Elimizdegi eń aýqymdy jobalardyń biri – «Saryarqa» magıstraldy gaz qubyrynyń basym bóligi, naqty aıtqanda 800 shaqyrymǵa jýyǵy Qaraǵandy oblysynyń aýmaǵyn qamtıtyn bolady. Jalpy uzyndyǵy 1534 shaqyrymǵa teń gaz qubyryn salýdy júzege asyratyn eresen jobanyń elimiz úshin 700 mlrd teńge kólemindegi qarjyǵa túsetinin de bylaıǵy jurttyń bile júrgeni jón.
Qazirgi tańda tórt kezeńge bólingen alyp qurylys Qaraǵandy baǵyty boıynsha qarqyndy júrgizilýde. Birinshi kezeń Qaraǵandy men Aqmola oblystaryn, onyń ishinde Jezqazǵan, Temirtaý, Nur-Sultan qalalaryn qamtıdy. Iаǵnı, bul baǵyt boıynsha tabıǵı gaz 171 eldi mekenge jetkizilip, 1,7 mln tutynýshynyń úıinde kógildir otyn mazdap janatyn bolady.
Qazirgi tańda uzyndyǵy 1061,3 shaqyrym bolatyn, ótkizý qabileti jylyna 2,2 mlrd tekshe metrge teń magıstraldy gaz qubyry «Qyzylorda – Jezqazǵan – Qaraǵandy – Temirtaý – Nur-Sultan» baǵyty boıynsha tartylyp jatyr. Buǵan qosa, Jezqazǵan, Temirtaý, Qaraǵandy qalalarynda bes avtomattandyrylǵan gaz taratýshy stansa men Nur-Sultan qalasy aýdanynda eki stansanyń qurylysy júrgizilýde. Bul jumystar bıylǵy jyldyń sońyna taman aıaqtalady dep josparlanǵan.
Osydan on jyl buryn Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Nazarbaev ózimizde gaz qubyryn salý jóninde sheshim qabyldamaǵanda, qazir kógildir otyndy kórshi memleketterden qyrýar qarjy shyǵaryp satyp alar edik. On jyl demekshi, osy ýaqyt aralyǵynda elimizde gaz salasy aýqymdy túrde tolyqtaı jańǵyrtyldy. Sonyń nátıjesinde Qazaqstan búginde ózin ǵana gazben qamtamasyz etip qoımaı, kógildir otyndy kórshi memleketterge eksporttaý múmkindigine de ıe bolyp otyr.
«Saryarqa» magıstraldy gaz qubyryn tartý qurylysy óńirdegi birqatar máseleniń oń sheshim tabýyna ıgi yqpalyn tıgizedi. Mysaly, qazirdiń ózinde atalǵan jobaǵa biliktiligi joǵary 1900 qazaqstandyq maman tartylyp, óńirdegi jumyssyzdardyń sanyn azaıtýǵa aıtarlyqtaı úles qosyp otyr. Jumystyń qyzǵan mezgilinde, ıaǵnı tamyz aıynda qyzmetkerlerdiń sany 2200 adamǵa jetip, bul iske jumyldyrylǵan tehnıka sany 800 birlikke deıin artty. Sondaı-aq aýmaqty gazdandyrý tutynýshylardy únemdi jáne yńǵaıly jylytý júıesimen qamtamasyz etip, elektr qýatyn óndirip shyǵarýdy da eseleı túsedi. Buǵan qosa, jylytý júıesine tabıǵı gazdy paıdalaný óńirdegi ekologııalyq máselege de oń yqpalyn tıgizedi. Jobanyń taǵy bir sharapaty – shaǵyn jáne orta bıznestiń órken jaıýyna da tyń serpin beredi. El ekonomıkasyna ınvestısııa tartý syndy asa qajetti iske de paıdasy molynan tımek.
Osydan biraz buryn elimizde munaı-gaz salasyna arnalǵan modýldy podstansalar shyǵaryla bastady. Bul iske qyzyǵýshylyq tanytqan Fransııalyq «Schneider Electric» kompanııasy Qarasaıdaǵy «PSI Engineering» JShS mashına jasaý zaýytymen kelisimshartqa otyrdy. Gaz qubyry qurylysy barysynda taǵy da birqatar sheteldik kompanııa qaraǵandylyq kásipkerlermen iskerlik qarym-qatynas qurýǵa beıildi ekendikterin bildirdi. Atap aıtqanda, chehııalyq kompanııanyń ókilderi birikken ónim shyǵarý úshin ózderiniń tehnologııalary men jobalaryn usynyp otyr.
Qazirgi tańda tutynýshylardy tabıǵı otynnyń baǵasy qandaı bolar eken degen suraqtyń mazalaıtyny ras. Ázirge Nur-Sultan qalasy, Qaraǵandy jáne Aqmola oblystary boıynsha tabıǵı gazdyń bolashaqtaǵy bólshek baǵasy belgilene qoıǵan joq. Máselen, Qaraǵandy oblysynda tarıf pen baǵa belgileý úderisteri zańnama erejesine saı memlekettik turǵyda retteledi. Iаǵnı, «Gaz jáne gazben jabdyqtaý týraly» Zań boıynsha ishki naryqta gaz taýaryn satýdyń ár oblys úshin shekti kóterme baǵasyn Ulttyq ekonomıka mınıstrligimen kelise otyryp, Energetıka mınıstrligi ár jyl saıyn bekitedi. Jalpy tutynýshylar úshin kógildir otynnyń kóterme baǵasy men gazdy tasymaldaý tarıfi gaz qubyrynyń qurylysy aıaqtalǵan soń bekitiledi. Qalaı bolǵan kúnniń ózinde, tabıǵı gazdyń baǵasy qarapaıym tutynýshynyń qaltasyn qaqpaıtyndaı qoljetimdi bolaryna senim mol.
Byltyr Elbasy «Saryarqa» magıstraldy gaz qubyry týraly: «Bul bizdiń iri joba. Biz munaı men gaz shyǵaratyn memleket retinde Qazaqstannyń ortalyǵyn gazdandyrý máselesine endi ǵana nazar aýdardyq. Bul el aldyndaǵy úlken jaýapkershilik. Meniń oıymsha, kelesi jyly osy mańyzdy gaz qubyrynyń qurylysy aıaqtalyp qaldy dep aıtatyn bolamyz». Tuńǵysh Prezıdenttiń bul sózine bizdiń alyp-qosarymyz joq. Tek, bastaǵan berekeli is mejesine belgilengen mezgilinde jetip, turǵyndardyń turmysyn jeńildetetin kógildir otynnyń ıgiligin Arqa jurty erterek kórse eken degen tilek bar.
Qaraǵandy oblysy