Balama sózdiń baǵyn ash

Mysaly, qazaqy sózjasam úderisinde bizdiń neni basshylyqqa alatynymyz qazaq tilin úırenip júrgen basqa ult ókilderine ǵana emes, jalpy qazaqy jurtqa da áli kúnge deıin belgisiz bolyp kó­rinedi. Eger búgingi qoldanystaǵy, aýdarmamen aralasqan tilimizge bir sát óz kózińizben hám bizdiń tilimizdi úırenýshi ulttyń kózimen qarap kórseńiz – qazaqsha termın týdyrýdyń, ataý berýdiń, balama týdyrýdyń taratyp aıtyp, támsil etetin tól tájirıbesin tap basa qoımaısyz.

Biz jańa sózjasamǵa (termın, ataý, balama) orys tilinen aýdarý arqyly qol jetkizip kelemiz. Aýdarma arqyly sózdik qorymyzdyń molaıǵanyn eshbir joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. «Sózdik sózdikten jasalady» degendeı, jylma-jyl balalap jatqan sózdikter sol aýdarmanyń arqasynda qalyńdaı túsýde. Biraq bir nárse jetispeıdi. Jetispeıtin nárseni birden ańǵarý qıyn da. Kásibı aýdarmashylar arasynda qalyptasqan «Perevod nachınaetsıa tam, gde konchaetsıa slovar» degen tirkes sol jetpestikti beıneleı alatyn tárizdi. Munyń maǵynasy mynaǵan saıady: sózdikten qajetti sózdi tappaǵan aýdarmashy qalaı bolǵanda da sol mátindi oıdaǵydaı aýdarý úshin óziniń búkil kásibı qabiletin kórsetýge umtylady, basqa tilderdi paıdalana otyryp zerdeleıdi, aqyry osy izdenisteri arqyly túpki nátıjege qol jetkizedi. Bul sózjasamnyń da serti: jańa balamany eń áýeli óz tilińniń qoınaýynan izde; odan tappasań, sol joǵyńa túbi bir týǵan jurttan izdeý sal; bu jaqtan da bir habary shyqpasa, onda osydan keıin baryp jańa sózdi jarysqa qos (tómendegi usynystar atalǵan baǵyttarǵa saı órbıdi).

Shart pen shar+yt. Osy oraıda ushy­na shyǵa almaı júrgen uǵymnyń biri re­tinde «ýslovıe» sózin aıtýǵa bolar edi. Bul mánmátindik mazmunyna qa­raı birde «jaǵdaı», birde «talap» dep qoldanylsa da týra balamasy – «shart». «Dogovor» da «shart» dep aýdarylady jáne solaı qalyptasqan, eger ulttyq uǵymǵa salsaq, bul «ýaǵda». «Ýaǵdalasýshy taraptar» degen tirkes bar. Biraq «shartty» endi «ýaǵda» dep buza almaımyz. Aýdarma tájirıbesi kórsetip otyrǵandaı, «ýslovııa dogovora» degendi «sharttyń sharttary» dep jazbas úshin, birde «sharttyń talaptary» desek, ekinshi joly «sharttyń jaǵdaılary» dep qoldanamyz. «Dogovor» joq jerde ǵana jeke kelip qalsa, «ýslovıeni» «shart» dep nyqtap jaza alamyz. Budan basqa tilimizde «shart júginý», «shart jumý», «shart etý» , «shart ketý», «shart syný», «shartty refleks», «shartty belgi», «shartty raı» sııaqty t.b. osyndaı tirkester bar ekeni belgili. Osy rette «ýslovıeniń» «obstoıatelstvo», «tre­bovanıe» maǵynalaryna sáıkes keletin balamasyn «sharyt» úlgisinde qoldansaq qalaı bolar edi. Ondaı jaǵdaıda biz úshin «ýslovııa dogovora» – «sharttyń sharytta­ry» bolmaq... (Ágárkı jurtshylyq osy oıdy qoldap jatsa, ártúrli jazylatyn «ýslovıeniń» turaqtaýǵa tıisti ma­ǵynasyna birtaban jaqyndaı túser edik. Birinshiden, «sharytty» «ýslovııa dogovora» jáne basqa talap, mindet, paryz uǵymdaryna sáıkes keletin maqsatynda ǵana paıdalaný; ekinshiden, tilimizdegi parallel (qa­tarlas) sózder (joǵarǵy-joǵary; ókimet-úkimet, t.b.) sııaqty «shart-sharyt» úl­gisin ustaný. Aıtalyq, «EAES ı Iran perehodıat na preferensıalnye ýslovııa torgovlı» degen sóılemdi biz ádette «EAEO men Iran saýdanyń preferensııaly jaǵdaılaryna kóshedi» dep aýdaramyz; eger «sharytty» qoldansaq, ol «EAEO men Iran saýdanyń preferensııaly sharyttaryna kóshedi» dep jazylar edi de «jaǵdaı» óz «slýchaı» -yn kútip, jaıyna turar edi. Sol sııaqty «ob ýstanovlenıı slýchaev ı ýslovıı...» degen tirkes kezdesti deıik. Ádet boıynsha «...jaǵdaılary men sharttaryn belgileý týraly» dep aýdaratynymyz sózsiz. «Sharttaryn» degen soń-aq oqyǵan adamnyń oıynda «dogovor» tu­rady, al «...jaǵdaılary men sharyttaryn belgileý týraly» dep jazsaq, naqty mazmunǵa jaqyndaı túsemiz. Bir áripti qosa otyryp, qoldanys tájirıbesin bylaı da ózgertýge bolar edi: «Onyń bárin bilý sharyt emes; «atalǵan sharyttar ar­qyly», «sharytty jaza», «sharytty túr­de», «sharytty eseptelgen», «sharytty belgi», «sharytsyz refleks», t.b. osy sııaq­ty. (Túbi bir jurttan bir mysal: qyr­ǵyz baspasózinen: «...ozýnýn aryn sak­tap jýrýýsý sharyt» degen joldardy oqydyq); Sol sııaqty «kontrakt» – «kelisimshart» dep eki sózben aýdaryldy. Biraq ótken tarıhymyzǵa júginsek, buryn «kontrakt» maǵynasyn bergen sóz qazaq tilinde bar bolatyn, ol «shartnama» dep atalatyn. 

