Aǵań bıyl otyzǵa keledi.
Ekinshi ret.
О́tipti alpys kóktem ókinishi kóp.
Alpys jaz qýanyshy mol kózden ushty,
Alpys kúz artta qaldy jetimsirep.
Jastyq-aı, orman edim, ordaly edim,
Janymdy uǵar edi ol da meniń,
Deýshi edim basqa basqa meni aldamas,
Tap meni tastap ketpes jolǵa dedim.
Qaıtar ma jalynyp-aq surasam-aı,
Aǵardy sóıtip erte myna samaı,
Joq boldy jarq etti de eki otyzyń,
Eki-aq kún qonyp ketken qudashadaı.
Apyr-aı, sondaı túnder qalaı kelte,
Toıdan jurt toıattamaı taraıdy erte.
Aǵańnyń taǵy otyzǵa kelgisi bar,
San ret, talaı márte.
* * *
Jyly bulaqqa qonaıyq búgin baryp,
Tıyn tastap biz-daǵy yrymdalyq.
Jyly ǵana bulaqqa aıaǵyn sap,
Jyly ǵana qyz otyr jymyń qaǵyp.
Jyly bulaq jatady týlap aǵyp,
Bult kóshedi sý boılap shýdalanyp.
Kúz deıtuǵyn tátesi kele jatyr,
O da otyrmaq aıaǵyn sýǵa malyp.
Keshe ǵana Aı qonyp, shyq túnegen,
Qýqyl tartyp tór jaılaý túkti kilem.
Biz tastaǵan tıyndar shorshyp shyǵyp,
Kóp juldyz bop kókte tur. Úrikti bilem.
Alma-Arasan, endeshe Alma-Arasan,
Quný aǵań aýnaıdy qarda masań.
...Súmbileden kóredi el sý sýysa
Jyly qyzdy umytqan aldaqashan.
* * *
Eı, jasyl kóktem, jańa lep,
Meniń aýrýymdy ózińmenen ala ket.
Qalmaı qoıdy ǵoı sońymnan,
Qarynǵa jabysqan talaq sekildi qara bet.
Eı, qubylaǵa ushqan qus bulyt,
Myna páleni alyp ketshi qanatyńa qystyryp,
Osy ordan ótsem, oljam der em ǵoı qýanyp,
Qyrsyq túnderdi qyryq oıanatyn qystyǵyp.
Shoq-shoq ta gúlder, shoq gúlder,
Sender meıirimdi edińder ǵoı,
nege qaırylmaı kettińder.
Myń saıran dúnıe myń qara qurtqa aınalyp,
Kózden ushqany-aı kóbelek qanat ot kúnder.
Tabanǵa kirgen shóńgege aınalyp qaıran gúl,
Azynap muzdaı jel esedi ylǵı qaıdan dúr.
Osynyń bári túsiń dep nege aıtpaısyń.
Esentaı, tiliń baılanǵyr.
Salqyn baqtar-aı saıaly,
Dosyń emes pe em baıaǵy.
Jaz sýyq. Jol qıyn. Kún bult. Qý basym.
Neniń jazasy ekenin aıtyp óltirse ǵoı aıaǵy.
* * *
... meshittegi qyz
(Amanhan Álim)
Meshitten seni kóripti,
Qurannan uzaq bas almaı.
Bir arý ǵajap kórikti
Otyrdy deıdi. Mashalla-aı.
Jaınamaz jaıyp shalǵynǵa,
Aýlanyń gúlin taptapty el,
Oınap júr esik aldynda
Bala kúshik pen aq kepter.
Sen aryl, tazar, bárinen,
Uqsap bir appaq sábıge,
Barýǵa qorqam áli men,
Allanyń úıi jámıge.
О́zimdi ózim kórge aıdap,
Elesiń qaıta keri arbap.
Qudaıdy qoıyp, men beıbaq
Seni oılap ketsem, ne bolmaq?
Ne dese meıli desin el,
Tamuq pa álde jumaq pa,
Seni ǵoı, janym, keshirer
Men qaıter ekem biraq ta.
Tóbege qondy Aı baryp,
Meshitke syıdy bar álem.
Kire almaı júrmiz aınalyp,
Aq kepter, kúshik jáne men.
* * *
Perishtedeı páktikpen baýrap, tektim,
Sen ótesiń júregin jaýlap kóptiń.
