Jaısań-Shaǵarshyn beketinde sheshilmegen túıinder kóp

Tıisti baqylaýlar sheka­ra­­lyq tekserýden ótýi úshin ótki­zý beketinde jeńil avto­­kó­lik­ter 5-6, júk kólikteri 10-12 saǵat, al iri kólemdegi fýralar keı­bir kez­der­­­de tu­tastaı táýlik boıy kezek kútip tu­­ryp qa­la­­ty­nyn kórsetedi. Ári mundaı kóri­nis biraz ýaqyttan beri jal­ǵa­syp keledi. Sonyń ishinde jaz aı­laryndaǵy yń­ǵaı­­syz­­dyq, tekke ketken esil ýaqyt pen shy­ǵyn­­dy aıtsańyzshy. Mundaı ki­diris­t­iń basty sebebi nede? Aıtalyq Qazaq­stan jaǵyn­­daǵy shekaralyq ótkizý beke­tinde jolaý­shylarǵa arnalǵan avtobýstar ­men jeńil avto­kólikterge, sonymen birge iri júk kólik­terine arnalǵan derbes, kóp jolaqty jol dálizderi bol­sa, Reseı jaǵynda joǵa­ryda atalǵan barlyq avtokólik túr­leri bir jolaq, bir kezek boıynsha ótedi. Avto­kólik­ter keptelisi men onyń uzaq ýaqyt turyp qalýynyń syry osynda eken.

«Atameken» ulttyq kásip­ker­ler pala­tasy óńirlik ókildiginen alynǵan derek­terge súıensek, atalǵan shekaralyq aı­maq­­tar arasynda 2016-2019 jyldary jo­laý­shylar men júk tasqyny tasymaly 40 paıyzǵa ulǵaıǵan. Osy aralyqta kólik qu­ra­l­da­rynyń úlesi de 25 paıyzǵa kó­teril­gen. Osy jalpy kólik tas­qynynyń 58 pa­ıy­zy Jaısań-Sha­ǵarshyn ótkizý beketi­niń úle­sine tıisti eken.

Bul týraly palata ókildiginiń qu­qyqtyq másele­ler jónindegi dırek­torynyń orynbasary Rýs­lan Kúıshinov aıtyp berdi. Biz joǵa­ry­da avtokólik beketinde uzyn-sonar kezek­tiń paıda bolýyna Reseı jaǵynda tek bir ǵana jolaq bolýy áserin tıgizip júr­genin aıtqanbyz. Bul jóninde Reseıdiń sarapshy mamandary men ókilderdiń oı-pikiri aıtylmasa, munyń bári Sheraǵańsha aıtqanda «bir kem dúnıe» bolyp shyǵar edi. «Izdegen jeter muratqa» degendeı, áı­teýir izdegen, oıǵa alǵan adamymyzdy taýyp, oǵan jolyǵýdyń da sáti tústi. Ol Oryn­bor oblysy kásipkerleriniń quqyn qor­ǵaý jónindegi ýákil Vıktor Korshýnov edi.

Onyń oıynsha, «Jaısań-Shaǵarshyn ótkizý beketiniń tóńireginde túıindelgen túıt­­kilder kúrdeli kúıinde qalyp otyr. Son­dyqtan da bul másele barlyq deń­geı­­degi qo­ǵam­dyq alańdarda aıtylyp talqy­­la­ný­da. «Budan bólek men atalǵan prob­lemaǵa qatysty jaıttar jóninde Oryn­bor ob­ly­synyń gýbernatory Denıs Pas­lerge qyz­mettik jazbasha hat joldadym. Bul kezde ol atalǵan laýazymdy ýa­qytsha atqaryp júrgen-di. Budan soń Oryn­borǵa Reseı Kólik mınıstri Evgenıı Det­rıh arnaıy keldi. Sol kezde Shaǵarshyn­daǵy jaı­syz jaǵ­­daı­lar taǵy da ortaq taqyryptyń arqaýy­na aınaldy», dedi ol.

Vıktor Korshýnovtyń málimdeýinshe, Reseı Kólik mınıstriniń sol saparynda Jaısań-Shaǵarshyn shekaralyq beketinde týyndaǵan máselelerge qatysty tıisti baǵdarlama qabyldanǵan. Soǵan sáıkes aldaǵy 2020 jyly avtokólik jolaqtaryn keńeıtý, ári mundaǵy eskirgen júıeler men ınfraqurylymdardy tehnıkalyq turǵydan qaıta jańǵyrtý jóninde jobalaý-izdestirý jumystary bas­­talmaq. Al 2021-2024 jyldary reseı­lik­ter múmkindigi qazirgi kúıdegisinen 8 ese joǵary jańa ótkizý keshenine qol jet­kizbek. Bul ázirshe joba men jos­par ǵana. Sóz arasynda reseılik ýákil buǵan uqsas jaǵdaı Aqtóbe men Oryn­bor arasyndaǵy ózge shekaralyq beket arasynda kezdesetinin, aıtalyq Pervomaıskoe-Jırenqopa beketinde kerisinshe Reseı jaǵynda úsh jolaq baryn alǵa tartyp, al Qazaqstan jaǵynda keń jolaq kishireıip bir jolaqqa aınalyp ketetinin alǵa tartty.