Kýálik pen kýálik+she. «Ýdostove­renıe» – kýálik ekeni ras. «Lıchnoe ýdos­toverenıe», ıakı «jeke kýáligimiz» bar. Qandaı jaǵdaıda da «ýdostoverenıeni» basqasha aýdarýǵa bolmaıdy. Máselen, «svıdetelstvo» da – kýálik. Qujattarda keı­de osy eki sóz qatar kelip qalady. «Svı­detelstvo» dep sol kúıinshe qal­dyra almaımyz, ony da «kýálik» dep qotaramyz. («Svıdetelstvonyń» «aı­ǵaq» dep bekitilgen jáne bir maǵynasy kez­de­sedi).Tilimiz baı deımiz. Olaı bolsa, joǵarydaǵy eki sózge nege eki bólek balama bermeımiz? Mine, tól termınjasam alańyndaǵy alynbaı júrgen qamaldyń biri naq osyndaı sóz ıirimderi bolsa kerek. Bizden buryn ótken aýdar­mashy aqsaqaldar osy eki sózdi bir-birinen aıyrý úshin «svıdetelstvonyń» «kýálik qaǵaz» degen úlgisin qaldyryp ketipti. Biraq birikken sóz úlgisimen paı­da bolǵan ne qos sóz túrinde kóp qol­danylatyn mundaı balamalardan («vyzov» – syn-qater degen sııaqty) báribir jasandylyq sezilip turady. Sol sebepti biz «−she» jurnaǵyn jalǵaý arqyly jańa maǵyna beretin týyndy sóz jasaý­dy usynamyz. Sonda ««ýdostoverenıe» – kýálik, «svıdetelstvo» – «kýálikshe» bolady; keri aýda­rylǵan kezinde de neniń ne ekenin birden aıyrýǵa bolady.

