Bardy bar degen jón Seısenbi, 26 aqpan 2013 7:49 15 jyl qatarynan jyl saıyn elimiz tyń jańalyqtarǵa qulaq túretin, azamattary erteńine zor úmit pen senim artatyn bir sát bar – ol Elbasymyz N. Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýy. Búgingi kúnniń mej

Seısenbi, 26 aqpan 2013 7:49

15 jyl qatarynan jyl saıyn elimiz tyń jańalyqtarǵa qulaq túretin, azamattary erteńine zor úmit pen senim artatyn bir sát bar – ol Elbasymyz N. Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýy. Búgingi kúnniń mejesinen sol joldaýlardy saralasaq, júz jyldyq tarıhqa júk bolarlyq málimetterge jolyǵasyz. El irgesi syr berip syqyrlaǵan tustan qabyrǵasy qataıyp, shańy­raǵy bıiktegen kezge deıingi ýaqyt aralyǵyndaǵy basymyzdan ótkergen san-qıly oqıǵalarǵa kýá bolasyz.

Seısenbi, 26 aqpan 2013 7:49

15 jyl qatarynan jyl saıyn elimiz tyń jańalyqtarǵa qulaq túretin, azamattary erteńine zor úmit pen senim artatyn bir sát bar – ol Elbasymyz N. Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýy. Búgingi kúnniń mejesinen sol joldaýlardy saralasaq, júz jyldyq tarıhqa júk bolarlyq málimetterge jolyǵasyz. El irgesi syr berip syqyrlaǵan tustan qabyrǵasy qataıyp, shańy­raǵy bıiktegen kezge deıingi ýaqyt aralyǵyndaǵy basymyzdan ótkergen san-qıly oqıǵalarǵa kýá bolasyz.

Áli esimde, 1997 jyly Qaraǵandy oblysyna qarasty Ulytaý aýdany ákiminiń áleýmettik jáne ıdeologııa salasy boıynsha orynbasary qyzmetin atqarǵan bolatynmyn. Sonda jumyskerlerge aı­lyq jalaqylaryn, analarǵa bala­larynyń ótemaqylaryn, zeınetkerlerge zeınetaqylaryn, múgedekterge járdemaqylaryn berý, balabaqshalarǵa, mektepterge, emhanalarǵa, úılerge jylý bergizý túıini sheshilmegen óte kúrdeli másele-tin. Kásiporyndar birinen soń biri jabylyp, jumys tabý qııamettiń qııametine aınalǵan kez. Máselen, jalpy elimiz boıynsha óndiris mekemeleriniń 40 paıyzy toqtap qalyp, 52 mıllıard teńgeden astam jalaqy tólenbedi. Osyndaı qııýy kelińkiremegen zamanda Elbasynyń halyqqa eń alǵashqy Joldaýy – «Qazaqstan-2030» strategııalyq baǵdarlamasy jarııalanǵanda, memlekettik qyzmetshi bolsam da bul qujatty tosyrqap qabyldaǵandardyń biri men edim.

Shyntýaıtyna kelgende, bul Elbasynyń táýelsizdikke endi ǵana qol jetkizgen balań elimizdi órkenıet kóshiniń sara jolyna bastaǵan syndarly sheshimi, batyl qadamy edi. О́ıtkeni, biz óz jolymyzdy aıqyndaýǵa tıis edik. Minekı, osy turǵydan kelgende «Qazaqstan-2030» baǵdarlamasy biz úshin shyn máninde strategııalyq maqsattar men mindetterdi paıymdap, kózqarasymyzdaǵy mańyzdy serpilis boldy. Sonymen qatar, sol kezderi aldymyzda úlken mindetter turdy. Olardy tolyq sheshý úshin biz úsh birdeı jańǵyrtý júrgizýge tıis edik, ıaǵnı, memlekettiń irgesin qalaý men naryqtyq ekonomıkada serpilis jasaý, áleýmettik memlekettiń negizderin qalaý jáne qoǵamdyq sanany qaıta ózgertý.

Qazir qarap otyrsaq, biz durys tańdaý jasappyz. 2008-2009 jyldary oryn alǵan jahandyq daǵdarys osyny anyq ańǵartty. Qazaqstan oǵan tótep berdi. Daǵdarys jetis­tikterimizdi setinete alǵan joq, keri­sinshe, bizdi qýatty ete tústi. Sóı­tip, biz tańdaǵan el damýynyń saıası, áleýmettik-ekonomıkalyq jáne syrtqy saıası úlgisi óz tıimdiligin tolyqtaı dáleldep shyqty.

Eldiń jańa elordasy – As­ta­na­ny saldyq. Kezinde túrli pikir­ler týǵyzǵan bul zamanaýı qala qazir bizdiń boıtumarymyz ben maqtanyshymyzǵa aınaldy. Biz elimizdiń múmkindigin álemge kórsetý úshin onyń áleýetin paıdalana aldyq. Dál sol sebepten de halyqaralyq qaýymdastyq Qazaqstandy EKSPO-2017 Halyqaralyq kórmesin ótkizý orny retinde tańdady. Bardy bar dep aıtqan jón. Eger Astana bolmasa, bul da bolmas edi. Mundaı qurmet kez kelgenniń enshisine tıe bermeıdi. Jalpy, bizdiń elimiz keńesten keıingi kezeńdegi kúlli keńistikte Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyq etken ári osy uıymnyń Sammıtin ótkizgen, sondaı-aq ǵalamdyq aýqymdaǵy is-shara – EKSPO-2017-ni ózinde ótkizetin birinshi el ekenin aıtsaq ta jetkilikti.