Búgingi kóterilip otyrǵan máselege qatys­ty ony kún, apta saıyn óz bastary­nan ótkizip júrgen kásipkerler men bıznes­men­derdiń oı-pikirleri de máseleniń máni­sine tereńdeı túsýge áserin tıgizbek. Osy oraıda «Bolat LTD» JShS-niń quryl­taı­­shysy, óńirge belgili kásipker As­qar­­bek Mamyrbaevtyń janaıqaıyna qulaq túrip kórgenniń artyqshylyǵy joq se­kildi. Ol jemisterdiń birneshe túrin, so­nyń ishinde tańqýraıdy ónerkásiptik negiz­de ósirip, óndirýge, ári shekaralas óńir tur­ǵyn­daryna ótkizýge mamandanypty. Onyń bári jaz aılarynda ázir bolatyn maýsymdyq ónimder ekeni belgili. Kásipkerdiń jigerin qum qylatyn jaıt kúnniń ystyq keze­ńinde saǵattap, táýlik boıy ótkizý beke­tinde kezek kútip turý mańdaı termen ósir­gen ónimderdiń buzylyp ketýine áserin tıgi­zetin­digi. Sodan soń ol bizge tómen­degideı tujy­rymdaryn aıtyp berdi.

Biz mine, birneshe jyl boıy Eýropalyq ekonomıkalyq keńistik sheńberinde ómir súrip kelemiz. Ony qurýdaǵy basty maqsat taýarlardyń emin-erkin almasýy men eńbek resýrstaryna dańǵyl jol ashý emes pe edi. Dál osylaı bolýy kerektigin shekaralyq memleketter yntymaqtastyǵy forýmdary kezinde sol elderdiń basshylary da udaıy aıtyp keledi. Osyndaı jaǵdaıda Jaısań-Shaǵarshyn shekaralyq ótkizý beketinde júk kólikteriniń 10-12 saǵat kezek kútip turýy jan tózgisiz jaǵdaı. Buǵan deıin mundaı uzaq kidiristiń sebebin kedendik baqylaýǵa jaba salatynbyz. Qazirgi kezde Eýropalyq Odaqqa múshe memleketter arasynda munda kedendik baqylaýlar alynyp tastaldy emes pe? Sonda shekarashylar nege shuqshıyp qaraıdy, biz nege sol kezdegideı problemaǵa qaıta kezigip otyrmyz dep qynjylady ol. Ras, buǵan deıin Reseı jaǵyndaǵy avtokólik jolynyń 45-50 shaqyrymy júrýge múldem jaramsyz bolatyn. Qazir Orynbor qalasynan Shaǵarshyn ótkizý beketine deıin taqtaıdaı tegis trassa salyndy. О́te jaqsy. Alaıda reseılikter ótkizý jolaqtaryn keńeıtýdi bir jyl jobalasa, budan soń ony eki jyl salsa, ony búgingi zymyran ýaqyt kótere ala ma? Sondyqtan da bul ýaqytty qysqartý múmkindigin qarastyrsa – utymdy bolmas pa edi. Osy másele aldaǵy qarasha aıynda Reseıdiń Omby qalasynda ótkiziletin Reseı men Qazaqstan shekaralas óńirleri yntymaqtastyǵy XVI forýmynyń kún tártibine kirgizilgenin qalaımyz dedi budan ári A.Mamyrbaev.

Nesi bar, bul ábden qoldaýǵa turatyn oıly usynys-pikir degen oıdamyz. Son­daı-aq «Ekspress grýz» JShS-niń dırektory Aıgúl Saqtaǵanovanyń pikirinshe, shekaralyq bekettiń tek Reseı jaǵynda ǵana emes, sonymen birge qazaqstandyq bóliginde de alańdatarlyq ahýal joq emes. Sonyń ishinde tranzıttik tasymaldaýshylardyń qoldan jasalǵan jasandy bógetterge tap bolyp qalatyndyǵy. Osyndaı kórinis eksporttyq baqylaý isinde de qylań berip qalyp júr. Bir sózben aıtqanda, qaǵazdy aparý men ákelýdiń ózi biraz ýaqyt alady. Bizdiń JShS-de jumys jasaıtyn júrgizýshiler shekarada tabany kúrekteı jarty táýlik boıy tapjylmastan kezek kútip turady deıdi kompanııa jetekshisi. Onyń sóziniń túp-tórkininen uqqanymyz eki el arasyndaǵy saýda-sattyqqa baılanysty qarym-qatynastar kezinde arnaıy kelisimshart jasalyp, onyń jetkizilý ýaqyty kórsetiledi. 

Bul shart avtokólikterdiń shekara beketinde uzaq ýaqyt turyp qalýyna baı­lanysty oryndalmaı qalady eken. Osyn­daı faktorlardyń saldarynan qazaq­standyq kásipkerlerdiń belgili bir toby sońǵy kezde Reseı baǵytyna taýar men júk jetkizýden bas tartqan kórinedi.

Qalaı degende de Jaısań-Shaǵarshyn shekaralyq ótkizý beketinde búgingi kúni qalyptasyp otyrǵan kúrdeli jaǵdaı oǵan jedel­dik pen ilkimdi kózqaras qalyp­tas­tyrýdy qajet etedi. О́z kezeginde bul másele jergilikti qazaqstandyq ákim men reseılik gýbernator deńgeıinde emes. Tutastaı mem­leketaralyq kelisim turǵysynan she­shi­min tabý kerektigi eshqandaı talas tý­ǵyz­baıdy. Sondyqtan da qazaqstandyq ká­sip­ker Asqarbek Mamyrbaev oryndy qoz­ǵa­ǵandaı atalǵan problemalyq másele al­daǵy qarasha aıynda Reseıdiń Omby qala­synda ótkiziletin Qazaqstan men Reseı she­k­aralas óńirleri yntymaqtastyǵy XVI fo­rý­mynyń kún tártibine engizilse bul is kúr­deli jaǵdaıdyń oń baǵytqa qaraı tezirek bu­ry­lýyna yqpal jasaı alar edi demekpiz.

AQTО́BE – ORYNBOR – AQTО́BE

Sýrette: Jaısań-Shaǵarshyn shekaralyq ótkizý beketinen kórinis