Nuqsan men zalal.«Ýsherb» degen sózdiń qazaqsha balamasy da baǵy ashyl­­maı, «ýshemlenıe» kórip júrgen baı­­ǵus pa dep qalasyz. Tyńdańyz: «ýsherb» – Parlamenttiń bir palatasy shyǵarǵan kitapta – «zalal», ekin­shi palatasy shyǵarǵan kitapta – «nuq­san». Al sońǵy jyldary shyqqan otyz tomdyq termınologııalyq áıdik sózdikte «ýsherb» – nuqsan (17-t.), zalal (22-t.), zııan (27-t.), zardap (29-t.). Qazaq tilin úırenemin degen adam bolmasa aýdarmanyń aınalasynda júr­gen tárjimeshi osynyń qaısysyna súıen­bek? Bári de – zańdy, bári de – Ter­mınologııalyq komıssııanyń (budan ári – Termınkom) pármenimen jaryq kórgen kitaptar. Qaısysyna súıen­­­se­­ńiz de siz qatelespeısiz, tek qaı­ran qazaq tili ǵana qatelesedi. Aýdarma sóz­dikterde «ýsherbtiń» maǵynasy kóp, ol: zaqym, zalal, zalalkes, zarar, zııan, zııandaý, kemistik, kemýshilik, nuqsan degen sııaqty úlgilerde jalǵasa beredi. Orys tilindegi ýsherb, ýbytok, ızıan, ýron, vred, t.b. – mándes sózder. Biraq sóz­ termınologııalyq sózdik týraly bo­lyp otyrǵannan keıin, onda jalpy aýdar­ma sózdiktegideı kóp balamalyq bol­maýǵa tıis. Ol naqty bir sózben beı­nelenýi shart. Mysaly, «vred» sóziniń «zııan» dep, túbiri saqtalyp naqty aýdarylǵanyn jáne osy negizde odan basqa sózder týyndaıtynyn úlgi ete otyryp, «ýsherbti» sol negizde tııanaqtaýymyz qajet. Zalal – «ýsherb» pe, «ýbytok»» pe? «Zalalsyzdandyrý» dep aýdarylyp júrgen «dezınfeksııa» buǵan qaı tusynan «týysady»?! «Vzys­kanıe ýbytka» – zalaldy óndirip alý dep qazaqshalanǵan. Osylardy es­kere kelgende, «nuqsandy» qaıda qal­dyramyz?!

«Jaǵdaı» qalaı? «Sıtýasııa» – jaǵ­daı, «obstanovka» – ahýal túrinde qol­danylyp júr, keıde oryndary aýysyp ta ketip jatady. Biraq qazaqsha bile­tin adam bulardyń báribir bir maǵynany bildirip turǵanyn sezedi, soǵan oraı aýdarmanyń dáldigine nazar aýdara qoı­maıdy. Bizdiń kóp balamalarymyz naq osy qazaqsha se­zinýdiń («maǵynasy kelip tur ǵoı» deýdiń) saldarynan turaqsyz bolyp kele jatyr (Sózdikke senseńiz, «sıtýasııa» – ahýal, jaǵdaı, jaǵdaıat, jaıt. Osy maǵynadaǵy «obstanovka» – ahýal, jaǵdaı). «Investısıonnyı klımat» – ınvestısııalyq ahýal bolyp aýdarylǵan. Eger bulardy keri aýdarsańyz, bireýiniń de jalynan ustap qala almaısyz. «Jaǵ­daı» deseńiz-aq ony «slýchaı» súırep alyp ketedi; ekinshi jaǵynan, «ekonomı­cheskoe polojenıe» (ekonomıkalyq jaǵdaı) kelip qyryndaıdy. «Ýslovıe» (mysaly, «ýslovııa dogovora») umtylyp qalady. «Ahýal» da solaı: óz turaqsyzdyǵynyń kesirinen «obstanovkamen» ákeı-úkeı; «obstoıatelstvo» men «klımatqa» da ket ári emes. «Sostoıanıe»-niń de «jaǵ­daıǵa» jabysa ketetin retteri bar. Mun­daıda aýdarýshy aǵaıyn qaıtpek kerek? Árıne ári-sári qylmaı, bir sózge bir ǵana balama berý qajet. Soǵan oraı usynatynymyz: slýchaı – jaǵdaı; obsta­novka – ahýal; obstoıatelstvo – mán-jaı; sıtýasııa – jaǵdaıat bolsyn, osyny múltiksiz ornyqtyraıyq.