Iá, bul halyqaralyq kórmege qatysty kereǵar pikirler de joq emes. Bir jaǵynan ol zańdy da. Kez kelgen jańa iske kúdikpen qa­raıtyn ádetimiz bar ǵoı. Biraq, ke­zinde EKSPO kórmelerin ótkiz­gen elderdiń sońynan qol jetkizgen jetistikterin baǵamdasaq, mundaı kúdikterdiń seıiletinine kúmán joq. Mysaly, soǵystan qur súldesi shyqqan Japonııa  EKSPO-67 kórmesinen keıin kúrt damyp, álemniń ekinshi ekonomıkasy dáre­je­sine deıin kóterildi. Ár jyl saıyn eline mıllıardtaǵan tabys ákeletin Parıjdegi ataqty Eıfel munarasy da osyndaı kórmeniń jemisi. Bul kórmelerdi ótkizýdiń nátıjesinde álemde 12 Nobel syılyǵynyń ıegerleri paıda bolǵanyn da umytpaǵan jón. Sondyqtan, ońtaıly sátti oń jambasymyzǵa keltire alsaq, utarymyz anyq. Mamandardyń esepteýinshe, EKSPO-2017-ni uıym­dastyrýǵa jumsalatyn árbir teńge Qazaq eline bes esege deıingi ósimmen taza paıda ákeledi.

Sóz joq, bizdiń basty jetistigimiz – táýelsiz Qazaqstandy qurǵanymyz. 2012 jylǵy 14 jeltoqsanda Tuńǵysh Prezıdentimiz Nursultan Ábishuly Nazarbaev halyqqa Joldaýyn «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıa­sı baǵyty» dep ataýy kezdeısoq emes. Osylaı tuńǵysh ret resmı túrde Qazaqstan dúnıe júzine óziniń bútindeı qalyptasyp, irgeli memleketke aınala bastaǵanyn, sóıtip damýdyń jańa joǵary satysyna bet alǵanyn málim etti.

Bul saıası mańyzdy qujattyń árbir jolyn talqylaý bir ǵana áń­gimemen shektelmesi anyq. Degen­men, myna máseleni aıtpaı ketpes­ke bolmas. Ol – osy Joldaýdaǵy El­basynyń tarapynan aıtylǵan birqatar tyń pikirler. Máselen, Prezıdent: «El birtutas korporasııa sekildi jumys isteýi, al memleket onyń ózegi bolýy tıis, sondyqtan bizdiń búgingi kózqarasymyz ben us­tanymymyzdy túbegeıli ózger­tetin ekonomıkalyq pragmatızm qajet», degen oıyn bildirdi. Iаǵnı, ol kisi jurtshylyq nazaryn jańa úlgide jumys isteýge aýdaryp otyr. Rasynda, Qazaqstan álemdik aýqymda kólemi shaǵyn ekonomıka, sol sebepti eldiń bıýdjetin jaı bólip qana qoımaı, oıly da salmaqty ınves­tısııalaý arqyly ony tıimdi basqarý qajet. Bul tusta, Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamyn meılinshe tez ornyqtyrýdyń mańyzy zor ekendigi de daý týǵyzbas shyndyq.

Eldi eleń etkizip, kóńilge jy­lylyq uıalatqan tyń paıym­dardyń taǵy biri – Qazaq memleketi dep atalýymyzdyń kúni alys emestiginiń tuńǵysh ret eń joǵary minberden resmı túrde aıtylýy der edim. Ol úshin bárimiz birlese otyryp qazaq tilin jappaı qoldanysqa engizip shyn mánindegi memlekettik til mártebesine kóterýimiz kerek. 1993-1997 jyldary qazaq tiliniń máselesimen tikeleı shuǵyl­danǵandyqtan, ári sońǵy jıyrma jyl aralyǵynda bul salada oń baǵyttaǵy úlken ózgeristerdiń bar ekendigin bilgendikten, óz basym qazaq tiliniń mereıin ústem etýge ábden bolatynyna senimdimin. Tek, ana tilimizdi damytýdyń saıa­saty Joldaýda aıtylǵandaı, odan jerinýge, tipti qazaqtardyń ózderiniń boıdy aýlaǵyraq ustaýyna yqpal etpeýi kerek. Kerisinshe, qazaq tili Qazaqstan halqyn biriktirýshi bolýy tıis. О́ıtkeni, bizge qoǵamdyq kelisimdi saqtaý jáne nyǵaıtý tıimdi. Bul – bizdiń memleket retinde, qoǵam retinde, ult retinde ómir súrýimizdiń basty sharty.

Joldaýda aıtylǵan qulaqqa jaǵymdy kelesi bir tamasha jańalyq – «Máńgilik el» atanýdy murat etken nıetimizdi iske asyra alamyz. Sóıtip, HHI ǵasyrdyń ortasyna qaraı Qazaqstannyń kez kelgen azamaty erteńgi kúnge, bolashaqqa óte senimdi bolatyndaı saıası júıe qalyptastyra otyryp, álemniń eń damyǵan 30 eliniń qatarynan tabylatyn bolamyz.

Kenjebolat JOLDYBAI,

saıasattanýshy.

ASTANA.