Salqar dalanyń syrnaıly úni

Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaı­ratkeri, belgili músinshi Baqytjan Ábishev­tiń shyǵarmashylyǵy mádenı qoǵam men kórermenderge jaqsy tanys. Qazaq halqynyń tarıhy, ultymyzdyń kórnekti qaıratkerleriniń taǵdyry músinshige etene jaqyn. Sýretshi ony óziniń basty taqyryby retinde sanaıdy. Ol uzaq jyl tarıhı tulǵalar men ulttyq batyrlardyń beınelerin qalpyna keltirýge úlken úles qosyp keledi.

Sýretshi Baqytjan Ábishevtiń el kóńilinen shyqqan músindik taqy­ryptary  men sıýjetteri qazaq tarıhy men halyq ómiri jáne salt-dástúrimen tyǵyz baılanysty kele­di. Avtordyń óz shyǵarmalaryn jasaý­da ártúrli kompozısııalyq jáne kórkem plastıkalyq mánerli qural­dar men ádisterdi paıdalanatynyn aıtý lázim. Músinshiniń júregine jaqyn, jylylyqqa toly «Ananyń portreti» shynaıy ómirden negiz alǵa­nyn baǵamdar edińiz. Keńdik pen plastıkalyq qýatqa toly «Kúıshi» beınesi, halqyn erlik isterge úndegen «Uran» eskertkishi jas urpaqty erlikke, ulylyqqa shaqyrǵandaı bolady. Al qazaq batyrlarynyń kúshi men eptiligi «Umaı», «Tomırıs», «Betashar», «Búrkitshi», «Batyr» beınelerinen jaq­sy kórinis beredi.

Músinshini 1970 jyldan bas­tap stý­denttik, respýblıkalyq, ha­lyq­aralyq kórmelerdiń turaqty qatysýshysy, kórnekti monýmentaldyq jumystardyń avtory retinde bilemiz. Ol qazaq hal­qynyń batyrlaryna arnap qoıylǵan kóp­tegen ǵajaıyp eskertkishtiń avtory. B.Ábishev Al­maty qalasynda Jam­bylǵa, To­qash Bokınge, Aqtóbede Álııa Molda­ǵulovaǵa, Buqar jyraýǵa, Másh­húr-Júsip Kópeıulyna, Baıan­aýylda S.Toraıǵyrovqa, Qaraǵandy qala­­synda Sáken Seıfýllınge qoıyl­ǵan eskert­kishterdi músindese, sonymen qatar Almatydaǵy Ál-Farabı, Mahambet, Kúlásh Baıseıitova, jazýshy Ádı Sháripov, Nur-Sultan qala­syndaǵy Atatúrik, Jaıaý Musa turpattaryn beınelegen. Stanok janrynyń jańqa­lanǵan jumystary qazaqstandyq jáne sheteldik mýzeılerde erekshe ba­ǵalanady. Búginde músinshi, sýret­shi B.Ábishevtiń «Olımpıadashy» atty ózgeshe eńbegi  Shveısarııanyń Lozanna qalasyndaǵy olımpıadalyq komıtettiń shtab-páterinde turǵanyn kóp adam bile bermeýi múmkin. Onyń  sońǵy jyldary istegen iri týyndysy – IýNESKO sheńberinde atalyp ótken Mahambet О́temisulynyń 200 jyl­dyǵyna arnalǵan  «Isataı men Mahambet» monýmentaldy kesheni deýge bolady.

Músinshi shyǵarmalary tas pen qola dáýiriniń oı sezimin shyǵarma­shy­­lyq jasampazdyqtyń uly ek­pininde biriktire otyryp, máńgilikke sha­qyrady. Salqar dalanyń syrnaıly únindeı ádemi bir áýen keletindeı der­siz. Áldeneni ańsap saǵynasyz.

ALMATY