Ylǵı «...tyq», «...tik». Ádebı til sol tildi jaqsy biletin adamdardyń ózi­ne árqashan shet tili sııaqty bolyp kórinedi degen pikirdiń sózjasam praktıkasyna da qatysy bar dep oılaımyz. Mysaly, biz balama sózderdi aınalysqa qosqanda, joǵaryda aıtqandaı, olardyń bolmysyna qazaqy kózben qaraımyz. Jańa qoldanystardyń jazylýy bylaı tursyn, aıtylýynyń ózi bizge ǵana emes, memlekettik tildi ıgersem dep júr­gen qandastarymyz ben basqa ult ókilderine de qıyndaý ekenin eskere bermeımiz. Aıtalyq, «quqyq» degen sózdi qazaqtardyń ózi biraz ýaqyt aıta almaı júrdi, tipti onyń «quq», «huq», «huqyq» degen nusqalary qoldanýǵa birshama jeńilirek degen pikirler áli de kezdesedi. Bul sııaqty mysaldar barshylyq. (Oraıy kelgen soń aıta keteıik, kórnekti jazýshymyz Muhtar Maǵaýınniń óz eńbekterinde «ququq» dep qoldanyp júrgeni tegin emes). Jalpy túsiniksiz sózder ne aıtylýy men jazylýy qıyn qoldanystar neǵurlym kóp bolsa, ondaı tildi tutyný soǵurlym belgili bir dárejede kemı túsetinin tilnamanyń arǵy-bergi damý tarıhy dáleldegen. Sol sebepti qaı til bolsa da óziniń jeńil qoldanylý múmkindigin keńeıtý arqyly tarala túsedi. Orystyń «brendti» brend, «trendti» trend degen sııaqty, kirme sózderdi op-ońaı qabyldap, atasózindeı qylyp óz tiline sińirip ala qoıatyn saltynyń sabaqty ereksheligi osynda. Búgingi tanymal tilderdiń keń jaıylýynyń sebebi de naq tutynýǵa jeńildiginde jatyr. Qazaq tilin qoldaný, ulttyq sózjasam isi de budan syrt turmaýy sharyt. Bizde kóp balamalar «-tyq», «-tik» jurnaqtary arqyly kóbirek jasalady. Qazaq sózderine qatysty bulardyń bári úılesimdi, mysaly: azamat+tyq, ult+tyq, t.b. Biraq orys tili arqyly bizdiń qoldanysymyzǵa engen shet jurt sózderine (holdıng, klırıng, ınjınırıng, lızıng, marketıng, dempıng, monıtorıng, kaverıng, karsherıng, t.b.) «-tik», «-tyq» jurnaqtaryn jalǵaý arqyly balama týdyrý tájirıbesi sátti dep aıtýǵa bolmaıdy. Árıne mundaı kirme sózderge jalqy esimder retinde kóptik jalǵaýlar jalǵanýyna, zat esim retinde táýeldenýine, sol sııaqty jeti túrli bolyp septelýine qarsylyq bolmaıtyny belgili, máseleniń mánisi – anyqtaýyshtyq qatynastaǵy qoldanylýy jaıynda ǵana. Mysaly, «ınjınırıngovye ýslýgı – ınjınırıngtik qyz­met kórsetý», «dempıngovaıa marja – dem­pıngtik marja», «marketıngovye ýslýgı – marketıngtik qyzmetter kórsetý», t.b. bolyp aýdarylady. Biz bul kirme sózderdi dál osy oraıynda jalǵaý jalǵamaı ataý tulǵasynda paıdalaný tájirıbesi durys bolar edi dep oılaımyz. Aıtalyq, «ınjınırıngovye ýslýgı – ınjınırıng qyzmetterin kórsetý», «marketıngovye ýslýgı – marketıng qyzmetterin kórsetý» degen sııaqty. Sóz sońyna «-tyq» pen «-tik» qospaı jazǵannan qazaqsha ma­ǵynasyna záredeı qater tónbeıdi, eshteńe ózgeriske túspeıdi. Kerisinshe aıtý da, jazý da ońaılaıdy. Qazir aýdarma isinde syrt sózderdi qazaqshalaýda «-tyq», «-tik» jurnaqtaryn paıdalaný jaıylyp bara jatqanyn eskerip osylaı jazyp otyrmyz. Bular tildi paıdalanýdy qıyndatpasa, ońaılatpaıdy. Demek, osy baǵytta áli de durystap júıeleıtin bir shoǵyr jumys bar.

