Quldan shyqqan ǵulama

Paıdasyz isten aýlaq bolý úshin kúndelikti ómirin úshke bóledi. Bir bóligin ıesine arnaıdy, onyń tapsyrmasyn tııanaq­ty oryndaıdy. Ekinshi bóligin Allaǵa qulshylyq etýge, úshinshi bóligin ilim úırenýge jumsaıdy. Kózi tiri saqabalar dárisine qatysyp, hadıs ilimine qanyǵady. Mekkelik áıel qulynyń ilimge degen yntasyna qyzyǵyp, «Sen budan bylaı ilim úırenip ıslam jolynda qyzmet qyl!» dep, quldyqtan bosatyp jiberedi.

Osy kúnnen bastap Ata ýaqy­tyn paıdasyz ótkizýden saq­tandy. Onyń únemi aýzynan tas­tamaı aıtatyn ýaǵyzy «Adamdy jaq­sy­lyqqa bastamaıtyn istiń bári bos áýreshilik jáne aýyzdan shyq­qan árbir sóz jazýly, demek bos sóz­der úshin Alla quzyrynda uıal­ǵan­nan jaman nárse joq» deıdi eken.

Sol kezdegi halıfa Omar qa­jy­lyq etýge Medınadan Mek­ke­ge kelgende odan musylman­dar aqyl suraı bastaıdy. Sonda Omar halıfa: «Ýa, din baýyrlar senderge mekkelik Ata turǵanda meniń aqyl aıtqanym bolmas» dep, adamdardy naǵyz ilim ıesine burǵan deıdi.

Taǵy birde asa oqymysty ǵalym adam qajylyq etý úshin Mek­kege keledi. Barlyq paryzdaryn ótep bolyp, sońǵy úkim shashyn aldyrýǵa shashtarazǵa keledi. Oryndyqqa otyra bergende shashtaraz:

 – Qubylaǵa qarap otyryńyz? – deıdi. Ǵalym uıalyp qalady da, úndemeı qubylaǵa burylady. Sodan keıin basynyń sol jaq bóligin yńǵaılap usynady, shashtaraz bolsa: «Basyńyzdyń oń ja­ǵyn yńǵaılańyz?» deıdi. Shash­taraz ǵalymnyń shashyn alýǵa kirisedi, ǵalym únsiz oty­ra­dy. Shashtaraz aıtady: «Ne­ge únsiz otyrsyz, tákbir aı­typ otyryńyz?». Ǵalym uıalǵannan tákbir aıta bastaıdy. Shashyn aldyryp bolyp ketpekke yńǵaılanady. Shashtaraz: «Aldymen eki rakaǵat namaz oqy­ńyz da, qalaǵan jaǵyńyzǵa kete berińiz!» deıdi. Úlken ǵalym qarapaıym shashtarazdyń myna isine qatty tańdanady. Mundaı ádepterdi bilmegenine ókinedi. Aqyry shashtarazdan suraıdy.

– Baýyrym, siz mundaı jaqsy ádepterdi qaıdan úırendińiz?

– Ustazymyz Ata ıbn Rabah osylaı jasaıdy.

Zamanynda taqýalyǵymen aty shyqqan Ata Rabaq baılyq ıelenýge múmkindigi bola tura, ómirden 5 derham turatyn jalǵyz kóılek kıip ótken. Patshalar men iri baılar bul adamdy ózine jaqyn tartyp, únemi shaqyrǵan. Biraq Ata  bularǵa jolamaǵan. О́ıtkeni bulardyń usynysyn qabyldasam, olar maǵan dúnıe-mal beredi, ol meniń dinime zııan deıdi eken.

Joǵarydaǵy Ata abyz týraly horasandyq ǵalym Ospan ál-Horasanıdyń esteliginde bylaı delinedi: «Meniń bala kezim edi. Ákem ekeýmiz Damaskige saparlap kele jatyp, jolaı esek mingen jupyny suryqsyz adamǵa jolyqtyq. Men onyń túrine qarap kúle bastadym. Ákeı «Balam, kúlme, bul kúlli Hıjazǵa áı­gili ataqty ǵulama Ata Rabaq» dedi. Ekeýi qushaqtasyp amandas­ty. Patsha saraıynyń syrtyna ke­lip, úsheýmiz jaıǵasyp otyrdyq.

Úlken ǵalymnyń kelgeni jaıly saraıǵa habar jetip, bizdi ordaǵa alyp kirdi. Patsha ǵalym­nan «Nendeı buıym­taıyńyz bar?» dep surady. Ǵalym úsh ótinishin aıtyp, sońynda: «Ýa, patsha, siz mynany eskergeısiz, qazir siz qaptaǵan ýázirlerdiń alqaýynda otyrsyz, barlyǵy qolpashtaýda, biraq qııamette bulardan qaıyr bolmaıdy, tek jalǵyz ózińiz jaýap beresiz. Osyny umytpa!». Bul sózdi estigen patsha eńkildep jylapty.

Jaqsy isimen kúlli jamaǵatqa úlgi bolǵan Ata abyz uzaq ómir súrip, 100 jasqa jetip, osy baıan­dy ǵumyrynda 70 dúrkin qajy­lyq jasap, ómirden ótken eken.