Tańǵy shyqtaı tap-taza bir balasyń
Sonyń úshin qashtym men, aýlaq kettim.
Sonyń úshin jáıim bar burylmaǵan,
Saıtanymdy tyńdamaı sybyrlaǵan,
Jasaıynshy men-daǵy bir batyrlyq,
Múmkindik ber qorqýǵa, kúnim, maǵan.
Kerek emes, qoı, aınam, habarlaspa,
Saǵan basqa jan laıyq, maǵan basqa.
Kóre qalsam záýde bir «baıqamaıyn»,
Al sen jyldam ótip ket amandas ta.
Jas ǵumyrsyń baqyty, armany alda,
Aldanǵan da joqsyń sen, aldaǵan da.
Al men she... men, joq, qalqam, men basqamyn,
Mendeı miskin aqyn joq bar ǵalamda.
Jyldar, jyldar, jyldar-aı syrǵyp ótken,
Mynaý netken músápir muńdy kóktem.
...Kóp qorqyta bermeshi, ózim daǵy,
Birinshi ret ótkeli turmyn órtten.
Aqyn ólimi
Arǵymaqqa oq tıdi,
Qyl maıqannyń túbinen
(Burynǵy shaldar)
– Papa, taǵy kesh keldiń be,
Taǵy ursatyn boldy ǵoı mama saǵan.
– Joq, uryspaıdy. Ol degen tamasha adam.
– Moınyń nege qanap tur?
– Jáı, ásheıin...
bar, uıyqtaı ǵoı, ony ózim tańa salam.
Ajal jeli azynap esedi ordan,
Kóship jatyr kósheler, kóshedi orman.
Tósegine qaljyrap qulady aqyn,
Kezekti bir dýelden kesh oralǵan.
Taǵy da bir sholdy da tosyn hatyn,
Eń sońǵy ret maı shamdy óshirdi aqyn:
«Qulynyma jýǵyzba, óziń jýǵyn,
jastyq azdap qan boldy, keshir, qatyn!»
* * *
Myna sur kúz tur eken bastap neni,
Qap-qara ózen qarsy aqpaı qashpaq keri.
Jazdaı baqqan jaraly qolbatsha qus,
Ketem deıdi ol da erteń tastap meni.
О́lgenim joq, bárinen shyqtym tiri,
Jamaý-jamaý júrektiń qyryq tyrtyǵy.
Meni tastap ketkender, senińdershi,
Bir kezdesý bary anyq túptiń túbi.
Kúte-kúte tózim de túgesildi ol,
Umytylmas men úshin uly esimder.
Sender qandaı boldyńdar, kórsem deımin,
Men ǵoı sirá ózgermen, bilesińder.
Bir saǵynysh bar edi, o da eskirdi,
Tyńdaǵym kep aly-y-y-s bir kómeski úndi,
О́zim senbeı ózimniń ótirigime,
Izdemeımin dep qoıam men eshkimdi.
О́tirikke sendirem ózimdi álgi,
Sýydy ol da, bir ystyq sezim bar-dy.
...Tunshyǵa óksip jylyp tur tań atqaly,
Ne aljydy myna kúz, ne jyndandy.
* * *
Jarymes jel esirdi aldan,
Kúz túsetin sury bar,
Jap-jas qalpy jesir qalǵan,
Jazdyń janyn kim uǵar.
Ketti qustar shuǵyl qaıtyp,
Nege úzildi názik ún,
Bitken joq-ty birin de aıtyp,
Alty oktava sazynyń.
Saırap-aq tur, jaınap-aq tur,
Qosylsam dep ánge bir,
Qor boldy ǵoı qaıran aq gúl,
Albastyǵy álde bir.
Nege kerek tekke nalý,
Deýshi ediń ǵoı erkelep,
Meni satyp ketken arý,
Sergeldeń ǵyp erterek,
...sen qaıda júr ekensiń?!
* * *
Meni eshkim izdemeıdi.
Tek tań shymshyq músirkep biz kedeıdi.
«Qaryndasyń, aǵataı, joq qoı endi,
Men qaryndas bolaıyn sizge» deıdi.
Kóktem ótti kóz jasyn tekke bulap,
Biledi ol da kelgenniń ketpegi haq.
Qos qaryndas bar mende budan bylaı
Ekeýi de jerde emes, kókte biraq.
Eshkimge kerek te emen,
Adym bassam kóldeneń bóget kórem.