Uzyn sózdiń qysqasy... Ázil-shyny aralas áńgime bolsa kerek: baıaǵyda ataǵy jer jarǵan dramatýrgten siz roman jazyp kórdińiz be? – dep surapty desedi. Sonda ol: – Jazyp kórdim, bi­raq sol romanym báribir pesaǵa aınalyp kete beredi, – degen eken. Qazaq aýdar­masyndaǵy keıbir balamaǵa qarap otyryp, osy «aınalyp kete beredini» elestetýge bolady. Mysaly, orys ti­lin­degi «lıkvıdasııa», «ýnıchtojenıe», «otmena», «ýdalenıe», «ýstranenıe», «annýlırovanıe» degen sózder ártúrli reńkte qoldanylatyndyǵyna qara­mastan, qazaqy qujattarda – zań aktileriniń ózinde kóbine «joıý» degen jalǵyz sózge «aınalyp kete beredi». Árıne bul sózder keıde «qurtý», «kúshin joıý», «alyp tastaý», «taratý» tul­ǵalarynda aragidik kezdeskenmen, jappaı «joıýǵa» táýeldi. Al «joıýdy» keri qaraı orysshaǵa aýdarsaq, ol qaı sóz­diń balamasy bola alar edi?! Bizdiń áý bastaǵy áńgimemizdiń túpqazyǵy da osynda. Sońǵy otyz jylǵa jýyq ýa­qyttan beri termınderdi túgendep kele jatqan mekeme-uıymdardyń tym bolmasa osyndaı qoldanystardy jeńildetý jaǵyn oılastyrmaǵany, ár sózge bir balama berýdi ornyqtyrmaǵany tań- ǵaldyrady. Bizdińshe, «joıý» bolyp keń jaıylǵan joǵarydaǵy oryssha sóz­derdiń tikeleı ózine tán uǵymymen birge, túpmátinge táýeldi bolmaıtyn tu­raqty balamalary bolýy kerek. Eger «joıýdan» basqa sóz taba almasaq, onda jurtshylyq bolyp uly qazaq tiliniń qoınaýyn keńinen kezip, jańa qoldanys izdeýimiz kerek ne jańa sózder jarysyn uıymdastyrǵanymyz jón.

Osy oraıdaǵy taǵy bir túıindi tus – oryssha eki sózdiń de qazaqsha balamasy bir sózben beınelenetin jáne munyń aýdarý prosesinde belgili bir qıyndyq týdyryp jatatyn jaǵdaıy. Mysaly, «svıaz» ben «kontakt». Sózdik­ke sensek: ekonomıcheskıı kontakt – eko­nomıkalyq baılanys; ekonomıches­kaıa svıaz – ekono­mıkalyq baılanys. Qazaq aýdarýshysy úshin bul úırenshikti jaıt: «svıaz» bolsa da, «kontakt» bol­sa da – «baılanys» dep balamalaı­dy. Eshkim muny qate dep aıtpaıdy, bári durys. Biraq, budan buryn aıtylǵandaı, keri aýdarylǵan kezde, ásirese qazaqshadan oryssha ilespe aýdarma jasaý prosesinde eleýli eki sózdiń eń durysyn tez ári dál tabý ońaı soqpaıdy. Osyndaı kedergilerdi jeńildetý úshin, mysaly, «kontakt» sózin aýdarý kezinde «baılanys+ý» úlgisin paıdalanǵan ońtaıly bolar ma edi?! О́z tájirıbemizde bulardy «kontaktnoe lıso-baılanysýshy adam; kontaktnyı telefon-baılanysý telefony; kontaktnyı rekvızıt – baılanysý derektemesi; ekonomıcheskıı kontakt-ekonomıkalyq baılanysý» nysanynda ornyqtyra bastadyq.

