Santıagodaǵy ereýil basylar emes. Aqparat quraldary Chılı astanasynyń ortalyǵyna jınalǵandar sany mıllıonnan asqanyn habarlady. Qala ákimshiligi manıfestasııalardyń beıbit ekenin málimdedi. Al chılılikter muny el tarıhyndaǵy eń úlken mıtıng deıdi.
Halyqtyń dúrligýine negizgi sebep – metro jolaqysynyń qymbattaýy. Úkimet 6 qazanda metro bıletiniń baǵasy 30 chılı pesosyna (0,042 AQSh dollary) qymbattaıtynyn habarlaǵan bolatyn. Chılılikter qala ortalyqtaryna jınalyp, jańa tarıfke qarsylyǵyn bildirdi. Alǵashqy jıyndar beıbit sıpatta boldy. Halyq ózderimen alyp kelgen qazandaryn sartyldatyp, narazylyǵyn bildirmek boldy. Alaıda 19 qazanda jınalǵan qaýym quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerlerimen eregisip, qala múlkine zaqym keltirip, Santıago ortalyǵyndaǵy saýda ortalyǵyn órteıdi. Sodan beri beıbit mıtıngtiń sıpaty aýysty. 19 adamnyń kóz jumǵany, 585 kisiniń jaraqattanǵany habarlandy. 3 myńǵa jýyq azamat ýaqytsha ızolıatorǵa qamalǵan.
Búginde Chılıdiń iri qalalaryna bronetehnıka men áskerı toptar jóneltilgen. Onymen qosa komendanttyq saǵat belgilengen. Bir ǵana Santıago metrosynyń isten shyǵýy qala ákimshiligin 200 mln AQSh dollary kóleminde shyǵynǵa batyryp otyr. La Tercera basylymynyń jazýynsha, 136 stansanyń 77-sin qaıta jóndeý kerek, 20-synda órt shyqsa, 9-y túgeldeı janyp ketken. Bul málimetti metropolıten basshysy Rýben Alvardo rastady.
25 qazanda bir top azamat Chılıdiń Ulttyq kongresiniń ǵımaratyna shabýyl jasap, qaýipsizdik komıteti ondaǵy qyzmetkerlerdi evakýasııalaýǵa májbúr boldy. Málimetterge súıensek, narazylar kongress ǵımaratyn basyp almaq bolǵan.
Santıago meri Karla Rýbılar Twitter-degi paraqshasynda alańǵa jınalýshylardyń qarasy mıllıonǵa jetkenin habarlady. Oǵan qosa «Elimizge dıalog pen beıbit kelisim jetispeıdi», dep jazǵan. BUU-nyń adam quqyqtary jónindegi joǵarǵy komıssary Mıshel Bachelet Chılı bıligi men halqyn kelisimge kelýge shaqyrdy. Ol memlekettegi daǵdarysty qolǵa alyp, odan shyǵatyn sheshim tabý úshin eki taraptyń birin-biri tyńdaı alýy mańyzdy ekenin aıtty.
Ereýilge shyqqandar jolaqynyń qymbattaýyna qosa eldegi jalaqynyń tómendigin, tegin medısına qyzmetteri men aqysyz, sapaly bilimniń bolmaýyna narazy. Chılı prezıdenti Sebastıan Pınera Twitter-degi paraqshasyna halyqtyń muńyn estigenin jazdy. «Búgin elimizde úlken kólemdegi beıbit bas kóterý ótip jatyr. Olar ádil ári halyqtyń muń-muqtajy eskeriletin memleketti qalaıtynyn aıtty. Biz de oǵan qosylamyz. Qudaıdyń kómegimen bárimizge unaıtyn Chılıge de jetemiz. Bul kezeń de artta qalar» delingen jazbada. Senbide Santıagodaǵy prezıdent saraıyndaǵy kezdesýde memleket basshysy Sebastıan Pınera respýblıka mınıstrlerinen qyzmetterin bosatýdy surady. Ol bul sheshimin «jańa talaptardy qabyldaý» dep túsindirdi. Sonymen birge 28 qazanda memleket boıynsha belgilengen tótenshe jaǵdaı rejimin de alyp tastaıtyn oıy baryn jetkizdi.
Resmı statıstıkaǵa súıensek, Chılıde medısına qyzmetteri rasymen qymbat. Máselen, dárigerge kóriný úshin chılılik 70 AQSh dollaryn tóleýge májbúr. Memlekettik klınıkadaǵy stasıonarlar 2 000 AQSh dollarynyń aınalasynda. Al memlekettegi ortasha jalaqy kólemi – 900 AQSh dollary. Chılı kóp jyldar boıy Latyn Amerıkasyndaǵy turaqty memleketterdiń biri sanalyp keldi. Degenmen bul joly halyq bılikten jalaqy men zeınetaqyny ósirýdi, dári-dármektiń baǵasyn arzandatýdy, konstıtýsııalyq reforma jasaýdy surap otyr. Onymen qoımaı, sońǵy kezde memleket basshysynyń qyzmetten ketýin talap etkender de tabylyp jatyr. Narazylar jınalǵan kúni qabyldanǵan jol aqysynyń baǵasyn ósirmeý sheshimi halyqty qanaǵattandyrmady. Kórip otyrǵanymyzdaı, bılik halyqtyń talaptaryn oryndaıtyn sharalardy qolǵa alyp otyr.