Elimizdiń densaýlyq saqtaý salasynda aýyz toltyryp aıtarlyqtaı bastamalar bar. Sondaı oń ózgeristerdiń biri – medısınalyq saqtandyrý júıesi. Atalǵan júıe 2020 jyldyń 1 qańtarynan bastap jumys isteıdi. Sóıtip biz birte-birte medısınalyq saqtandyrý júıesiniń ıgiligin kórýdi bastamaqpyz.
Qazir medısınalyq saqtandyrý qorynda 197 mlrd teńgeden astam qarjy jınaqtalǵan. Onyń 9,5 mlrd teńgesi ótken shilde aıynda túsipti. Qorǵa aýdarylǵan jarnalardyń 95,5 paıyzyn jumys berýshiler aýdarǵan. О́zgesi jeke kásipkerler men azamattar aýdarǵan aqsha bolsa kerek. Jarna aýdarý jaǵynan Almaty, Nur-Sultan qalalary men Qaraǵandy oblysy kósh bastap tur.
Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń derekterine súıensek, 2020-2022 jyldarǵa arnalǵan bıýdjet jobasynda 2020 jyly medısınalyq kómekke jumsalatyn qarjy 1 trln 620 mlrd teńge dep belgilengen. Bul bıylǵy shyǵyndardan 67%-ǵa kóp. Atalǵan qarjynyń 967,7 mlrd teńgesi tegin medısınalyq kómekke, 652,8 mlrd teńgesi – saqtandyrý paketi boıynsha kórsetiletin qyzmetterge jumsalady.
Turǵyndar densaýlyǵyn saqtaýdaǵy mańyzdy salanyń biri – bastapqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek, ıaǵnı azamattar qaralatyn emhanalar. Sondyqtan osy salaǵa basymdyq beriledi. Qazirgi tańda elimizdegi, sonyń ishinde Nur-Sultan qalasyndaǵy emhanalar men klınıkalar Medısınalyq saqtandyrý qorymen kelisimshartqa otyrýǵa yntaly bolyp otyr. Sóıtip, olar memlekettik tapsyrys aıasynda medısınalyq qyzmet kórsetpek.
«Bastapqy medısınalyq kómektiń sapasy men qoljetimdiligin qamtamasyz etý maqsatynda Nur-Sultan qalasynda emhanalardyń júktemelerin azaıtýǵa baǵyttalǵan is-sharalardyń kartografııasy jasaldy. Nátıjesinde, 2019 jyldyń sońyna deıin qala mańynda turatyn 100 myńnan astam turǵyn ózi turatyn úıden 20 metr qashyqtyqta ornalasqan emhanalarmen qamtamasyz etiledi. Buǵan jekemenshik ınvestorlardyń kómegimen jańa emhanalar, dárigerlik ambýlatorııalar ashý arqyly qol jetkizýge bolady. Bolashaqta emhana qyzmeti – medısına salasynyń básekelestik alańyna aınalary sózsiz. Al básekelestik bar jerde, kez kelgen qyzmettiń sapasy artady, – deıdi «Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory» KEAQ Nur-Sultan qalasy boıynsha fılıalynyń dırektory Nurlybek Qabdyqaparov.
Aıta keteıik, Medısınalyq saqtandyrý qorynyń Nur-Sultan qalasy boıynsha fılıalymen kelisimshartqa otyryp, tapsyrys alyp jatqan, sonyń ishinde emhana qyzmetine qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵan jekemenshik klınıkalar sany artyp keledi. Bıyl elordalyqtarǵa memlekettik tapsyrys aıasynda medısınalyq qyzmet kórsetý úshin qormen kelisimshart bekitken 95 medısınalyq uıymnyń 60-y – jekemenshik.
Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý engizý sheńberinde medısınalyq qyzmetterdiń qoljetimdiligi keńeıedi, jekemenshik klınıkalardy tartý arqyly básekelestik nátıjesinde, halyqqa kórsetiletin medısınalyq qyzmet sapasy artady.
Búginniń ózinde elordamyzdaǵy emhanalar «Astana – adaldyq alańy» jobasy aıasynda dárigerlerdiń qabyldaýyna smart-qosymsha nemese biryńǵaı call-ortalyqtyń 109 nómiri arqyly aldyn ala jazylý arqyly «kezeksiz» jumys rejimine kóshti. Al emhana nemese tikeleı dáriger týraly tilekter men pikirlerdi Smart Astana mobıldi qosymshasy arqyly qaldyrýǵa bolady. Ol úshin uıaly telefonǵa arnaıy QR-kodty skanerleý jetkilikti. Aqparattyq kıosk pen smart-qosymshadaǵy barlyq aqparat, sonyń ishinde shaǵymdar, dárigerlerdiń jumysyn baǵalaý Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń ahýaldyq ortalyǵynda jınalady, bul kórsetiletin medısınalyq kómek deńgeıin taldaýǵa jáne sapany jaqsartý úshin sharalar qabyldaýǵa múmkindik beredi.
Biz sózben aıtqanda, elimizdegi, elordamyzdaǵy emdeý mekemeleri medısınalyq saqtandyrý júıesi boıynsha jumys júrgizýge jumyldyrylýda. Medısına ǵylymdarynyń doktory, professor Erbolat Dálenovtiń aıtýyna qaraǵanda, medısınalyq saqtandyrý júıesimen elimizdiń densaýlyq saqtaý salasyndaǵy qordalanǵan máseleler sheshiledi. «Birinshiden, júıeniń qarjylyq-ekonomıkalyq negizi qalyptasqan. Ekinshiden, densaýlyq saqtaý salasyn sıfrlandyrý barysynda medısınalyq qyzmet kórsetý júktemeleri jeńildep, ýaqyt utymdy paıdalanylady. Úshinshiden, naýqas pen dáriger arasynda dıfferensıaldyq qarym-qatynas ornaıdy. Medısınalyq saqtandyrý – halyqtyń densaýlyǵyn qorǵaý júıesi. Damyǵan elderdiń kópshiliginde densaýlyq saqtaý salasynda osy júıe qoldanylady. Memleket bul máselede qarapaıym halyqqa qolaıly jaǵdaılar qarastyryp, utymdy jáne jaqsy múmkindikter jasap otyr. Desek te, ár adam densaýlyǵy úshin ózi jaýapty», deıdi dáriger. Sonymen qatar ol ár azamattyń óz densaýlyǵyn kútýi qajet ekenin aıtady. Damyǵan elderde azamattar óz densaýlyǵyna qatysty aqparattardan molynan habardar bolady. Sóıtip densaýlyq saqtaý mádenıeti qalyptasqan. Qazaqstan azamattarynyń arasynda mundaı uǵym tolyq qalyptasa qoıǵan joq. Al medısınalyq saqtandyrý júıesi medısınalyq mekemelerdiń qoljetimdiligin arttyryp, saladaǵy básekelestikti kúsheıtip qana qoımaıdy, sonymen qatar ol azamattardyń densaýlyq máselesine nemquraıdy qaramaý daǵdysyn qalyptastyrýǵa septigin tıgizbek.
Janargúl ÚMBETOVA,«Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory» KEAQNur-Sultan qalasy boıynsha fılıalynyń aqparattandyrý bóliminiń bas sarapshysy