Qatystyq mándi bildiretin jurnaq dep atalatyn «-ı» arqyly sóz jasaý («ádebı», «mádenı», «tarıhı» sııaqty) osy baǵyttaǵy keıbir qoldanystardy ońaılatatyndaı bolyp kórinedi. Qazirdiń ózinde «adamı» (chelovecheskıı faktor – adamı faktor) tulǵasy jıi kezdesedi; «zańı» (ıýrıdıcheskoe lıso – zańı tulǵa) úlgisi sırek te bolsa qoldanyla bastady; Bul keıbir jurnaqtardan arylýǵa, sózdi qysqa ári nusqa jazýǵa múmkindik berdi. Sondyqtan osy úlgini ornyqtyrý úshin «ıýrıdıcheskııdiń» zań, zańgerlik, zańdy, zańdyq, zańdylyq dep aýdarylatyn nusqalaryn lıngvıstıkalyq saraptamadan ótkizip, «zańı» tulǵasynda qoldanylýǵa jatatyn balamalary ǵy­lymı turǵyda daralanyp, tizimdelýi sharyt. Máselenkı, «sovremennyı» degendi burynǵysynsha «qazirgi zamanǵy» demeı, «zamanı» dep jazýdy usynar edik (munyń árádik kezdesip qalatyn «zamanaýı» balamasyndaǵy «-aýı» jurnaǵy til tabıǵatyna úılespeıtini ári aıtylýy qıyndaý ekendigi jóninde pikirler joq emes. Onyń kórkemsóz ben kósemsózdegi sınonımdik qatardy molaıtý úshin bolmasa, termın bolyp sińisýi kúmándi). Jalpy bul baǵytta da túziletin aýdarma sózder sany, eger túbegeılep izdene qoısaq, az bolmasa kerek. Bir ǵana «kolıchestvo» sózin «san» úlgisinde qaldyra otyryp, «kolıchestvennye» dep bastalatyn sózderdiń tutas bir shoǵyryn «sandyq» dep aýdarmaı, «sanı» dep qoldansaq, tildiń tabıǵaty da, sózdiń mazmuny men maqsaty da eshbir ózgermeıdi. Sonda: «kolıchestvennye edınısy-sanı birlikter; kolıchestvennaıa ızmenchıvost-sanı ózgergishtik, kolıchestvennyı sostav-sanı quram... bolyp shyǵady; sóıtip «sanı» degenimiz «kolıchestvennyı» ekenine eshbir qazaq-orysyń daý aıta almaıtyn ahýal ornaıdy. Oraıy kelgen soń aıta ketken jón bolar: bizde «sıfrdy» da «san» dep jazý kezdesip qalady. Buǵan «sıfrǵa» negizdeletin sózderdiń bárin «sıfr» kúıinde aýdaryp kele jatyp, kenet sandyq derekqor (sıfrovaıa baza dannyh), sandyq esepteý mashınasy (sıfrovaıa vychıslıtelnaıa mashına), sandyq jazba (sıfrovaıa zapıs) ... dep «serýendep» ketetin keıbir sózdik kináli. Bul da aýdarmadaǵy ári-sáriliktiń, ornyǵyp bolmaǵandyqtyń bir mysaly (ádette balama jasaýǵa kóp qınalmaı, orys sózderin óz tiliniń yńǵaıyna beıimdep paıdalana beretin qyrǵyz týǵandardyń «sıfrdy» «sanarıp» (sanárip) dep alyp, qazir jappaı solaı qoldana bastaǵany málim. Mysaly: «Eýrazııskıe sıfrovye platformy» qyrǵyzsha: «Evrazııalyk sanarıptık platformalar»).

Kirlesý emes, birlesý. Sózdiń syǵym­tysy (vyvod), ıaǵnı toqsan aýyz sózdiń tobyqtaı túıini mynaǵan saıady: eger biz memlekettik tilimizdiń mártebesin budan da joǵary kóterip, ony búkil el halqynyń ortaq tiline aınaldyrý maq­satyn shynymen júzege asyramyz desek, aýdarmadaǵy árkelkilikti boldyrmaý sharalaryn iske qosqanymyz jón. Aýdarma arqyly júzege asatyn sózjasam praktıkasyna naqty qazaqı kózqaras kerek. Qaıtalap aıtsaq, ulttyq sózjasamnyń basty sharyty: bir sóz – bir balama qa­ǵıdaty ornyǵýǵa tıis jáne bul ana tilimizdiń qoǵamdaǵy ornyn odan ári ornyq­tyrý, damytý hám jetildirý refor­masynyń bir kilti bolǵany jón. Asa baı qazaq tiliniń balamalyq tájirıbede «balalyq» kórsetýine budan ári jol berýge bolmaıdy.Termınkomnyń ókilettigi men quzyretin keńeıtip, onyń qoǵamdyq negizdegi mártebesin turaqty jumys isteı­tin ǵylymı-shyǵarmashylyq ortalyq deńgeıine kóterý máselesin ońtaıly sheship, tipti qoǵamda kóp aıtylatyn sha­­rytty túrdegi «Til polısııasynyń» tizginin de Termınkomnyń qolyna ustat­qannan utylmasymyz haq. Birlesip she­shýge, naqty qorytyndy jasaýǵa jol ashady dep sanaıtyn osynaý oı-bol­jam­darymyzdy ana tilin ardaqtaıtyn aǵaıynǵa aldyńyzdaǵy jazbalar arqyly sál de bolsa sezdire alsaq – nur ústine nur. О́ıtkeni bizdiń jańa rýhty halqymyzdyń búgingi bastan keshirip jatqan dáýiri – kirlesýdiń emes, birlesýdiń zamany.

Serikqalı BAIMENShE,

fılologııa ǵylymdarynyń doktory,

Qazaqstannyń qurmetti jýrnalısi,

Reseı Aýdarmashylar odaǵynyń múshesi

MÁSKEÝ