Qazaq sportynyń, onyń ishinde zııatkerlik oıyn – shahmattyń shejiresinde altyn árippen jazylatyn esimder bar. Solardyń biregeıi, muqym qazaq eliniń maqtanyshy, aqyl-oı dodasynyń jaryq juldyzy – Bıbisara Asaýbaeva. Elimizdiń kók baıraǵyn álemdik arenada san márte jelbiretken dara daryn búginde jańa tarıhı belesti baǵyndyrýǵa saqadaı saı otyr.
Bıbisaranyń esimi qazirdiń ózinde álemdik shahmat tarıhynan oıyp turyp oryn aldy. О́tken jyldyń jeltoqsanynda Qatar astanasy – Dohada ótken álem chempıonatynda ol blısten (shapshań shahmat) úshinshi ret álem chempıony atanyp, tórtkúl dúnıeni taǵy da moıyndatty. Bul – el tarıhynda buryn-sońdy bolmaǵan teńdessiz jetistik. Osy aıtýly jeńisi men el shahmatyn damytýǵa qosqan eleýli úlesi úshin Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev daryndy sportshyny II dárejeli «Barys» ordenimen marapattady.
Bıbisaranyń jeńisti sherýi munymen toqtaǵan joq. Bıylǵy jyldy da sátti bastady. Nıderlandta ótken bedeldi «Tata Steel Chess Challengers 2026» týrnırinde 13 múmkindikten 7,5 upaı jınap, 5-oryndy ıelendi. Jarys barysynda osy týrnırdiń jeńimpazy atanǵan amerıkalyq 15 jastaǵy výnderkınd Endı Výdvordty tize búktirdi.
Aqpan aıynda Germanııada ótken Fısher shahmatynan (Freestyle Chess) jarysta álemniń eks-chempıony Aleksandra Kostenıýkti aıqyn basymdyqpen utty. Osy jetistikteriniń arqasynda jerlesimiz naýryzdaǵy jańartylǵan FIDE reıtınginde álemniń úzdik ondyǵyna (9-oryn) qaıta oraldy. Sondaı-aq 2 500 degen mańyzdy reıtıngtik mejeden (peak rating 2513) asyp tústi.
Bıbisaranyń basty ereksheligi – onyń týma talanty men tabandylyǵynyń, qajymas qaıratynyń qapysyz úılesimi. Tórt jasynan taqtaǵa telmirip, jastaıynan-aq álemdik dodalarda top jarǵan ol búginde «Blıstiń hanshaıymy» degen beıresmı ataqqa ıe. B.Asaýbaeva 17 jasynda shahmat tarıhyndaǵy eń jas álem chempıony retinde Gınness rekordtar kitabyna engen.
Onyń oıyn stıline tereń taldamalyq túısik, tas túıin tózimdilik, qarsylastyń qateligin qalt jibermeıtin taktıkalyq qyraǵylyq tán. Taqta basyndaǵy sýyq aqyl men qaıtpas qaısar minez – Bıbisarany ózgelerden daralap turatyn basty qasıet. Áıelder arasyndaǵy grossmeıster ǵana emes, erler arasyndaǵy halyqaralyq sheber ataǵyn alýy onyń darynynyń shekara tanymaıtynyn kórsetedi.
Búginde elimizdiń barsha jankúıeriniń nazary osy jyldyń 28 naýryzy men 15 sáýiri aralyǵynda Kıprdiń Pafos qalasynda ótetin Úmitkerler týrnırine (Candidates Tournament) aýyp otyr. B.Asaýbaeva – osy eń bedeldi týrnırge joldama alǵan el tarıhyndaǵy tuńǵysh shahmatshy. Jarysta álemniń eń myqty 8 shahmatshysy baq synaıdy. Bas júlde – qazirgi álem chempıony, qytaılyq Szıýı Venszıýnmen shahmat táji úshin jekpe-jekke shyǵý quqyǵy. Bıbisara álemniń kileń myqtylarymen, naqtyraq aıtsaq, úsh úndistandyq (Konerý Hampı, Vaıshalı Rameshbabý, Dıvıa Deshmýkh), eki qytaılyq (Tan Chjýnı, Chjý Szıner), eki reseılik (Aleksandra Gorıachkına, Katerına Lagno) shahmatshymen tartysqa túsedi. Jerebe qorytyndysy boıynsha, 29 naýryzda ótetin alǵashqy týrda jerlesimiz úndistandyq jas perishte Vaıshalı Rameshbabýmen kezdesedi. Bul eki jas darynnyń, ıaǵnı «jańa býynnyń» tartysty jekpe-jegi bolmaqshy.
Osyndaı jaýapty kezeń aldyndaǵy Bıbisaranyń daıyndyǵy da erekshe. Sportshynyń ózi baspasóz máslıhatynda atap ótkendeı, ol kúnine 8-9 saǵat kóz maıyn taýysyp jattyǵyp júr. Onyń komandasynda 11 adamnan turatyn bilikti bapkerler men myqty sparrıng-seriktester toby jumys istep jatyr. Bul onyń álem chempıony Szıýı Venszıýnmen shahmat tájine talasýǵa degen tas túıin nıetin kórsetedi.
B.Asaýbaevanyń darynyn álemdik qaýymdastyq joǵary baǵalap otyr. Ol bıyl 25 mamyr men 5 maýsym aralyǵynda Osloda (Norvegııa) ótetin asa bedeldi «Norway Chess Women 2026» týrnırine de arnaıy shaqyrtý aldy. Aıta keterligi, Bıbisara bul jabyq elıtalyq týrnır tarıhyndaǵy eń jas qatysýshy atanǵaly otyr.
Ult maqtanyshyna aınalǵan B.Asaýbaevanyń aldaǵy aqyl-oı dodasynda da shoqtyǵy bıik bolyp, el úmitin aqtaıtynyna senimimiz kámil.