Premer-Mınıstri Asqar Mamınniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda ulttyq ekonomıka mınıstri R. Dálenov 2020–2024 jyldarǵa arnalǵan Qazaqstannyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamyn usyndy. Bul týraly primeminister.kz habarlady.
Ulttyq ekonomıka mınıstri atap ótkendeı, syrtqy parametrlerdiń ózgeristerine baılanysty Qazaqstan ekonomıkasynyń damýynyń úsh múmkin bolatyn ssenarııi qarastyrylǵan. Boljam men bıýdjettik parametrlerdi qalyptastyrý negizine bazalyq ssenarıı alynǵan. Ol munaı baǵasyn $55 kóleminde shamalaıdy. Naqty IJО́ ósimi 2020 jyly 4,1% deńgeıinde boljalyp otyr. 2024 jyly ol 4,7%-ǵa jetedi. 5 jylda IJО́ ósiminiń ortasha jyldyq qarqyny 4,4% quraıdy.
«Ekonomıkanyń turaqty ári birizdi dınamıkany jalpy qorlaný, ishki tutynýdyń ortasha ósimi men eksport esebinen qamtamasyz etiletin bolady. Investısııalar ekonomıkalyq ósimdi qoldaýdyń mańyzdy faktoryna aınalady», — dedi R. Dálenov.
Salalyq bólinisinde negizgi ósim shıkizattyq emes sektorǵa tıesili bolady. Bular — óńdeý ónerkásibi, qyzmet kórsetý jáne qurylys salasy. Atalǵan salalarda ortasha ósim 4,7% quraıdy. IJО́ ósimine salymdar 3,5 p.t. quraıdy.
Munaı óndirý kólemi 2020 jyly 90 mln tonnadan 2024 jyly 100 mln tonnaǵa deıin ósedi. Bul Teńiz, Qarashyǵanaq, Qashaǵan ken oryndaryn keńeıtý, sondaı-aq teńiz ken oryndaryn paıdalanýǵa berý jobalary esebinen múmkin bolady.
Nomınaldy jalpy ishki ónim 2020 jyly 75 trln teńgeden 2024 jyly 106 trln teńgege deıin ósedi.
Jan basyna shaqqandaǵy JIО́ 2020 jyly $10,5 myń quraıdy, 2024 jyly $14,3 myńǵa deıin ulǵaıady.
Eksport ortasha qarqynmen 2,9%-ǵa ósip, 2024 jyly $63 mlrd-qa jetedi. Ortasha jyldyq ımport ósimi 2,5% deńgeıinde qalyptasyp, 2024 jyly $37 mlrd quraıdy.
2020-2021 jyldary jyldyq ınflıasııanyń maqsatty dálizi 4-6% sheginde saqtalǵan. 2022-2024 jyldary — 3-5%. Jumyssyzdyq 2024 jyly 4,7%-ǵa deıin tómendeıdi.
Makroekonomıkalyq boljam negizinde 2020-2022 jyldarǵa arnalǵan bıýdjettik parametrler men Ulttyq qor boljamy ázirlengen.
«Transfertterdi eskerýsiz respýblıkalyq bıýdjet kiristeri boljam boıynsha 2020 jyly 8 trln teńgeni, 2021 jyly – 8,6 trln teńgeni, 2022 jyly – 9,4 trln teńgeni quraıdy», — dedi R. Dálenov.
2020 jyly bıýdjet tapshylyǵyn JIО́-ge shaqqanda 2,1% deńgeıinde anyqtaý usynylady, 2021 jyly ol birtindep JIО́-ge shaqqanda 1,5%-ǵa deıin, 2022 jyly JIО́-ge shaqqanda 1%-ǵa deıin tómendeıdi.
2020 jyly munaı tapshylyǵy JIО́-ge shaqqanda 7%-ǵa deıin tómendeıdi ( 2019 jyly JIО́-ge shaqqanda 8,5%), 2022 jyly ol birtindep JIО́-ge shaqqanda 5,1%-ǵa deıin tómendeıdi.
Atalǵan parametrlerdi eskerýmen respýblıkalyq bıýdjet shyǵystary 2020 jyly — 12,7 trln teńge, 2021 jyly — 13,2 trln teńge, 2022 jyly — 13,6 trln teńge kóleminde boljalyp otyr.
Sonymen qatar bul másele týraly QR Ulttyq bankiniń tóraǵasy Erbolat Dosaev baıandama jasady. Onyń aıtýynsha, Ulttyq Banktiń negizgi maqsaty — ınflıasııany 2019–2021 jyldary 4-6% sheginde saqtaý jáne keıinnen 2022–2024 jyldary 3-5%-ǵa deıin tómendetý. Baǵalaý boıynsha, ınflıasııa boljamdyq aralyqta nysanaly dálizde bolady.
«Bıylǵy sáýirdegi boljamnyń birinshi kezeńimen salystyrǵanda biz 2019 jylǵa arnalǵan ımport serpinin qaıta qaradyq. Bul 2018 jylǵy nomınaldy JIО́ boıynsha naqty derekterdi 59,6 trln teńgeden 61,8 trln teńgege deıin jáne tıisinshe 2019 jyly – 67,7 trln teńgege deıin naqtylaýmen, ıaǵnı 2,2 trln teńgege ósýmen baılanysty. Nátıjesinde taýarlar ımporty sáýirdegi $34 mlrd-qa baǵalaýmen salystyrǵanda 2019 jyly $33,7 mlrd-qa baǵalanady», — dedi E. Dosaev.
2019 jyly aǵymdaǵy shot tapshylyǵy 2018 jylǵy nóldik saldomen salystyrǵanda JIО́-den 2,7% quraıdy. 2020–2024 jyldary aǵymdaǵy shot tapshylyǵy 2020 jyly JIО́-den 4,1%-dan 2023–2024 jyldary IJО́-den 2,3%-ǵa deıin boljanady.
Baıandamalar jasalǵan soń QR Úkimetiniń músheleri 2020–2024 jyldarǵa arnalǵan áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamyn maquldady.