Qanattyǵa qaqtyrmaı men báribir,
Qaryndastarymdy demep kelem.
Qaqpaı qoısa qaqpasyn esigimdi el,
Meıli, tipti umytsyn esimimdi el.
Aspan jaqyn sekildi jerden góri.
Keshirińder.
* * *
Shıe gúldep,
Shıe gúldep kóktemdi súıemin dep.
Tyńdamaıdy «qoı, oıbaı» degen sózdi,
Tońsam daǵy toı kóılek kıemin dep.
Sıren gúldep,
Sıren gúldep men daǵy súıgenmin dep.
Jırendim dep aıtpaıdy ol da biraq,
...Oılanasyń osy ándi úırengiń kep.
Kóktem bıyl tilazar, aqpa qulaq,
Taýda jasyn oınaıdy, baqta bulaq.
Appaq bizdiń alma baq, biraq nege,
Kórshimizdiń almasy appaǵyraq.
Ýaqyt degen, apyrm-aý, saıqal netken,
Baqta otyrmyn qaıta almaı
qaıtam dep men,
Kórshi baqtyń kórkemi-aı, kózdi arbaıdy
...shaıtan kóktem...
* * *
Jolyqtyń túsim bolyp, bolyp qaıǵym,
Senesiń qalaı maǵan, sony uqpaımyn.
Men seni qyzǵanbaǵam,
qyzǵanbaımyn,
Joǵaltyp alam dep te qoryqpaımyn.
Syzylyp, kórkińmenen qyzyqtyryp,
Úzilip, tátti júzim úzip turyp,
Álgige usynasyń, qysylasyń,
Saby altyn sary pyshaqpen shujyq tilip.
Biraq men seni qyzǵanbaımyn.
Bokaldar qaıta tústi, kóterildi,
Bal sharap ne tóktińder, ne tógildi.
Saby altyn pyshaq qalar dastarqanda,
Tórgi úıge shyǵaryp sap ekeýińdi.
Biraq men seni qyzǵanbaımyn.
Ushady túngi aýada qalqyp ániń,
Men shette aýa jetpeı alqynamyn.
Aqyryn kóterilip baspaldaqpen,
Esiktiń aldyna kep sál turamyn.
Biraq men seni qyzǵanbaımyn.
Sodan soń baramyn da týra saǵan,
(Keledi dál osyǵan sirá shamam)
Saby altyn sary pyshaqty sart etkizip
О́zimniń kókiregime suǵa salam.
Beısenbi kún nemese Sezarǵa ókpe
Qaǵan Sezar, keńeselik kel, birge,
Kúl men Aıdy kúlparsha ǵyp bóldiń de,
Jumadan soń Senbi depsiń, bu qalaı,
Jumadan soń Beısenbi ǵoı, Senbiń ne?.
...Nege, nege qoshtastyq biz erterek,
Nege, nege tez sýydy erke lep.
Beısenbi kún kelem degen qyz kelmeı,
Juma jetti Jeksenbisin jelkelep.
Ýaqyt sodan toqtap qaldy pále bop,
Kútý degen dert jabysty jáne kep.
Sodan beri shań jýytpaı arýǵa,
Han Sezardi kústánalap men álek.
Sezar qaǵan, násili sarań jetimek,
Nege jazdyń aptada kún jeti dep?
Taqtan túsip qalar ma ediń, jumada,
Beısenbi kún bolsyn deseń eki ret,
...óı, sen de bir...
* * *
Kúz deıtuǵyn arýdyń burymdary,
Sary altyndaı edi ǵoı buryndary.
Qazir nege kókshýlan, nege qysqa,
Qazir nege barlyǵy qubylmaly?
Syqyrlatyp, syndyryp keregemdi,
Alasuryp myna kúz nege keldi,
Silkip, julqyp ketedi qara daýyl,
«Myqtysyń ba, qalaısyń!» dep emendi.
Shaıqap-shaıqap qoıady taǵdyr meni,
Keıde sumdyq yzǵarly tańnyń lebi.
Menen jaqyn joq edi eshkim oǵan,
Kep-keshegi jastyqtyń bal kúnderi.
Aıyrdy erte, ol ras gúl shoǵymnan,
Kóremin de bir baqyt, myń sorymnan.
Kózi ot shashqan kókshýlan qabaǵan ıt,
Ars-ars etip qalmaıdy qyr sońymnan.