıym retinde BUU-ny qoldaýǵa kúsh salady», dep jazdy agenttik. Sonymen qatar aqparat quraly ShYU-nyń aımaqtyq qaýipsizdikti saqtaýdaǵy róliniń de zor ekendigine toqtalǵan. Agenttik «Bishkek deklarasııasyn» jan-jaqty taldap, qujattyń ár tarmaǵyna aıryqsha toqtaldy.
Tóraǵalyq Reseıge aýysty
Túrkııanyń Anadoly aqparat agenttigi ShYU sammıtine aıryqsha nazar aýdaryp, oqıǵany meılinshe detaldarmen sıpattaýǵa tyrysty. Agenttik Qyrǵyzstan Prezıdenti S.Jeenbekov pen Qazaqstan Prezıdenti Q.Toqaevtyń usynystaryna erekshe toqtaldy.
«Qyrǵyzstan Prezıdenti S.Jeenbekov sammıttiń ashylýynda sóılegen sózinde ınternettegi aqparattardyń qaýipsizdigi máselesine toqtaldy. «Internettegi jalǵan aqparattar men derekter memleketterdiń qaýipsizdigine nusqan keltirip otyr. Aqparattyq tehnologııalardyń qylmys pen terrorızm úshin, saıası jáne áskerı maqsatta qoldanylyp jatqanyn kórip otyrmyz», dedi S.Jeenbekov.
Qyrǵyzstan basshysynyń kótergen máselesin ShYU tóraǵalyǵyn qabyldap alǵan Reseı Prezıdenti V.Pýtın de qoldady», dep jazdy agenttik. Sonymen qatar Anadolý agenttigi Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń aqparattyq qaýipsizdik boıynsha ShYU ortalyǵyn qurý usynysyna toqtalyp, Sırııa daǵdarysyn retteýge baǵyttalǵan kezdesýlerge Qazaqstannyń qatysýǵa daıar ekendigin málimdegeni týraly da jazdy. Agenttik sonymen birge «Bishkek deklarasııasyna» qol qoıylǵanyn da atap ótti.
ShYU blogy álemdik sahnada ne isteı alady?
«Ál-Jazıra» telearnasy Bishkekte ótken sammıtke qatysty osyndaı saýal tastaǵan. Aqparat quraly bul taqyrypqa arnaıy toqtalyp, sarapshylardy shaqyra otyryp talqylaý ótkizdi. Baǵdarlamaǵa halyqaralyq ister boıynsha Reseı syrtqy saıasatynyń sarapshysy Alekseı Hlebnıkov, SAIS Hopkıns-Nankın ortalyǵynyń professory Devıd Arase, qaýipsizdik boıynsha sarapshy Rıchard Vaıs qatysty.
Telearna jahandyq «saýda soǵysynyń» izin ala ShYU sammıti ótkenine toqtalyp, uıymnyń álemdik saıasatta qandaı maqsat kózdeıtinin qarastyryp kórdi. Baǵdarlamada uıymǵa múshe elderdiń jalpy halqynyń sany álem turǵyndarynyń teń jartysyna jýyǵyn quraıtyny, uıym quramynda AQSh qysymyna oraı ózine jaqtas izdegen Iran bar ekeni, sonymen qatar qyrǵıqabaq kúıde otyrǵan Úndistan men Pákistannyń da bul qurylymnyń quramynda ekendigi aıtylyp, sarapshylar óz pikirlerin bildirdi.